ASML kan in 2027 en 2028 niet genoeg machines leveren
In het kort
ASML meldde op 14 oktober iets dat voor de waardering belangrijker is dan één sterk kwartaal: de geplande productiecapaciteit zal in 2027 en 2028 niet volledig aan de klantvraag voldoen. Klanten tonen zelfs interesse in leveringen voor 2029 en 2030. Dat geeft uitzonderlijke zichtbaarheid, maar verplaatst het risico van vraag naar uitvoering. ASML moet sneller bouwen zonder kwaliteit, levertijd en marge te beschadigen.
Het derde kwartaal was sterk. De omzet bereikte €11,66 miljard, de brutomarge 57,5% en de nettowinst €4,96 miljard. Bij een koers van €1.499,40 op Euronext Amsterdam en een beurswaarde van ongeveer €569 miljard betaalt de markt al voor veel van die schaarste.
Schaarste is pas waardevol wanneer zij geleverd wordt
ASML bouwt lithografiemachines waarmee chipfabrikanten patronen op silicium aanbrengen. Voor de meest geavanceerde chips is EUV-technologie praktisch onmisbaar. Dat geeft ASML een uitzonderlijke positie, maar een order is nog geen omzet. Een machine moet worden gebouwd, verscheept, geïnstalleerd en geaccepteerd voordat de economische opbrengst volledig zichtbaar wordt.
In het kwartaalbericht van 14 oktober zei CEO Christophe Fouquet dat klanten hun korte en middellange vraagverwachtingen verhogen door de omvang en duur van AI-investeringen. ASML onderzoekt daarom extra capaciteit voor 2028 bovenop de eerder genoemde uitbreiding van 30%.
Dat klinkt uitsluitend positief. Toch verdient de kostenkant aandacht. Meer capaciteit vraagt extra leveranciers, gespecialiseerde medewerkers, testfaciliteiten en werkkapitaal. Een EUV-machine bevat honderdduizenden onderdelen. Eén ontbrekend precisieonderdeel kan de hele levering vertragen. De economische waarde van schaarste ontstaat pas wanneer ASML de machine op tijd kan afleveren en de klant haar winstgevend kan gebruiken.
De module gebruikt het derde kwartaal als beginpunt. Zij laat zien hoe systeemomzet, service, brutomarge en vaste kosten samen nettowinst vormen. Het is een vereenvoudigd model. Werkelijke winst bevat ook rente, valuta, mix, timing van acceptatie en andere posten.
Service maakt de groei minder broos
Van de €11,66 miljard kwartaalomzet kwam €8,37 miljard uit systemen en €3,29 miljard uit Installed Base Management. Dat zijn diensten en upgrades voor machines die al bij klanten staan. Een grotere geïnstalleerde basis levert daardoor jaren later nog omzet op.
Dit is belangrijk wanneer systeemleveringen per kwartaal schommelen. Een chipfabrikant kan een nieuwe machine uitstellen, maar kan onderhoud en productiviteitsupgrades moeilijker overslaan wanneer bestaande fabrieken moeten blijven draaien. Service is geen volledig stabiel abonnement, maar maakt de kasstroom minder afhankelijk van één leveringsmoment.
In de vooruitblik op ASML en TSMC lag de nadruk op hoge verwachtingen. De cijfers bevestigden dat de industriële vraag sterk is. Ze lossen de waarderingsvraag niet op, want de koers reageert op hoeveel van die vraag al was ingeprijsd.
De recordmarge heeft meerdere oorzaken
De brutomarge steeg van 54,0% in het tweede kwartaal naar 57,5% in het derde. Dat kwam door sterke uitvoering, productmix en meer upgrades. Het is verleidelijk om 57,5% als nieuw normaal te nemen, maar kwartaalmix kan veel veranderen. Een andere verhouding tussen EUV, DUV, gebruikte systemen en service verschuift de marge zonder dat de concurrentiepositie verandert.
