ASML onder druk: waarom het bedrijf de grip op zijn eigen toekomst verliest
- J. van den Poll
- 3 uur geleden
- 4 minuten om te lezen
In het kort:
Extra exportrestricties raken ASML niet alleen via minder omzet in China, maar vooral doordat het bedrijf steeds minder zelf kan bepalen waar en hoe het groeit.
Door zijn unieke positie als enige maker van EUV-machines is ASML niet langer alleen een technologiebedrijf, maar ook een geopolitiek instrument in de machtsstrijd tussen de VS en China.
Het grootste risico zit op langere termijn: politieke druk beperkt niet alleen de vrijheid van ASML, maar kan rivalen ook aansporen om sneller eigen alternatieven te ontwikkelen.
Mogelijke extra exportrestricties voor ASML worden vaak vooral gezien als slecht nieuws voor de omzet. Minder leveringen aan China betekenen immers minder groeikansen en mogelijk ook meer druk op de marges. Dat is de bekende financiële lezing. Toch raakt die uitleg maar een deel van het verhaal. Het grotere probleem is dat ASML steeds minder zelf kan bepalen hoe zijn toekomst eruitziet.
Dat komt doordat het bedrijf een uitzonderlijke positie heeft opgebouwd in de wereldwijde chipindustrie. ASML is de enige producent ter wereld van EUV-machines, de technologie die nodig is om de meest geavanceerde chips te maken. Daarmee is het bedrijf niet alleen van groot belang voor klanten als TSMC en Samsung, maar ook voor de wereldwijde machtsverhoudingen tussen de Verenigde Staten en China.
Geen gewoon technologiebedrijf meer
Juist doordat ASML zo belangrijk is geworden, wordt het steeds minder behandeld als een normaal commercieel bedrijf. Waar ondernemingen in principe zelf bepalen aan wie zij verkopen en in welke markten zij actief zijn, krijgt ASML daar steeds minder vrijheid in. Politieke belangen spelen een steeds grotere rol in de vraag welke machines wel of niet mogen worden geleverd.
Extra exportrestricties zijn daarom geen losstaand probleem, maar een teken van een bredere ontwikkeling. De Verenigde Staten oefenen steeds meer invloed uit op de export van geavanceerde chiptechnologie. Nederland beweegt daarin mee. China probeert zich daartegen te verzetten of zich erop aan te passen. ASML bevindt zich midden in dat spanningsveld en heeft daar zelf maar beperkt grip op.
Niet alleen een kwestie van omzet
Dat maakt de gevolgen groter dan alleen een gemiste verkoopkans. Natuurlijk doet het ertoe als ASML miljarden aan potentiële omzet misloopt in een belangrijke markt als China. Maar de diepere verandering is dat niet langer alleen de markt bepaalt waar het bedrijf kan groeien. Ook politieke besluitvorming stuurt steeds vaker de strategische richting van ASML.
Daardoor verandert ook het beeld dat beleggers van het bedrijf moeten hebben. Vroeger draaide de analyse vooral om technologische voorsprong, het orderboek en de vraag vanuit grote chipfabrikanten. Nu komt daar een extra laag bovenop. Beleidskeuzes in Washington, Den Haag of Brussel kunnen ineens grote invloed hebben op de groeimogelijkheden van het bedrijf. Een politieke beslissing kan daarmee net zo belangrijk worden als een sterk of zwak kwartaal.
ASML groeit naar €32,7 miljard, maar verliest grip op zijn toekomst:
Technologisch leiderschap maakt ook kwetsbaar
Dat is de grote paradox van ASML. De onderneming is zo succesvol en technologisch zo ver vooruit, dat zij juist daardoor kwetsbaarder wordt voor geopolitieke druk. Hoe onmisbaarder ASML is geworden, hoe kleiner de ruimte om volledig zelfstandig te opereren.
Die ontwikkeling brengt ook een risico voor de lange termijn met zich mee. Beperkingen op export kunnen op korte termijn bedoeld zijn om technologische voorsprong te beschermen. Tegelijk kunnen ze andere landen juist aansporen om sneller eigen alternatieven te ontwikkelen. Voor China is dat nu al een sterke prikkel. Op dit moment vormt dat nog geen directe bedreiging voor ASML, omdat het bedrijf technologisch nog altijd jaren voorloopt. Maar het is wel denkbaar dat langdurige druk de ontwikkeling van concurrerende technologie versnelt.
De echte vraag voor de toekomst
Daarom is de kernvraag niet alleen of extra exportrestricties goed of slecht zijn voor de omzet van volgend jaar. De belangrijkere vraag is wat er overblijft van ASML als zelfstandig opererend bedrijf. Blijft het vooral een marktgedreven innovator die zijn succes bouwt op technologische superioriteit en wereldwijde klantrelaties, of groeit het steeds verder uit tot een strategisch instrument in het industriebeleid van het Westen.
Voor beleggers, beleidsmakers en het bedrijf zelf is dat een veel fundamentelere onzekerheid dan een paar gemiste orders. ASML verdient zijn geld nog altijd met machines, maar de richting van het bedrijf wordt steeds vaker bepaald door politieke afwegingen waar technologie slechts één onderdeel van is. Dat maakt mogelijke extra exportrestricties niet alleen een zakelijk risico, maar vooral een teken dat ASML te belangrijk is geworden om nog volledig vrij te zijn.
Advertorial
Juist wanneer geopolitieke spanningen en beleidskeuzes een steeds grotere rol spelen in de waardering van beursfondsen, kijken beleggers ook nadrukkelijker naar spreiding en liquiditeit binnen hun vermogen. In zo’n omgeving krijgt niet alleen de aandelenpositie aandacht, maar ook de vraag waar tijdelijk kapitaal relatief stabiel en flexibel kan worden ondergebracht.
Raisin RenteBoost is een tijdelijke actie waarbij je op een vrij opneembare Duitse spaarrekening de eerste 3 maanden lang een gegarandeerde rente van 2,85% p.j. krijgt, beschermd onder het Europese garantiestelsel. Je spaargeld blijft dagelijks opvraagbaar en je kunt vrij storten en opnemen. Na deze periode kun je via één Raisin-account verder sparen bij meer dan 50 Europese banken, met actuele variabele rentes tot 1,92% p.j., of kiezen voor spaardeposito’s met looptijden van één maand tot tien jaar en rentes tot 3,25% p.j.
