Beleggers onderschatten dit stille risico van bijna alle AI-aandelen

In het kort

• Hyperscalers investeren richting 3 biljoen dollar tegen 2029, terwijl de afschrijving op AI hardware kan oplopen tot 240 miljard dollar per jaar.

• Snellere chipcycli drukken de economische levensduur van AI processors richting vijf jaar, wat marges onder druk zet en impairments waarschijnlijker maakt.

• Meta verlaagt in 2025 de afschrijvingslast met 2,9 miljard dollar door de levensduur van servers te verlengen, terwijl Amazon juist terugschakelt naar vijf jaar door een versneld innovatietempo.

Een simpele economische rekensom: een AI chip kost bijvoorbeeld 30.000 dollar, maar levert slechts vijf jaar nuttige inzet op. Reken je dat om, dan moet een bedrijf jaarlijks 6.000 dollar aan waarde afschrijven per chip. Koopt een hyperscaler honderdduizenden van deze chips tegelijk, dan lopen de jaarlijkse afschrijvingskosten op tot tientallen miljarden.

Het boekhoudkundige effect welke we nu zien is dat de winst hoger lijkt wanneer bedrijven de gebruiksduur langer inschatten. Als dezelfde chip niet in vijf maar in vijf en een half jaar wordt afgeschreven, daalt de jaarlijkse kostenpost naar zo’n 5.450 dollar. Over honderdduizenden chips scheelt dat al snel miljarden aan lasten die niet door de kas gaan maar wel in de resultatenrekening staan. Hierdoor oogt de winstgevendheid sterker, terwijl de daadwerkelijke waarde van de hardware net zo snel blijft dalen.

De grafiek hieronder laat zien hoe snel de afschrijvingskosten van Meta zijn opgelopen. Elk jaar stijgt de zwarte kolom, van een paar miljard dollar rond 2016 naar ruim 15 miljard dollar in 2024.

Dat betekent dat Meta steeds meer moet afboeken op zijn servers en netwerkapparatuur, vooral door de massale investeringen in AI infrastructuur. De grafiek maakt zichtbaar dat deze kosten geen randverschijnsel zijn, maar een structureel zwaardere last op de resultatenrekening worden naarmate de hoeveelheid kort levende hardware groeit:

AI chips en hun korte levensduur

De wereldwijde investeringsgolf in kunstmatige intelligentie groeit sneller dan alle eerdere technologische cycli. Volgens ramingen loopt de gezamenlijke kapitaaluitgave van grote technologiebedrijven dit jaar richting 400 miljard dollar en stijgt dat tot bijna 3 biljoen dollar in 2029. Het zwaartepunt daarvan ligt bij grafische processors en servers, die inmiddels bijna veertig procent van de bouwkosten van een moderne datacentercapaciteit vormen.

Achter dit investeringsgeweld schuilt echter een ongemakkelijke realiteit. AI chips zijn geen duurzame infrastructuur zoals glasvezel of energiecentrales, maar kort levende productiemiddelen met een economische levensduur van slechts een paar jaar. Veel hyperscalers hanteerden de voorbije jaren afschrijvingstermijnen van vier tot zes jaar, maar de technologische vernieuwing gaat zo snel dat deze aannames steeds sterker onder spanning komen te staan.

Lees ook: Michael Burry beschuldigd AI bedrijven van fraude

Nvidia levert nu al elk jaar een nieuwe generatie. Zodra het Blackwell platform verscheen, zakten de huurprijzen van de voorgaande Hopper generatie met 28 procent en die van de oudere Ampere chips met een derde. De restwaarde van deze hardware hangt van steeds meer onzekerheden af, waaronder toekomstige chiparchitecturen, exportbeperkingen en de energie-efficiëntie van datacenters.

Sommige neoclouds schatten de levensduur op zes jaar, anderen op drie. Dat grote spelers tot onderling tegengestelde keuzes komen, wijst op een gebrek aan consensus over hoe snel waardeerosie daadwerkelijk optreedt.

Afschrijvingsdruk en winstgevendheid

De snelle waardedaling van AI hardware vertaalt zich naar een groeiend verschil tussen boekwinst en kasstromen. Omdat de investeringen vooraf gaan aan de inkomstenstromen, ogen resultaten vaak rooskleuriger dan de daadwerkelijke cashcreatie. Wanneer apparatuur sneller veroudert dan op papier wordt aangenomen, stapelen de risico’s zich op.

