Juridisch conflict zet groeiambities Airbus onder druk
- Kevin S
- 2 uur geleden
- 4 minuten om te lezen
In het kort:
Spanningen tussen Airbus en Pratt & Whitney over defecte GTF-motoren zorgen voor leveringsvertragingen, lagere kasstromen en een juridische procedure om de productie op te voeren.
Vooral de winstgevende A320neo binnen de Airbus A320-familie wordt geraakt, waardoor minder toestellen worden afgeleverd en het aandeel fors daalde na tegenvallende vooruitzichten.
De problemen benadrukken de kwetsbaarheid van de wereldwijde toeleveringsketen, terwijl extra kwaliteits- en softwarekwesties en de vergelijking met Boeing de onzekerheid voor beleggers vergroten.
De spanningen tussen Airbus en de Amerikaanse motorenfabrikant Pratt & Whitney lopen hoog op. Wat begon als een technisch probleem met vliegtuigmotoren is uitgegroeid tot een serieus conflict met financiële gevolgen voor beleggers. De leveringsproblemen raken direct de omzetgroei, kasstroom en geloofwaardigheid van Airbus. Tegelijkertijd laat de situatie zien hoe kwetsbaar de wereldwijde luchtvaartketen nog altijd is.
Motorproblemen zetten productie onder druk
De kern van het probleem ligt bij de zogeheten GTF-motoren van Pratt & Whitney. In 2023 werd duidelijk dat in een nieuwe serie motoren ondeugdelijk poedermetaal was gebruikt. Daardoor slijten onderdelen sneller dan verwacht en moeten duizenden motoren versneld worden gecontroleerd, gerepareerd of vervangen. Dat herstelproces kost veel tijd en capaciteit. Elke motor die wordt gereviseerd, is er één minder die naar de productielijn van Airbus kan. Het gevolg is dat Airbus minder nieuwe toestellen kan afleveren dan gepland.
Topman Guillaume Faury heeft publiekelijk zijn frustratie uitgesproken. Volgens hem zijn de prestaties van Pratt & Whitney zeer teleurstellend en schiet ook de communicatie tekort. Airbus is inmiddels een juridische procedure gestart om de leverancier tot hogere leveringen te dwingen. Waarschijnlijk gaat het om arbitrage, een gebruikelijke stap in grote industriële contracten.
A320 als spil van de winstgevendheid
Het meest geraakt wordt de A320-familie, het werkpaard van Airbus. Vooral de moderne A320neo is populair bij luchtvaartmaatschappijen die hun vloot willen vernieuwen met zuinigere toestellen. Er staan ongeveer zevenduizend orders uit voor dit type.
Airbus verwacht dit jaar 870 passagiersvliegtuigen te leveren. Dat is meer dan vorig jaar, maar minder dan waar analisten op rekenden. De teleurstelling was direct zichtbaar op de beurs. Na de aankondiging van lagere leveringen verloor het aandeel bijna zeven procent.
Voor beleggers is dit belangrijk omdat Airbus pas betaald krijgt bij levering. Een vliegtuig dat vrijwel af is maar nog geen motor heeft, levert geen omzet op. Dat betekent dat vertragingen direct doorwerken in de kasstroom.
Op een gegeven moment had Airbus zelfs tientallen vrijwel complete toestellen zonder motoren op het platform staan. In de sector worden die spottend gliders genoemd, zweefvliegtuigen die nog niet kunnen vliegen.
Kwetsbare toeleveringsketen blijft een risico
De luchtvaartindustrie werkt met extreem complexe productieketens. Een vliegtuig bestaat uit duizenden onderdelen van honderden leveranciers. Eén ontbrekend onderdeel kan de hele levering blokkeren.
Tegelijkertijd is het aanhouden van grote voorraden duur. Fabrikanten werken daarom met meerjarenplannen en nauw afgestemde productieschema’s. De verstoringen tijdens de coronapandemie hebben aangetoond hoe fragiel dat systeem is. De huidige problemen bij Pratt & Whitney zijn daar een verlengstuk van.
Airbus kan voor de A320 ook motoren gebruiken van CFM, een joint venture van GE Aerospace en Safran. Maar ook daar is de bereidheid om de productie fors op te schroeven beperkt. Motorbouwers willen voorkomen dat ze straks met overcapaciteit zitten als de problemen bij Pratt & Whitney zijn opgelost. Dat maakt Airbus afhankelijker dan het zou willen.
Meer tegenwind dan alleen motoren
De motorproblemen staan niet op zichzelf. Airbus meldde eind vorig jaar dat bij honderden A320-toestellen mogelijk romppanelen met een onjuiste dikte zijn gebruikt. Honderden vliegtuigen in aanbouw en in gebruik moeten daarom worden gecontroleerd.
Daarbovenop kwam een softwareprobleem waardoor besturingssystemen gevoeliger bleken voor straling. Na een incident bij een toestel van JetBlue moesten duizenden vliegtuigen een update krijgen voordat ze weer volledig inzetbaar waren.
Voor beleggers ontstaat zo een patroon van operationele tegenvallers. Elk afzonderlijk probleem is oplosbaar, maar samen drukken ze op de productiedoelstellingen en verhogen ze de onzekerheid.
Vergelijking met Boeing
De situatie roept herinneringen op aan de recente problemen bij concurrent Boeing. Daar leidden kwaliteitsproblemen bij toeleverancier Spirit AeroSystems tot ernstige incidenten en langdurige productieverstoringen.
Inmiddels lijkt Boeing weer terrein te winnen en heeft het de productie opgevoerd tot het hoogste niveau sinds 2018. Dat onderstreept dat herstel mogelijk is, maar ook tijd kost.
Wat betekent dit voor beleggers
Voor lange termijn beleggers blijft Airbus actief in een structureel groeiende markt. De wereldwijde vraag naar nieuwe, zuinigere vliegtuigen is groot en de orderboeken zitten vol. Dat geeft zicht op jarenlange productie. Toch toont deze situatie aan dat de uitvoering minstens zo belangrijk is als de vraag. Vertragingen bij één cruciale leverancier kunnen miljarden aan omzet naar latere jaren verschuiven. Dat raakt niet alleen de winstverwachtingen, maar ook het vertrouwen van de markt.
De juridische druk op Pratt & Whitney laat zien dat Airbus zijn positie wil verstevigen. Maar het bedrijf kan zijn leveranciers niet eenvoudig vervangen. De machtsbalans in de sector is delicaat.
Voor beleggers betekent dit dat het aandeel Airbus aantrekkelijk kan blijven, maar dat de weg naar hogere productieniveaus hobbeliger is dan gehoopt. De komende kwartalen zullen vooral in het teken staan van uitvoering. Worden de leveringen daadwerkelijk opgevoerd en verdwijnen de gliders van het platform, dan kan het sentiment snel draaien. Tot die tijd blijft het knarsen in de keten.
