Miljardair Ken Griffin ziet zijn kans en maakt miljardenklapper met AI-paniek

Kevin S
8 minuten geleden
7 minuten om te lezen

In het kort:

Citadel kocht tijdens de gedwongen verkopen van het zwaar geleveragede AI-fonds Situational Awareness een grote aandelenportefeuille met ongeveer 10% korting.
Ken Griffin bouwde vervolgens binnen enkele weken meer dan 80% van het risico af via ruim honderd block trades ter waarde van meer dan $4 miljard.
De situatie laat zien hoe leverage en geconcentreerde posities enorme winsten kunnen opleveren, maar beleggers ook kunnen dwingen juist tijdens een beursdaling te verkopen.

De Amerikaanse miljardair Ken Griffin heeft opnieuw laten zien waarom zijn hedgefonds Citadel tot de machtigste spelers op Wall Street behoort. Toen het AI-fonds Situational Awareness van voormalig OpenAI-onderzoeker Leopold Aschenbrenner in juli in grote problemen kwam, zag Griffin geen reden om af te wachten. Hij greep juist in op het moment dat andere beleggers vooral risico zagen. Citadel kocht een groot deel van de aandelenportefeuille van Situational Awareness tegen een stevige korting. Enkele weken later heeft Citadel inmiddels meer dan 80 procent van het bijbehorende risico alweer afgebouwd. Daarvoor voerde het fonds meer dan honderd grote bloktransacties uit met een totale marktwaarde van ruim 4 miljard dollar. De opmerkelijke transactie laat niet alleen zien hoe snel een hedgefonds als Citadel kan handelen. Het verhaal maakt ook duidelijk hoe kwetsbaar de huidige AI-hype kan zijn wanneer beleggers met veel geleend geld grote en geconcentreerde posities innemen.

CEO van Citadel Ken Griffin:

Wil je slimmer beleggen en direct vooroplopen? Als lid van De Belegger krijg je toegang tot deepdives, aandelentips, trainingen, premium content én live portfolio-inzicht, samen met een actieve community van beleggers.

Pak je kans! klik op de button, start direct en pak tijdelijk 50% korting met de code 'BELEGGER50.

Word lid!

Van 45 miljard dollar naar 10 miljard dollar

Situational Awareness was tot voor kort een van de opvallendste nieuwe hedgefondsen op Wall Street. Het fonds werd geleid door Leopold Aschenbrenner, een voormalig onderzoeker bij OpenAI die sterk geloofde in de economische impact van kunstmatige intelligentie.

In slechts twee jaar wist het fonds volgens de berichtgeving tientallen miljarden dollars aan vermogen aan te trekken. Op het hoogtepunt zou het beheerde vermogen rond 45 miljard dollar hebben gelegen.

Posities Situational Awereness:

Het probleem was dat een groot deel van het vermogen was geconcentreerd in aandelen die sterk verbonden waren met de AI-infrastructuur. Het fonds had grote posities in onder meer chipproducenten en andere bedrijven die profiteerden van de enorme investeringen in datacenters en AI.

Dat werkte uitstekend zolang de AI-aandelen bleven stijgen. In de eerste helft van het jaar boekte Situational Awareness naar eigen zeggen uitzonderlijk hoge rendementen. Maar toen de markt in juni en juli draaide, veranderde de situatie razendsnel.

Aandelen die eerder enorme winsten hadden opgeleverd, begonnen hard te dalen. Sommige grote posities van het fonds verloren meer dan de helft van hun waarde. Omdat Situational Awareness bovendien met veel leverage werkte, werden de verliezen extra pijnlijk.

Chipaandelen daalde hard vanaf juni 2026:

Volgens berichtgeving liep de leverage van het fonds op tot ongeveer 400 procent. Daardoor konden relatief beperkte koersdalingen al grote gevolgen hebben voor het beschikbare kapitaal. Uiteindelijk daalde het vermogen van ongeveer 45 miljard dollar naar circa 10 miljard dollar. Het fonds werd geconfronteerd met margin calls en moest een groot deel van zijn beursgenoteerde aandelen verkopen.

