Dit Duitse bedrijf laat zien waarom China ASML voorlopig niet kan kopiëren
- J. van den Poll
- 17 uur geleden
- 5 minuten om te lezen
In het kort:
China heeft naar schatting nog vijftien jaar nodig om ASML’s geavanceerde EUV-technologie te evenaren.
Vooral de unieke optiek van Zeiss maakt de technologische voorsprong bijzonder moeilijk te kopiëren.
Voor beleggers ligt het grootste risico op korte termijn bij oudere DUV-machines, niet bij ASML’s EUV-monopolie.
China heeft mogelijk nog vijftien jaar nodig om een eigen volwaardige EUV-machine te ontwikkelen. Die opvallende inschatting komt van Frank Rohmund, de topman van de halfgeleiderdivisie van Zeiss. Het Duitse technologiebedrijf levert de uiterst nauwkeurige optiek voor de geavanceerdste chipmachines van ASML.
Voor beleggers raakt de uitspraak de kern van het beleggingsverhaal rond ASML. De Veldhovense onderneming verkoopt niet alleen complexe machines. ASML controleert samen met een kleine groep gespecialiseerde leveranciers een technologie die voor concurrenten nauwelijks na te bouwen is.
Toch is vijftien jaar geen harde deadline. China investeert enorme bedragen in een eigen chipindustrie en exportbeperkingen geven het land alleen maar meer reden om alternatieven te ontwikkelen. De echte vraag is daarom niet óf China vooruitgang boekt, maar op welk deel van ASML’s markt die vooruitgang het eerst merkbaar wordt.
Direct naar een onderdeel van dit artikel
Waarom EUV zo moeilijk te kopiëren is
EUV staat voor extreme ultraviolet. Met deze technologie kunnen chipfabrikanten extreem kleine patronen op siliciumwafers aanbrengen. Dat is nodig voor de krachtigste processors en geheugenchips die worden gebruikt in smartphones, datacenters en AI-systemen.
Een EUV-machine bestaat uit ongeveer 100.000 onderdelen en moet functioneren met een nauwkeurigheid die op atomaire schaal wordt gemeten. Binnen de machine worden druppeltjes tin met lasers geraakt om EUV-licht op te wekken. Dat licht wordt vervolgens via een reeks extreem gladde spiegels naar de wafer geleid.
Gewone lenzen zijn onbruikbaar, omdat EUV-licht door vrijwel ieder materiaal wordt geabsorbeerd. De spiegels van Zeiss behoren daarom tot de belangrijkste onderdelen van het systeem. Volgens Zeiss heeft het bedrijf bij optiek voor de productie van geavanceerde chips een marktaandeel van 100 procent.
Daarmee is ASML’s voorsprong niet terug te brengen tot één patent of één fabriek. China zou gelijktijdig lichtbronnen, vacuümsystemen, spiegels, mechatronica, meetsoftware en productieprocessen moeten ontwikkelen. Daarna moet het complete systeem ook nog betrouwbaar genoeg worden om dag en nacht in een chipfabriek te draaien.
Een werkend prototype is daardoor nog geen commercieel alternatief. Chipfabrikanten kijken uiteindelijk naar het aantal wafers dat een machine per uur kan verwerken, de foutmarge, de beschikbaarheid en de totale productiekosten.
De rol van Zeiss maakt de ASML-positie sterker
De samenwerking tussen ASML en Zeiss gaat tientallen jaren terug. In 2017 nam ASML voor €1 miljard een belang van 24,9 procent in Carl Zeiss SMT. De twee bedrijven wilden daarmee hun belangen rond de ontwikkeling van EUV en de nieuwere High-NA-technologie dichter bij elkaar brengen.
Dat minderheidsbelang is strategisch belangrijker dan het percentage doet vermoeden. ASML helpt investeringen en onderzoek bij Zeiss mogelijk te maken, terwijl Zeiss de optische systemen ontwikkelt die concurrenten niet eenvoudig elders kunnen inkopen.
De schaal van deze samenwerking wordt steeds groter. Zeiss breidt zijn locatie in Oberkochen uit met ongeveer 25.000 vierkante meter aan productie- en productieruimte. Ook wordt in Wetzlar een nieuwe fabriek gebouwd. Het bedrijf noemt de vraag naar krachtigere AI-chips expliciet als aanjager van die investeringen.
Volgens Zeiss wordt ruim 80 procent van alle microchips wereldwijd geproduceerd met ASML-lithografiesystemen waarin optiek van Zeiss zit. Dat percentage omvat ook minder geavanceerde machines, maar laat wel zien hoe diep de samenwerking in de wereldwijde chipketen is verankerd.
ASML-aandeel profiteert van de AI-investeringsgolf
De technologische voorsprong vertaalt zich inmiddels duidelijk in de financiële resultaten van ASML. In het tweede kwartaal van 2026 behaalde het bedrijf een omzet van €9,3 miljard en een nettowinst van €2,9 miljard. Van de €6,6 miljard aan verkochte systemen kwam €3,8 miljard uit EUV-machines.
ASML verhoogde bovendien de omzetverwachting voor heel 2026 naar €43 miljard tot €45 miljard. De verwachte brutomarge ligt tussen 54 en 56 procent. Zulke marges zijn alleen mogelijk wanneer klanten weinig geloofwaardige alternatieven hebben en de geleverde technologie een groot economisch voordeel oplevert.
