Olieprijzen door het dak en Aziatische beurzen in vrije val door Midden-Oostencrisis
- Jan Kuijpers
- 6 uur geleden
- 4 minuten om te lezen
In het kort
Geopolitieke escalatie in het Midden-Oosten veroorzaakt grote onrust op financiële markten en een sterke stijging van olieprijzen.
De Straat van Hormuz is feitelijk afgesloten en productieproblemen in de regio vergroten de angst voor wereldwijde energietekorten.
Aziatische beurzen dalen scherp, terwijl beleggers vluchten naar veilige havens en Europese markten een zware handelsdag verwachten.
De wereldwijde financiële markten zijn maandag 9 maart opgeschrikt door een plotselinge geopolitieke escalatie in het Midden-Oosten. De spanningen hebben een schokgolf veroorzaakt die zich razendsnel verspreidt over grondstoffenmarkten, aandelenbeurzen en valutamarkten. Vooral de oliemarkt reageert extreem, omdat beleggers vrezen dat de energievoorziening wereldwijd ernstig verstoord kan raken. Tegelijkertijd worden aandelenmarkten in Azië zwaar geraakt en bereiden Europese beleggers zich voor op een mogelijk zeer negatieve handelsdag.
De onzekerheid komt op een moment waarop de wereldeconomie al gevoelig is voor inflatie en geopolitieke risico’s. Daardoor reageren markten extra heftig op elk signaal van verstoring in energieaanvoer. Analisten spreken inmiddels van een potentiële energieschok die vergelijkingen oproept met eerdere oliecrises. Vooral energie-importerende economieën lijken het zwaarst getroffen te worden.
Historische prijsexplosie op de oliemarkt
De angst voor grote verstoringen in de olieaanvoer heeft de prijzen in korte tijd fors omhoog geduwd. Tijdens de Aziatische handelsuren stegen olie-futures met pieken tot ongeveer 15 procent. Handelaren reageerden op berichten dat belangrijke exportroutes mogelijk langdurig geblokkeerd blijven. Daardoor worden grote tekorten op de wereldmarkt gevreesd.
De internationale benchmark Brent-olie wordt momenteel verhandeld rond 107 dollar per vat. Amerikaanse WTI-olie noteert ongeveer 104 dollar per vat. In de nachtelijke handel stegen beide contracten zelfs kortstondig richting 120 dollar per vat. Dat niveau werd in jaren niet meer bereikt en onderstreept de enorme nervositeit op de energiemarkt.
Olieprijs Investing
Bron: Investing
De stijging komt bovenop een uitzonderlijk sterke week voor olieprijzen. WTI werd in de afgelopen week ongeveer 36 procent duurder, wat de grootste procentuele weekstijging is sinds het begin van de dataverzameling in 1983. Brent-olie steeg in dezelfde periode met ongeveer 27 procent. De snelheid van deze stijging maakt duidelijk hoe plotseling de markten met deze geopolitieke schok worden geconfronteerd.
Straat van Hormuz dicht en productieproblemen in de regio
De directe aanleiding voor de paniek ligt bij een zware militaire escalatie rond de Perzische Golf. Volgens berichten uit de regio hebben de Verenigde Staten en Israël Iraanse oliedepots aangevallen. Iran reageerde vervolgens met raket- en droneaanvallen op verschillende Arabische buurlanden. De spanningen in de regio zijn daardoor in korte tijd sterk opgelopen.
Als reactie op de aanvallen heeft Iran de Straat van Hormuz feitelijk afgesloten. Deze zeestraat vormt een cruciale doorgang voor de mondiale oliehandel. Normaal gesproken passeert ongeveer een vijfde van alle wereldwijd verhandelde olie deze route. Door de blokkade kunnen tankers de Golfregio nauwelijks verlaten.
Het gevolg is dat olie zich ophoopt in opslagfaciliteiten in de regio. Golfstaten lopen tegen hun maximale opslagcapaciteit aan en worden daardoor gedwongen hun productie tijdelijk te verlagen. Dat versterkt de angst voor structurele tekorten op de wereldmarkt. Energiebedrijven en handelaren proberen ondertussen alternatieve logistieke routes te vinden.
