Amerikaanse oorlogsvloot jaagt olie en gasprijzen op, dreigt nieuwe energiecrisis?

In het kort:

• De opbouw van Amerikaanse militaire macht in de Perzische Golf heeft de olieprijs met 8% en de gasprijs met ruim 17% opgedreven in enkele dagen.

• Ongeveer 14 miljoen vaten olie per dag en circa 20% van het mondiale gasaanbod lopen risico bij verstoring van de Straat van Hormuz.

• De marktstructuur wijst op toenemende krapte, terwijl Europese voorraden onder druk staan door geopolitieke spanningen en logistieke verstoringen.

De spanningen in het Midden Oosten zorgen voor onrust op de olie en gasmarkten. De Verenigde Staten hebben een grote militaire vloot naar de regio gestuurd. Beleggers en handelaren vrezen dat dit kan uitlopen op een conflict met Iran. Omdat een groot deel van de wereldwijde energievoorziening via dit gebied loopt, reageren de prijzen direct.

De olieprijs en gasprijs stegen in korte tijd flink. Een vat Brent olie kostte vrijdagochtend 72,34 dollar. Dat is het hoogste niveau sinds juli vorig jaar. In minder dan drie dagen tijd liep de prijs met ongeveer 8% op. Ook de gasprijs maakte een sterke beweging. In twee dagen steeg de prijs met ruim 17% tot 34,40 euro per megawattuur. Daarna zakte de prijs iets terug doordat veel lng schepen onderweg bleken naar Noord Europa.

Amerikaanse vliegdekschip in Perzische Golf jaagt olie en gasprijzen omhoog.

Bron: Haarlems Dagblad

Waarom de energiemarkt zo gevoelig reageert

De angst draait vooral om een mogelijk militair conflict tussen de Verenigde Staten en Iran. Als er een aanval komt, kan die volgens verschillende berichten meerdere weken duren. Dat vergroot de kans dat de levering van olie en gas uit de regio wordt verstoord.

Bijna een derde van alle olie die wereldwijd over zee wordt vervoerd, gaat via de Perzische Golf. Dat komt neer op ongeveer 14 miljoen vaten olie per dag. Dat is ongeveer 13% van het wereldwijde verbruik. Als die stroom wordt onderbroken, heeft dat direct gevolgen voor de prijs.

Ook voor gas is het gebied van groot belang. Qatar levert ongeveer 20% van het wereldwijde gasaanbod in vloeibare vorm. Dit vloeibare gas wordt per schip vervoerd en moet door de Straat van Hormuz. Als deze route wordt afgesloten of onveilig wordt, kan de wereldwijde gasmarkt snel te maken krijgen met tekorten.

Op een online voorspellingsplatform werd de kans op militaire actie binnen enkele weken geschat op 50%. Zulke schattingen zijn geen officiële voorspellingen, maar ze laten wel zien dat de markt rekening houdt met een serieuze kans op escalatie.

De belangrijke rol van de Straat van Hormuz

De Straat van Hormuz is een smalle doorgang tussen Iran en Oman. Dagelijks varen hier grote olietankers en gasschepen doorheen. Het is een van de belangrijkste knelpunten in de wereldwijde energievoorziening.

Iran liet onlangs tijdens een militaire oefening zien dat het in staat is om deze route tijdelijk te blokkeren. De afsluiting duurde slechts drie uur, maar het signaal was duidelijk. Het land kan olie en gas inzetten als drukmiddel in een conflict.

Iran zelf produceert ongeveer 3% van de wereldwijde olie. Dat lijkt weinig, maar in een krappe markt kan zelfs een klein verlies van aanbod grote gevolgen hebben. Veel Iraanse olie gaat naar China. Eventuele sancties of verstoringen kunnen daardoor ook invloed hebben op Aziatische markten.

Voor Europa is de situatie extra gevoelig. Sinds de vermindering van Russische gasleveringen is Europa sterk afhankelijk van lng uit andere delen van de wereld. Als leveringen uit de Golf in gevaar komen, moet Europa concurreren met Aziatische landen om beschikbare ladingen. Dat kan de prijzen verder opdrijven.

Straat van Hormuz als levensader van de wereldwijde olie en gasmarkt.