Ken Griffin stapte juist toen in

Waar voor Situational Awareness een crisis ontstond, zag Ken Griffin een handelsmogelijkheid. Citadel besloot een groot deel van de aandelenportefeuille over te nemen. De transactie kwam in zeer korte tijd tot stand. Citadel zou de posities bovendien tegen ongeveer 10 procent korting hebben gekocht.

Dat is precies het soort situatie waarin de strategie van een grote en kapitaalkrachtige handelaar als Citadel tot zijn recht kan komen. Situational Awareness had weinig tijd. Het fonds moest verkopen omdat zijn financiers hun risico wilden beperken. Citadel beschikte daarentegen over de middelen om de aandelen over te nemen zonder zelf gedwongen te worden om ze direct weer te verkopen.

Griffin kon daardoor een eenvoudige maar krachtige weddenschap aangaan. Als de markt stabiliseerde, zou de korting waarmee Citadel de aandelen had gekocht vanzelf minder belangrijk worden. Als de aandelen vervolgens ook nog zouden herstellen, kon het rendement snel oplopen. Dat is uiteindelijk precies wat er gebeurde.

Citadel verkoopt alweer 80 procent

Op 21 augustus maakte Griffin in een brief aan beleggers bekend dat Citadel inmiddels meer dan 80 procent van het oorspronkelijke risico had afgebouwd. Daarvoor werden meer dan honderd block trades uitgevoerd met een gezamenlijke marktwaarde van ruim 4 miljard dollar.

Een block trade is een grote aandelentransactie die vaak rechtstreeks tussen grote marktpartijen wordt uitgevoerd. Het voordeel is dat een enorme positie kan worden afgebouwd zonder noodzakelijkerwijs de volledige positie via normale beursorders te verkopen.

Voor Citadel was dat belangrijk. Het fonds had een enorme hoeveelheid aandelen overgenomen en moest die vervolgens op een gecontroleerde manier weer van de hand doen. De timing lijkt achteraf bijzonder gunstig te zijn geweest. Verschillende AI-gerelateerde aandelen herstelden nadat de gedwongen verkopen van Situational Awareness waren afgerond.

Daardoor kon Citadel de aandelen die het met korting had gekocht alweer verkopen tegen hogere prijzen.

Hoeveel Citadel precies aan deze transactie heeft verdiend, is niet bekendgemaakt. Griffin heeft evenmin bekendgemaakt hoeveel de volledige portefeuille precies waard was op het moment dat Citadel de posities overnam.

Toch lijkt de deal illustratief voor het verdienmodel van een grote hedgefondsmanager. Waar een andere partij gedwongen wordt om te verkopen, kan een partij met voldoende liquiditeit juist koper worden.

Een deal die de markt zelf hielp herstellen

Er zit nog een opmerkelijk element aan de transactie. Door de aandelenportefeuille van Situational Awareness over te nemen, voorkwam Citadel dat tientallen miljarden dollars aan posities tegelijk op de markt moesten worden verkocht.

Dat kan een belangrijke rol hebben gespeeld in het herstel van de AI-aandelen. Wanneer een groot hedgefonds gedwongen wordt om aandelen te verkopen, kan dat leiden tot een negatieve kettingreactie. Dalende koersen zorgen voor grotere verliezen, waardoor nieuwe margin calls ontstaan. Die margin calls kunnen vervolgens weer tot extra verkopen leiden.

Citadel doorbrak die cirkel. De markt wist dat een groot deel van de verkoopdruk was verdwenen. Daarmee hielp de transactie mogelijk niet alleen Citadel, maar ook de aandelen waarin het fonds eerder zat.

Dat maakt de deal bijna zelfversterkend. Citadel kocht de aandelen omdat ze onder druk stonden. De overname haalde verkoopdruk uit de markt. Vervolgens herstelden de aandelen, waardoor Citadel zijn posities met winst kon afbouwen.

Ken Griffin had al eerder oog voor gedwongen verkopers

Dit is niet de eerste keer dat Griffin toeslaat wanneer een hedgefonds in grote problemen komt. Citadel kocht in 2006 samen met JPMorgan Chase de volledige handelsportefeuille van Amaranth Advisors nadat het fonds was ingestort door verkeerde posities in aardgas.

Een jaar later deed Citadel iets vergelijkbaars met de kredietportefeuille van Sowood Capital Management. De strategie is steeds min of meer hetzelfde. Wanneer een belegger door liquiditeitsproblemen gedwongen wordt om bezittingen te verkopen, kan een partij met voldoende kapitaal en risicobeheer die bezittingen overnemen tegen aantrekkelijke voorwaarden.