Ook in Irak lijkt de situatie ernstig te verslechteren. Volgens berichten van persbureau Reuters is de olieproductie daar vrijwel stilgevallen door de onrust. Het plotseling sluiten van olievelden brengt bovendien technische risico’s met zich mee. Wanneer de druk in de reservoirs wordt beschadigd kan het maanden duren voordat productie weer op gang komt.
Aziatische beurzen zwaar onder druk
De energieschok raakt vooral Aziatische economieën, omdat veel landen in de regio sterk afhankelijk zijn van olie-import uit het Midden-Oosten. Stijgende energieprijzen werken direct door in de productiekosten van industrieën. Daardoor vrezen beleggers dat de economische groei in de regio kan afremmen. Deze zorgen leiden tot scherpe koersdalingen op de aandelenmarkten.
Op de beurs van Tokio daalde de Nikkei 225 index maandagochtend met ongeveer 5,9 procent. De verkoopdruk was breed zichtbaar, waarbij vooral industriële bedrijven en luchtvaartmaatschappijen zware klappen kregen. Japan importeert ongeveer 95 procent van zijn ruwe olie uit het Midden-Oosten. Daardoor reageert de Japanse markt bijzonder gevoelig op verstoringen in deze regio.
Nikkei Aandeelkoers
Bron: Tradingview
Ook de Zuid-Koreaanse beurs werd hard geraakt. De KOSPI index in Seoul verloor in de vroege handel ongeveer 6,4 procent. Beleggers vrezen dat hogere energieprijzen de productie in belangrijke sectoren zoals elektronica en staal onder druk zullen zetten. Zuid-Korea is net als Japan sterk afhankelijk van energie-import en heeft weinig binnenlandse energiebronnen.
Kospi Aandeelkoers
Bron: tradingview
Valutamarkten en obligaties reageren op onzekerheid
De onrust beperkt zich niet tot aandelen en grondstoffen. Op de valutamarkten zoeken beleggers massaal veiligheid in relatief stabiele valuta. De Amerikaanse dollar profiteert van deze vlucht naar veiligheid. De munt steeg maandag ongeveer 0,5 procent ten opzichte van de euro.
De euro noteert daardoor rond 1,1566 dollar. In tijden van geopolitieke spanningen kiezen investeerders vaak voor de dollar vanwege de sterke positie van de Amerikaanse economie en de liquiditeit van de financiële markten. Ook andere veilige havens, zoals goud en staatsobligaties, trekken meer belangstelling. Dit patroon komt vaak voor tijdens periodes van grote internationale onzekerheid.
Tegelijkertijd lopen de rendementen op Aziatische staatsobligaties op. Beleggers houden rekening met een nieuwe inflatiegolf door de explosie van energieprijzen. Centrale banken zouden daardoor onder druk kunnen komen te staan om hun rentebeleid aan te passen. Dit maakt de vooruitzichten voor economische groei nog onzekerder.
Europese markten vrezen een zware handelsdag
De scherpe dalingen in Azië en de explosie van olieprijzen zetten de toon voor de Europese handelsdag. Futures op grote Europese indices wijzen op een fors lagere opening. Veel beleggers kiezen voorlopig voor voorzichtigheid totdat er meer duidelijkheid komt over de geopolitieke situatie. De onzekerheid kan leiden tot sterke schommelingen op de markten.
Analisten waarschuwen dat de combinatie van hoge energieprijzen en geopolitieke spanningen grote economische gevolgen kan hebben. Bedrijven kunnen geconfronteerd worden met hogere productiekosten en lagere marges. Consumenten krijgen mogelijk te maken met stijgende brandstofprijzen en duurdere energie. Dit kan de economische activiteit afremmen.
Daarom groeit de vrees voor een periode van stagflatie. In dat scenario vertraagt de economische groei terwijl inflatie hoog blijft. Dit is een moeilijk klimaat voor zowel centrale banken als beleggers. De ontwikkelingen in het Midden-Oosten zullen daarom de komende dagen nauwlettend gevolgd worden door financiële markten wereldwijd.