Bron: Nieuwsblad Transport

Tekenen van krapte op de oliemarkt

De markt voor olie was mogelijk al krap voordat de spanningen opliepen. Dat is te zien aan de prijsstructuur op de termijnmarkt. De prijs voor olie die snel geleverd moet worden, ligt hoger dan de prijs voor levering op een later moment. Dit verschijnsel wordt backwardation genoemd.

Backwardation wijst meestal op een tekort aan olie op korte termijn. Kopers zijn bereid meer te betalen om nu olie te ontvangen. Dat betekent dat voorraden mogelijk dalen en dat de vraag sterk is.

Daarbij komt dat sommige landen minder Russische olie kopen door sancties en politieke spanningen. Als grote afnemers zoals India terughoudender worden, verschuiven handelsstromen. Dit kan leiden tot extra druk op andere leveringsbronnen en tot hogere prijzen.

Beleggers beschermen zich tegen hogere prijzen

Op de optiemarkt is te zien dat beleggers rekening houden met verdere prijsstijgingen. Call opties, waarmee men kan profiteren van een stijgende olieprijs, worden tegen hogere premies verhandeld dan put opties. Dat betekent dat veel partijen zich willen indekken tegen een mogelijke verdere stijging.

Er zijn zelfs opties verhandeld met een uitoefenprijs van 100 dollar per vat voor levering in juni. Dat geeft aan dat sommige beleggers rekening houden met een flinke stijging als de situatie verder escaleert. Ook de gasmarkt blijft kwetsbaar. Hoewel extra lng schepen tijdelijk verlichting bieden, verandert dat niets aan de structurele afhankelijkheid van import. Europa heeft minder eigen productie en moet vertrouwen op leveringen uit het buitenland.

In Slowakije worden inmiddels strategische reserves aangesproken omdat er geen olie meer binnenkomt via de Russische Droezjba pijpleiding. Die levering stopte na aanvallen op energie infrastructuur in Oekraïne. Eerder waren er ook verstoringen in leveringen uit Kazachstan. Elk incident op zich lijkt beheersbaar, maar samen zorgen ze voor een gespannen markt.

Europese afhankelijkheid vergroot spanning op olie en gasmarkt.

Bron: Shaping Europe

Europese energiezekerheid opnieuw onder druk

De huidige spanningen herinneren aan de energiecrisis van enkele jaren geleden. Toen schoten de prijzen omhoog en kwamen bedrijven en huishoudens in de problemen. Hoewel de gasvoorraden nu beter gevuld zijn dan destijds, blijft de situatie kwetsbaar.

Europa werkt hard aan de energietransitie en investeert in hernieuwbare energie zoals zon en wind. Toch blijft olie en gas voorlopig onmisbaar. Industrie, transport en elektriciteitsproductie zijn nog sterk afhankelijk van fossiele brandstoffen. Voor beleggers betekent dit dat de energieprijzen de komende tijd sterk kunnen schommelen. Als er een diplomatieke oplossing komt, kan de risicopremie snel verdwijnen en kunnen prijzen dalen. Als het conflict escaleert, kunnen olie en gas juist verder in prijs stijgen.

De ontwikkelingen in de Perzische Golf laten zien hoe nauw de wereldeconomie verbonden is met geopolitiek. Een besluit in Washington of Teheran kan directe gevolgen hebben voor de energierekening van Europese huishoudens en voor de winstgevendheid van bedrijven. Wie actief is op de financiële markten of in energie intensieve sectoren doet er daarom goed aan de situatie in deze regio nauwlettend te blijven volgen.

Advertorial

Ook particuliere beleggers kunnen op deze volatiliteit inspelen door niet alleen naar de energieprijzen zelf te kijken, maar ook naar de kosten waartegen zij handelen. In een markt waarin prijsbewegingen snel oplopen, kunnen transactiekosten en valutamarges immers een aanzienlijk deel van het rendement opslokken.

MEXEM werd door Brokerskiezen.nl uitgeroepen tot beste allround broker van 2025. Beleggers handelen er internationaal tegen scherpe tarieven met slechts 0,005% valutakosten, tegenover 0,25% bij DEGIRO en SAXO Bank, een verschil dat voor de gemiddelde belegger kan oplopen tot honderden tot duizenden euro’s per jaar. Daarmee geldt MEXEM voor veel beleggers als de meest complete keuze voor wie lage kosten en internationale spreiding belangrijk vindt.