Bloomberg berekent dat de totale afschrijvingskosten van grote AI investeerders richting 240 miljard dollar per jaar lopen in 2027. Voor Microsoft bestond ongeveer de helft van de kapitaaluitgaven in het derde kwartaal uit kort levende componenten zoals GPUs en CPUs, terwijl Amazon voor een deel van zijn infrastructuur alweer terugschakelt van zes naar vijf jaar door een hogere innovatiesnelheid.

De verwachtte grootte van de AI-chip markt door de jaren heen:

De financiële druk wordt extra zichtbaar bij neoclouds zoals Nebius en Coreweave. CoreWeave draagt inmiddels 16,9 miljard dollar aan nettoschuld inclusief leaseverplichtingen. Met tot 14 miljard dollar investeringen dit jaar en meer dan een verdubbeling daarvan in 2026 benadert de kapitaaluitgave het niveau van grote olieconcerns. Tegen dubbele rentepercentages bij vroege leningen overstijgen de rentelasten zelfs het operationele resultaat. De houdbaarheid van dit model hangt volledig af van stabiele meerjarige contracten met kredietwaardige klanten.

Meta als scherp voorbeeld van boekhoudkundige spanning

Meta laat zien hoe één wijziging in afschrijvingstermijnen miljarden kan verschuiven. Het bedrijf verlengde in januari de economische levensduur van bepaalde servers en netwerkapparatuur naar vijf en een half jaar. De impact is enorm. Meta verlaagt in 2025 de afschrijvingslast met 2,9 miljard dollar omdat zij verwachtten hun chips langer te kunnen gebruiken, goed voor bijna vier procent van de verwachte winst voor belastingen.

Deze wijziging komt op een moment waarop Meta tot 75 procent meer kapitaal wil uitgeven om AI diensten uit te bouwen. De keuze om de levensduur te verlengen dempt dus niet alleen de kortetermijnkosten maar compenseert ook een deel van de nieuwe investeringsgolf. Waar Microsoft al in 2022 de termijn verlengde naar zes jaar en Oracle in 2023 naar vijf jaar, neemt Amazon nu juist afstand van dat optimisme door de afschrijving terug te brengen naar vijf jaar en zijn operationele resultaat met ongeveer 700 miljoen dollar te verlagen.

De vraag is hoe deze uiteenlopende strategieën zich ontwikkelen wanneer chipcycli verder versnellen. Een levensduurverlenging werkt alleen wanneer de apparatuur daadwerkelijk langer rendabel inzetbaar blijft. De praktijk laat het omgekeerde zien. Huurprijzen voor oudere chips dalen snel, terwijl bouwplannen van datacenters worden afgeremd door elektriciteits-schaarste. Dat maakt oudere generaties minder economisch aantrekkelijk, zelfs wanneer ze nog technisch bruikbaar zijn.

Schuld, residual value en de risico’s voor investeerders

De opkomst van GPUs als verhandelbare activa opent de deur naar nieuwe vormen van financiering. Private credit fondsen gebruiken chips steeds vaker als onderpand. Voor veel leningen geldt een looptijd die langer is dan de economische levensduur van de hardware, een risico dat bekend is uit sectoren zoals luchtvaart en autolease maar nu wordt toegepast op een disruptiever en sneller afschrijvend actief.

Het risico is tweeledig. Wanneer de restwaarde sneller wegzakt, ontstaan impairments die de winst verlagen en convenanten onder druk zetten. Daarnaast ontstaat het gevaar van een bulkverkoop in een markt die toch al wordt overspoeld door nieuwe generaties. Een onverwachte opleving in efficiëntere AI modellen zou dit verder versterken. Produceren toekomstige algoritmes dezelfde output met minder rekenkracht, dan daalt de vraag naar GPUs en verschuift de balans nog sneller.

Hyperscalers beschikken over het voordeel van schaal. Wanneer de vraag naar frontier training afneemt, kunnen zij de hardware hergebruiken voor inferentie of andere workloads. Hun brede klantenbasis spreidt de risico’s. Neoclouds hebben die buffer niet. Zij moeten chips veelal volledig financieren met schuld. CoreWeave claimt dat zestig procent van zijn omzetachterstand van 56 miljard dollar afkomstig is van kredietwaardige klanten, maar bij zulke kapitaalintensieve modellen kan een kleine afwijking tussen verwachte en daadwerkelijke levensduur al een groot effect hebben.

