Waarom de 74% goudrally eindigde in een harde afrekening

In het kort:

• De goud ETF verloor eind januari in korte tijd ruim 5%, na een stijging van 74% in het voorafgaande jaar.

• De verkoopgolf werd veroorzaakt door gedwongen afbouw van hefboomposities na hogere marge eisen bij futures.

• De benoeming van een strenger gepercipieerde Fed voorzitter versterkte de dollar en drukte daarmee extra op edelmetalen.

De goudmarkt liet eind januari zien hoe snel het sentiment kan omslaan. Wat maandenlang voelde als een zekere stijging, veranderde binnen één dag in onzekerheid en scherpe koersdalingen. Veel beleggers werden verrast door de snelheid en de omvang van de beweging, vooral omdat goud tot dat moment juist werd gezien als een veilige haven.

De forse correctie was geen toeval en ook geen teken dat goud zijn waarde plotseling heeft verloren. De oorzaak ligt vooral bij technische factoren en bij de veranderende verwachtingen rondom het Amerikaanse monetaire beleid.

Goud van veilige haven naar bron van onzekerheid.

Bron: Newsbit

Een sterke stijging maakte goud kwetsbaar

In het jaar voorafgaand aan de daling was de goudprijs hard opgelopen. De grootste goud ETF ter wereld steeg ongeveer 74%. Beleggers zochten bescherming tegen inflatie, geopolitieke spanningen en onzekerheid over het beleid van centrale banken. Daardoor stroomde veel geld richting goud en goudfondsen.

Juist zo’n snelle en sterke stijging maakt een markt gevoelig voor correcties. Steeds meer beleggers gingen werken met hefboomproducten, zoals futures en opties. Daarmee kun je met weinig eigen geld een grote positie innemen. Dat vergroot de winst bij een stijging, maar het risico wordt ook veel groter wanneer de koers daalt.

Toen de goudprijs op 30 januari begon te dalen, werd duidelijk hoe kwetsbaar die situatie was. De goud ETF zakte die dag van een hoog niveau rond 470 dollar naar ongeveer 445 dollar bij het slot. Zilver werd nog harder geraakt en verloor op één dag een groot deel van zijn waarde.

De beweging van de goudprijs in de afgelopen maand.

Bron: Gold Republic

Gedwongen verkopen door hogere marge eisen

De belangrijkste oorzaak van de daling was niet een afnemende vraag naar fysiek goud. Het ging vooral om gedwongen verkopen in de derivatenmarkt. Na de plotselinge koersbeweging verhoogde de beurs waar goudfutures worden verhandeld de marge eisen. Beleggers moesten daardoor extra geld storten om hun posities aan te houden.

Veel partijen konden of wilden dat niet doen. Zij werden gedwongen hun posities te sluiten, wat leidde tot extra verkoopdruk. Die verkopen zorgden weer voor nieuwe prijsdalingen, waardoor het effect zichzelf versterkte. Zo ontstond een kettingreactie die weinig te maken had met de werkelijke waarde van goud.

Dit soort bewegingen komt vaker voor in markten waar veel met geleend geld wordt gewerkt. Zodra de hefboom wordt teruggedrongen, kan de markt weer tot rust komen. Dat gebeurt meestal wanneer het handelsvolume afneemt en de prijs van een ETF weer dicht bij de onderliggende waarde ligt.

De dollar speelt een grote rol

Naast de technische verkoopdruk speelde ook de Amerikaanse dollar een belangrijke rol. Goud en de dollar bewegen vaak in tegenovergestelde richting. Wanneer de dollar sterker wordt, wordt goud duurder voor buitenlandse kopers en verliest het aantrekkingskracht als alternatief voor valuta.

De benoeming van Kevin Warsh als nieuwe voorzitter van de Federal Reserve werd door de markt gezien als een signaal dat het monetaire beleid streng blijft. Warsh staat bekend als iemand die veel nadruk legt op het bestrijden van inflatie. Dat leidde tot hogere verwachtingen voor rente en een sterkere dollar.

Die sterkere dollar zette extra druk op goud, precies op het moment dat de markt al uit balans was door de hoge mate van hefboomgebruik. Beleggers volgen daarom nauwgezet de ontwikkeling van de dollar en de communicatie van de centrale bank. Elke aanwijzing dat de rente langer hoog blijft, kan opnieuw invloed hebben op de goudprijs.

De dollar als beslissende factor voor de goudprijs.

Bron: Pott Change

Wat beleggers kunnen aflezen uit de ETF

Goud ETF’s geven meer informatie dan alleen de dagkoers. Beleggers kunnen ook kijken naar het handelsvolume en naar het verschil tussen de beursprijs en de onderliggende waarde van het fonds. Tijdens perioden van stress kan een ETF tijdelijk onder die waarde noteren, wat wijst op aanhoudende verkoopdruk.

Zodra die verschillen kleiner worden en het handelsvolume afneemt, is dat vaak een teken dat de gedwongen verkopen grotendeels voorbij zijn. Dan krijgt de markt weer ruimte om zich te richten op fundamentele factoren, zoals inflatie, rente en geopolitieke ontwikkelingen.

De recente daling laat zien dat zelfs beleggingen die als eenvoudig en defensief worden gezien, gevoelig zijn voor marktmechanismen. Wie alleen naar de lange termijn kijkt zonder de structuur van de markt te begrijpen, kan toch worden verrast.

Van volledig passief naar bewuster beleggen

Jarenlang was het advies aan particuliere beleggers om vooral niets te doen. Automatisch beleggen, lage kosten en zo min mogelijk ingrijpen zouden voldoende zijn. Die aanpak heeft veel voordelen, maar kent ook grenzen.

De gebeurtenissen in de goudmarkt maken duidelijk dat volledig passief beleggen kan betekenen dat signalen van oververhitting worden gemist. Hefboomgebruik, veranderend beleid van centrale banken en snelle kapitaalstromen kunnen grote gevolgen hebben, ook voor markten die als stabiel worden gezien.

Dat betekent niet dat beleggers voortdurend moeten handelen. Het betekent wel dat basiskennis van macro economie, marktstructuur en risico’s steeds belangrijker wordt. In een wereld waarin het beleid van centrale banken snel kan veranderen, is aandacht voor wat er onder de oppervlakte gebeurt geen luxe, maar noodzaak.

De komende periode zal duidelijk maken of goud een stabiele bodem weet te vinden of dat de correctie verder doorzet. De richting hangt vooral af van de dollar, het beleid van de Federal Reserve en de snelheid waarmee de markt zich ontdoet van overtollige hefboom. Voor beleggers is dit vooral een moment om beter te begrijpen hoe snel zekerheid kan omslaan in volatiliteit.

Kosten en brokerkeuze maken het verschil in volatiele markten

Ook particuliere beleggers kunnen hier lessen uit trekken. Wie rendement wil beschermen in volatiele markten, moet niet alleen kijken naar het gekozen beleggingsinstrument, maar ook naar kosten, valutarisico en de efficiëntie van de broker waarmee wordt gehandeld. Juist bij internationale ETF’s en grondstoffen spelen die factoren een grotere rol dan vaak wordt gedacht.

MEXEM werd door Brokerskiezen.nl uitgeroepen tot beste allround broker van 2025. Beleggers handelen daar tegen slechts 0,005% valutakosten, tegenover circa 0,25% bij DEGIRO en SAXO Bank, een verschil dat voor de gemiddelde belegger kan oplopen tot honderden tot duizenden euro’s per jaar. Daarmee geldt MEXEM voor veel beleggers als de meest complete keuze voor wie lage kosten en internationale spreiding belangrijk vindt.