Energieprijzen +70%? Waarom dit géén 2022 crash wordt
- Kolivier Jager
- 22 mrt
- 4 minuten om te lezen
In het kort:
De huidige stijging van gas en olie is fors, maar blijft met circa 60 tot 70 dollar voor gas ver verwijderd van de pieken boven 300 dollar in 2022.
Europa is minder kwetsbaar dan vier jaar geleden, omdat het minder gasintensief is en inmiddels meer hernieuwbare energie en gezamenlijke inkoop achter de hand heeft.
Het grootste risico zit niet alleen in de prijs zelf, maar in de duur van de spanningen rond de Straat van Hormuz en in de vraag of markten de geopolitieke escalatie niet te licht inschatten.
De energieprijzen lopen opnieuw snel op en dat roept herinneringen op aan de energiecrisis van 2022. Toen stegen de kosten voor gas en elektriciteit extreem hard en kwamen veel huishoudens en bedrijven in de problemen. Toch is de situatie nu anders. De huidige stijging is serieus, maar ligt nog ver onder de extreme niveaus van vier jaar geleden.
De oorzaak van de stijging ligt opnieuw in geopolitieke spanningen. In 2022 kwam dat door het wegvallen van Russisch gas na de inval in Oekraïne. Nu draait het om de Straat van Hormuz, een belangrijke route voor olie en gas. Door spanningen rond Iran varen er minder tankers door deze doorgang en dat zorgt voor onzekerheid op de markt.
Volgens economen is het belangrijk om niet direct dezelfde conclusies te trekken als in 2022. De omstandigheden zijn veranderd en Europa is beter voorbereid. Dat betekent niet dat er geen risico’s zijn, maar wel dat de impact waarschijnlijk minder groot zal zijn.
Spanningen in Hormuz jagen energieprijzen op: wat nu?
Europa is minder afhankelijk van gas dan voorheen
Een belangrijk verschil met 2022 is dat Europa minder gas gebruikt dan toen. Dat maakt de economie minder gevoelig voor prijsstijgingen. Bedrijven en huishoudens hebben zich aangepast en er zijn meer alternatieven gekomen, zoals zonne en windenergie.
In 2022 was Europa nog sterk afhankelijk van gas, vooral uit Rusland. Toen die toevoer plotseling wegviel, ontstond er een groot tekort. Inmiddels is de energievoorziening breder geworden. Er is meer hernieuwbare energie en er zijn nieuwe leveranciers gevonden voor gas.
Dit betekent dat een stijging van de gasprijs minder impact heeft dan voorheen. De economie kan beter tegen schokken. Toch blijven hogere prijzen merkbaar, vooral voor bedrijven die veel energie gebruiken en voor huishoudens met een hoog verbruik.
Europa draait gaskraan dicht: impact energiecrisis neemt af
Gasprijzen zijn hoog maar niet extreem zoals in 2022
De cijfers laten duidelijk zien dat de situatie anders is dan vier jaar geleden. In 2022 steeg de gasprijs tot boven de 300 dollar. Dat was een uitzonderlijk niveau dat zorgde voor grote economische problemen. Op dit moment ligt de prijs tussen de 60 en 70 dollar.
Dat is nog steeds hoog, zeker in vergelijking met eerdere jaren. Veel bedrijven hebben last van deze kosten en moeten keuzes maken over productie en investeringen. Voor consumenten betekent het dat energierekeningen mogelijk opnieuw stijgen.
Toch is er geen sprake van eenzelfde extreme situatie als toen. In 2022 kwamen meerdere factoren tegelijk samen, zoals het einde van de pandemie en een plotselinge stijging van de vraag. Die combinatie zorgde voor een perfecte storm die nu ontbreekt.
Geopolitieke spanningen blijven de grootste onzekerheid
De grootste onzekerheid zit op dit moment in de geopolitieke situatie. De spanningen rond Iran en de Straat van Hormuz maken de energiemarkt kwetsbaar. Zolang er minder tankers door deze route varen, blijft de druk op de prijzen bestaan.
Sommige analisten denken dat de situatie tijdelijk is. Zij verwachten dat politieke leiders uiteindelijk ingrijpen om economische schade te beperken. Anderen zijn minder optimistisch en wijzen erop dat conflicten vaak langer duren dan verwacht.
Wanneer een conflict eenmaal escaleert, wordt het moeilijk om snel terug te keren naar een stabiele situatie. Dat maakt het lastig voor markten om de juiste prijs te bepalen. De onzekerheid zelf zorgt al voor hogere prijzen, los van de daadwerkelijke tekorten.
Mogelijke oplossingen via internationale samenwerking
Er zijn signalen dat er gezocht wordt naar oplossingen. Zo zou Iran gesprekken voeren met bevriende landen om een veilige doorgang voor tankers mogelijk te maken. Dit zou kunnen zorgen voor een gedeeltelijke hervatting van het transport van olie en gas.
Zelfs als Europa niet direct profiteert van zo’n regeling, kan het toch positieve effecten hebben. De energiemarkt is wereldwijd verbonden. Als er meer aanbod beschikbaar komt, daalt de druk op de prijzen overal.
Vooral landen in Azië hebben grote belangen bij een open doorgang. Zij zijn sterk afhankelijk van energie uit deze regio en zullen er alles aan doen om de toevoer op gang te houden. Dit kan indirect ook gunstig zijn voor Europa.
Iran zoekt deal: komt oliehandel weer op gang?
Effecten op inflatie, bedrijven en huishoudens
De stijgende energieprijzen hebben invloed op de hele economie. Voor bedrijven betekent het hogere kosten, vooral in sectoren waar veel energie wordt gebruikt. Dit kan leiden tot lagere winstmarges of hogere prijzen voor consumenten.
Voor huishoudens betekent het dat de energierekening opnieuw kan stijgen. Dat zet druk op de koopkracht, vooral voor mensen met lagere inkomens. Tegelijkertijd is de impact minder groot dan in 2022, omdat de prijzen niet zo extreem zijn. Voor de inflatie betekent dit dat er opnieuw opwaartse druk kan ontstaan. Centrale banken zullen dit nauwlettend volgen. Zij moeten bepalen of de stijging tijdelijk is of dat er sprake is van een langdurige trend.
De huidige situatie laat opnieuw zien hoe belangrijk het is om minder afhankelijk te worden van fossiele energie. Investeringen in hernieuwbare energie en energiebesparing kunnen helpen om toekomstige schokken op te vangen en de economie stabieler te maken.
Advertorial
De onrust op de energiemarkten onderstreept hoe snel economische onzekerheid kan oplopen en waarom veel mensen kritisch kijken naar de plek waar zij hun spaargeld of tijdelijk beschikbare vermogen aanhouden. Juist in periodes van geopolitieke spanning en oplopende inflatie groeit de aandacht voor flexibiliteit, zekerheid en een passende rente op direct opvraagbaar spaargeld.
Raisin RenteBoost is een tijdelijke actie waarbij je op een vrij opneembare Duitse spaarrekening de eerste 3 maanden lang een gegarandeerde rente van 2,85% p.j. krijgt, beschermd onder het Europese garantiestelsel. Je spaargeld blijft dagelijks opvraagbaar en je kunt vrij storten en opnemen. Na deze periode kun je via één Raisin-account verder sparen bij meer dan 50 Europese banken, met actuele variabele rentes tot 1,92% p.j., of kiezen voor spaardeposito’s met looptijden van één maand tot tien jaar en rentes tot 3,25% p.j.