Het verschil met de huidige situatie is dat Situational Awareness niet volledig ten onder ging. Het fonds wist een deel van zijn bezittingen te behouden. Vooral de private belangen, waaronder een waardevolle positie in AI-bedrijf Anthropic, bleven buiten de gedwongen verkoop.

Aschenbrenner stelde eerder deze maand bovendien dat Situational Awareness ondanks de enorme klap nog altijd ongeveer 80 procent hoger stond voor het jaar. Dat klinkt opmerkelijk, maar het laat tegelijkertijd zien hoe extreem de rendementen van het fonds eerder waren geweest. Het fonds zou in de eerste zes maanden zelfs meer dan 400 procent zijn gestegen.

Ook Citadel had een sterke maand

De timing van Griffin was niet het enige succes voor Citadel. Het vlaggenschip van het hedgefonds, Wellington, steeg in juli met 5,94 procent. Daarmee beleefde het fonds volgens CNBC zijn beste maand sinds 2022. Dat is vooral opvallend omdat juli juist een zeer moeilijke maand was voor verschillende hedgefondsen die zwaar waren blootgesteld aan de AI-handel.

Citadel wist dus niet alleen voordeel te halen uit de situatie rond Situational Awareness. Het fonds bleek als geheel relatief goed bestand tegen de extreme bewegingen op de aandelenmarkt.

Dat is een belangrijk onderdeel van het succes van een multi-strategy hedgefonds. Het doel is niet om één grote voorspelling te doen over de richting van de markt. Het gaat erom op verschillende plekken risico's te nemen en tegelijkertijd te voorkomen dat één verkeerde positie het hele fonds beschadigt.

De echte les voor beleggers is leverage

Voor particuliere beleggers zit misschien wel de belangrijkste les niet in de winst van Ken Griffin, maar in de manier waarop Situational Awareness ten onder dreigde te gaan. Het fonds had een zeer sterke overtuiging over de toekomst van AI. Dat op zichzelf hoeft geen probleem te zijn. Het probleem ontstond doordat die overtuiging werd gecombineerd met geconcentreerde posities en veel leverage.

Leverage werkt in beide richtingen. Wanneer een aandeel 10 procent stijgt en een belegger met geleend geld een veel grotere positie heeft opgebouwd, kan het rendement op het eigen vermogen enorm zijn. Maar hetzelfde geldt bij een daling.

Een koersdaling van 10 procent kan bij hoge leverage leiden tot een veel grotere daling van het eigen vermogen. Als kredietverstrekkers vervolgens extra onderpand eisen, kan de belegger gedwongen worden om aandelen te verkopen op het slechtst mogelijke moment. Dat is precies het tegenovergestelde van wat Ken Griffin kon doen. Situational Awareness moest verkopen omdat het moest. Citadel kon kopen omdat het kon.

Griffin laat zien hoe je van paniek kunt profiteren

Voor Ken Griffin is de episode rond Situational Awareness vooral een voorbeeld van hoe een crisis kan worden omgezet in een kans. Zijn fonds had voldoende kapitaal, toegang tot de markt en de infrastructuur om binnen zeer korte tijd een enorme portefeuille over te nemen. Terwijl anderen bezig waren hun risico af te bouwen, kon Citadel juist risico toevoegen.

Vervolgens wachtte het fonds niet jarenlang op herstel. Zodra de marktomstandigheden verbeterden, werd een groot deel van de positie alweer verkocht. Dat laatste is misschien nog belangrijker dan de aankoop zelf. Een belegger kan een uitstekende aankoop doen, maar uiteindelijk draait het rendement om de combinatie van aankoopprijs, verkoopprijs, risico en timing. Citadel lijkt in dit geval op alle vier de punten goed te hebben gezeten.

De exacte winst blijft onbekend, maar het feit dat meer dan 80 procent van het risico binnen enkele weken kon worden afgebouwd, laat zien hoe snel Griffin van een uitzonderlijke marktkans gebruik heeft gemaakt.

Pak je kans! klik op de button, start direct en pak tijdelijk 50% korting met de code 'BELEGGER50.