ASML verwacht voor het vierde kwartaal €14,2 tot €15,2 miljard omzet en ongeveer 57% brutomarge. Voor heel 2026 rekent het op €44 tot €45 miljard omzet en circa 56% marge. De lat voor 2027 en 2028 ligt daardoor hoog: extra productie moet niet alleen worden gebouwd, maar ook met vergelijkbare winstgevendheid worden geleverd.
Rabi's eerdere analyse bij de recordkoers wees op High NA, China en capaciteit als drie verschillende risico's. De nieuwe uitspraak over een tekort aan capaciteit maakt vooral het tweede mechanisme zichtbaar. Sterke vraag kan omzet begrenzen wanneer ASML niet snel genoeg kan opschalen.
Geopolitiek blijft naast de fabriek staan
Exportbeperkingen kunnen bepalen welke systemen ASML aan welke klant mag leveren. Dat risico verdwijnt niet door een sterke orderagenda. Een bestelling kan worden uitgesteld, aangepast of geannuleerd wanneer een vergunning ontbreekt. Tegelijk bouwen klanten buiten China extra capaciteit, mede om hun toeleveringsketen te spreiden.
Het sterkste tegenargument tegen voorzichtigheid is ASML's technische monopolie. Een klant kan niet eenvoudig naar een gelijkwaardige EUV-leverancier overstappen. Wanneer de vraag hoger is dan het aanbod, heeft ASML ruimte om productmix, planning en prijsdiscipline te bewaken.
Het tegenargument tegen enthousiasme is dat klanten uiteindelijk rendement op hun eigen fabrieken nodig hebben. Als AI-datacenters minder winstgevend blijken, kan de investeringsdrang jaren later afkoelen. Interesse in 2030 is nog geen onherroepelijke omzet voor 2030.
Wat €1.499,40 verlangt
Bij 10% gewenst jaarrendement moet de koers in 2029 ongeveer €1.996 bedragen. Wanneer de markt dan 30 keer winst betaalt, vraagt dat circa €66,5 winst per aandeel. Dat is duidelijk boven de €12,95 van het derde kwartaal op jaarbasis, maar niet ondenkbaar wanneer capaciteit en service blijven groeien.
Deze reverse valuation maakt ook de gevoeligheid zichtbaar. Bij 25 keer winst is veel meer winst per aandeel nodig. Bij 35 keer is minder winst nodig, maar betaalt de belegger in 2029 nog altijd een hoge waardering.
Drie mogelijke koerspaden
Het middenpad veronderstelt dat ASML de geplande capaciteit grotendeels op tijd levert, service meegroeit en de marge onder het recordniveau maar boven het historische gemiddelde blijft. Het bear-scenario combineert vertraging, exportbeperkingen en lagere waardering. Het gunstige scenario rekent op aanhoudende schaarste, snelle High NA-adoptie en sterke productiviteitsupgrades.
Conclusie
ASML heeft een luxeprobleem: meer vraag dan geplande productie. Dat is alleen een beleggingsvoordeel wanneer de onderneming capaciteit toevoegt zonder kwaliteit en marge weg te geven. Bij €1.499,40 vind ik de operationele positie uitzonderlijk sterk, maar de foutmarge in de waardering beperkt.
Ik zou positiever worden wanneer ASML concrete extra capaciteit voor 2028 vastlegt, leveranciers bevestigen dat zij mee kunnen opschalen en service-omzet per machine blijft stijgen. Ik zou voorzichtiger worden wanneer levertijden oplopen, voorschotten of orders worden doorgeschoven en de brutomarge daalt terwijl de fabriek juist groter wordt.
Koers en instrument: ASML Holding N.V., ASML.AS, ISIN NL0010273215, Euronext Amsterdam, live waarneming 19 oktober 2026 in euro. Financiële cijfers: ASML, publicatie en gebeurtenisdatum 14 oktober 2026.
Opmerkingen