De groeiende vraag naar AI-rekenkracht versterkt dat mechanisme. Voor krachtigere chips zijn meer geavanceerde productiestappen nodig. Dat vergroot de zogenoemde lithografie-intensiteit: chipfabrikanten moeten per fabriek en per productieproces meer investeren in ASML-technologie.
ASML is daarom van plan de productiecapaciteit voor reguliere EUV-systemen in 2027 met ongeveer 30 procent te verhogen ten opzichte van de capaciteit van circa 65 machines in 2026. Voor 2028 wordt opnieuw naar een uitbreiding gekeken.
China vormt wel degelijk een risico voor ASML
De uitspraak over een achterstand van vijftien jaar kan beleggers een vals gevoel van veiligheid geven. Rohmund benadrukte zelf al dat de Chinese vooruitgang moeilijk te meten is. Beijing publiceert weinig gedetailleerde informatie en stimuleert binnenlandse bedrijven met subsidies, staatsopdrachten en goedkoop kapitaal.
Bovendien hoeft China ASML niet onmiddellijk op het hoogste technologische niveau te verslaan om schade aan te richten. Het kan eerst terrein winnen bij oudere DUV-systemen. Die machines worden gebruikt voor minder geavanceerde chips, maar vormen nog altijd een belangrijk onderdeel van ASML’s omzet.
Analisten van UBS schatten dat Chinese fabrikanten mogelijk binnen twee tot vijf jaar in staat zijn om immersie-DUV-machines op grotere schaal te produceren. Dat scenario is voor ASML op korte termijn relevanter dan een Chinese EUV-doorbraak.
In het tweede kwartaal van 2026 was China goed voor 14 procent van ASML’s verkochte systemen, tegenover 19 procent in het eerste kwartaal. Exportbeperkingen en de opkomst van lokale leveranciers kunnen dat aandeel verder onder druk zetten. Tegelijkertijd groeit de vraag bij chipfabrikanten in Taiwan, Zuid-Korea en de Verenigde Staten door de wereldwijde AI-investeringen.
Hoe groot kan dat risico daadwerkelijk worden? In het onderstaande model kun je zelf testen wat er gebeurt als Chinese fabrikanten sneller terrein winnen bij DUV-machines.
Exportverbod beschermt én bedreigt de voorsprong
De Verenigde Staten en Nederland beperken de uitvoer van geavanceerde chipmachines naar China. ASML heeft nooit een EUV-systeem aan een Chinese klant geleverd. Ook voor bepaalde geavanceerde DUV-machines gelden inmiddels restricties.
Voor ASML heeft dat beleid twee tegengestelde gevolgen. Op korte termijn voorkomt het dat China toegang krijgt tot de beste productietechnologie. Daarmee blijft de positie van ASML en zijn westerse en Aziatische klanten beschermd.
Op langere termijn creëert het beleid een krachtige nieuwe concurrent. Zolang Chinese chipfabrikanten machines van ASML konden kopen, was het economisch minder aantrekkelijk om miljarden te investeren in een volledig eigen lithografieplatform. Door de exportbeperkingen is technologische onafhankelijkheid een strategische noodzaak geworden.
Zelfs wanneer China vijftien jaar achterligt, betekent dat niet dat ASML vijftien jaar rustig kan afwachten. Het bedrijf moet zijn eigen ontwikkeltempo hoog houden. High-NA EUV, de volgende generatie lithografie met een hogere numerieke apertuur, is daarbij cruciaal. Terwijl China probeert de huidige generatie te benaderen, wil ASML de technologische grens alweer verder verleggen.
Wat de vijftien jaar voor beleggers betekent
De schatting van Zeiss ondersteunt vooral de kwaliteit van ASML’s concurrentievoordeel. De combinatie van tientallen jaren onderzoek, een gespecialiseerde leveranciersketen en een geïnstalleerde basis bij de grootste chipfabrikanten kan niet snel met geld alleen worden gekopieerd.
De uitbreiding bij Zeiss biedt bovendien een tastbaar signaal dat de AI-vraag niet alleen in optimistische presentaties bestaat. Een cruciale leverancier bouwt daadwerkelijk extra productiecapaciteit, terwijl ASML zelf eveneens meer EUV-machines wil kunnen leveren.
Het grootste risico ligt de komende jaren waarschijnlijk niet bij het verdwijnen van ASML’s EUV-monopolie. Beleggers moeten vooral volgen hoe snel Chinese concurrenten vooruitgang boeken bij DUV, hoeveel omzet ASML door nieuwe exportregels misloopt en of de geplande investeringen in AI-chips overeind blijven.
Vijftien jaar technologische voorsprong is indrukwekkend, maar geen garantie voor vijftien jaar zorgeloze groei. De aantrekkelijkheid van het ASML-aandeel blijft afhangen van de waardering, de uitvoering van de capaciteitsuitbreiding en het vermogen om sneller te vernieuwen dan concurrenten kunnen volgen. Aandelen kunnen dalen en verwachtingen rond technologie en koersontwikkeling kunnen veranderen.
Opmerkingen