Hoe de chipcyclus het AI landschap vormt

De fundamentele vraag is of de huidige afschrijvingstermijnen passen bij de technologische realiteit. Nvidia verkortte de productcyclus van twee jaar naar één jaar, waarbij na de Blackwell chip de waarde van Hopper- en nog oudere Ampere chips flink daalden. Zodra het nieuwe model verscheen, zei Jensen Huang dat je de oude generaties bij wijze van spreken niet meer weg zou kunnen geven. Hoewel een grap, sluiten de data aan bij dat beeld. De marktwaarde van oudere chips daalt sneller dan verwacht, wat wijst op een mismatch tussen boekhoudkundige levensduur en economische realiteit.

Wanneer Nvidia in dit tempo blijft vernieuwen, verandert de AI-markt van een groeiverhaal in een versnelde afschrijvingsrace. Elke nieuwe chipgeneratie verkort de economische levensduur van de vorige, waardoor de miljardeninvesteringen van vandaag sneller in waarde verdampen dan in de winst- en verliesrekening zichtbaar wordt.

Dat betekent dat de winstgevendheid van veel AI-aandelen deels op rekbare aannames rust: servers die langer meegaan op papier dan in de praktijk. Als de afschrijvingsdruk toeneemt terwijl de kasstromen achterblijven, zal blijken welke bedrijven hun hardware écht rendabel kunnen inzetten, en welke vooral winst boeken dankzij boekhoudkundige lucht. Voor beleggers is dat geen theoretisch risico, maar een sluimerende tijdbom onder een sector die tot nu toe vooral de belofte heeft verkocht, niet de houdbaarheid ervan.

Een structureel hogere afschrijvingslast betekent dat AI bedrijven steeds grotere opbrengsten moeten genereren om marges op peil te houden. Grote spelers zoals Microsoft melden dat hun toekomstige AI omzet aansluit bij de verwachte depreciatie, wat duidt op een beheersbare balans. Het blijft echter afhankelijk van sterke contracten, voldoende energiekapaciteit en een constante stroom aan toepassingen die nieuwe investeringen rechtvaardigen.

Waar AI investeringen naartoe bewegen

De AI sector staat op een kantelpunt. De komende jaren worden bepaald door de snelheid waarmee nieuwe chiparchitecturen verschijnen, de mate waarin AI modellen efficiënter worden en de vraag hoe snel datacenters kunnen opschalen zonder tegen energiegrenzen aan te lopen.

Investeerders doen er goed aan niet alleen naar omzetgroei of waarderingen te kijken, maar vooral naar de relatie tussen kapitaaluitgaven, afschrijvingsritme en kasstromen. In een markt die wordt gedreven door hardware die snel veroudert, ontstaat het risico dat boekwinsten achterlopen op de economische realiteit. Bedrijven die hun hardware optimaal hergebruiken, contracten met solide klanten afsluiten en hun investeringen nauwkeurig afstemmen op technologische doorbraken, bouwen een voorsprong op in een sector waar de marge steeds meer wordt bepaald door de snelheid van afschrijving en de houdbaarheid van waardemodellen.

Wie de volatiliteit van AI-investeringen en daarmee je aandelenportfolio ziet oplopen door kortlevende hardware en afschrijvingslasten die richting 240 miljard dollar per jaar bewegen, kijkt vanzelf naar stabielere bronnen van rendement. Ook particuliere beleggers kunnen inspelen op die behoefte aan voorspelbare kasstromen door een deel van het vermogen onder te brengen in beleggingen die minder gevoelig zijn voor technologische cycli.

Het SynVest Dutch RealEstate Fund richt zich op Nederlands vastgoed met een nadruk op supermarkten en zorgcentra, segmenten die juist in wisselende marktomstandigheden veerkracht tonen. Het fonds behaalde de afgelopen jaren een gemiddeld rendement van 8,6% per jaar, waarvan 6% maandelijks wordt uitgekeerd; deelnemers ontvangen in november bovendien één maand bonusuitkering extra. De brede spreiding over solide huurders levert een stabiele inkomensstroom op die losstaat van chipcycli en datacenterinvesteringen.

Vraag nu de gratis brochure aan en ontdek vrijblijvend of dit vastgoedfonds past bij jouw beleggingsdoelen.