Chinese werknemer krijgt schadevergoeding nadat AI zijn baan overneemt

In het kort

• Een Chinese werknemer krijgt ruim €28.000 schadevergoeding nadat hij werd ontslagen omdat AI zijn functie grotendeels had overgenomen.

• De rechtbank oordeelde dat technologische innovatie geen automatische rechtvaardiging is om werknemers zonder bescherming of compensatie te vervangen.

• De zaak benadrukt de groeiende spanning in China tussen snelle AI-ontwikkeling en de bescherming van banen, vooral nu de werkloosheid onder jongeren hoog blijft.

Een Chinese rechtbank heeft een opvallende uitspraak gedaan in een zaak rond kunstmatige intelligentie en werkgelegenheid. Een werknemer die werd ontslagen nadat zijn werkgever besloot zijn functie door AI te laten uitvoeren, krijgt ruim 260.000 yuan compensatie, omgerekend meer dan 28.000 euro. De uitspraak krijgt wereldwijd aandacht omdat ze laat zien hoe China probeert een balans te vinden tussen technologische innovatie en bescherming van werknemers.

De zaak raakt aan een steeds groter maatschappelijk debat over AI en automatisering. Terwijl bedrijven massaal investeren in kunstmatige intelligentie om efficiënter te werken, groeit tegelijkertijd de angst dat miljoenen banen onder druk komen te staan. Vooral in China, waar jeugdwerkloosheid hoog blijft, wordt dat thema steeds gevoeliger.

Werknemer vervangen door AI-systeem

De werknemer, die alleen bekendstaat onder zijn achternaam Zhou, begon in 2022 bij een technologiebedrijf in de Chinese stad Hangzhou. Hij werkte daar als quality assurance supervisor en hield toezicht op large language models die gebruikt werden voor AI-producten. Zijn functie draaide vooral om het controleren en verbeteren van AI-systemen die door het bedrijf ontwikkeld werden.

Volgens Chinese media stelde het bedrijf later dat kunstmatige intelligentie zijn werkzaamheden grotendeels kon overnemen. Vervolgens kreeg Zhou een voorstel om gedegradeerd te worden tegen een salarisverlaging van ongeveer 40%. Toen hij dat voorstel weigerde, besloot het bedrijf hem volledig te ontslaan.

Rechter geeft werknemer gelijk

Zhou besloot zijn ontslag juridisch aan te vechten en stapte naar de rechter. De rechtbank in Hangzhou oordeelde uiteindelijk dat het bedrijf onterecht had gehandeld door hem te ontslaan vanwege de inzet van AI. Volgens de rechter vormt technologische vernieuwing niet automatisch een geldige reden om werknemers zonder bescherming of compensatie te vervangen.

Daarom kreeg Zhou een schadevergoeding van ongeveer 260.000 yuan toegewezen. Dat bedrag komt neer op meer dan 28.000 euro. De uitspraak wordt inmiddels gezien als een belangrijk signaal richting Chinese bedrijven die steeds sneller automatiseren.

AI groeit razendsnel in China

China behoort wereldwijd tot de landen die het meest agressief investeren in kunstmatige intelligentie. De Chinese overheid stimuleert bedrijven actief om AI-technologie te integreren binnen industrie, dienstverlening en softwareontwikkeling. Daardoor ontstaan in hoog tempo nieuwe AI-platforms, automatiseringssystemen en slimme toepassingen.

Veel Chinezen staan bovendien opvallend positief tegenover kunstmatige intelligentie. Uit recent onderzoek van Ipsos blijkt dat meer dan 80% van de Chinese bevolking enthousiast is over AI-producten en automatisering. Dat percentage ligt veel hoger dan in landen zoals de Verenigde Staten of het Verenigd Koninkrijk, waar minder dan 40% van de bevolking positief staat tegenover AI.

Angst voor banenverlies neemt toe

Ondanks het enthousiasme groeit ook in China de bezorgdheid over de gevolgen voor de arbeidsmarkt. Vooral jongeren ervaren momenteel grote problemen bij het vinden van werk. Volgens recente cijfers ligt de jeugdwerkloosheid in China rond de 17% voor mensen tussen 16 en 24 jaar.

Jeugdwerkloosheid China

Tegelijkertijd vervangen steeds meer bedrijven menselijke taken door software, robots en AI-systemen. Vooral administratieve functies en repetitief kantoorwerk lijken kwetsbaar voor automatisering. Daardoor ontstaat steeds meer druk op de Chinese overheid om werknemers beter te beschermen tegen technologische vervanging.

Chinese overheid verandert van toon

Analisten zien inmiddels een duidelijke verschuiving in de houding van Beijing tegenover AI-gerelateerd banenverlies. Waar de overheid eerder vooral de voordelen van AI benadrukte, komt er nu steeds meer aandacht voor de sociale gevolgen van automatisering. Vooral de combinatie van economische onzekerheid en hoge werkloosheid zorgt voor toenemende politieke gevoeligheid.

Volgens Kyle Chan van de Brookings Institution probeerde China lange tijd de risico’s van AI voor werkgelegenheid te minimaliseren. Officiële communicatie focuste vooral op nieuwe banen die AI zou creëren en op de economische kansen van technologische innovatie. Maar nu de arbeidsmarkt onder druk staat, lijkt de overheid voorzichtiger te worden.

Niet de eerste AI-ontslagzaak

De zaak van Zhou staat bovendien niet op zichzelf. Vorig jaar werd al een vergelijkbare zaak gepubliceerd door de lokale overheid van Beijing. Daarbij verloor een vrouw haar baan nadat een bedrijf haar werk als data-verzamelaar had geautomatiseerd met AI-software.

De vrouw had die functie vijftien jaar uitgevoerd voordat het bedrijf besloot een geautomatiseerd systeem in te zetten. Ook toen oordeelden de autoriteiten dat technologische vernieuwing niet zomaar een geldige reden vormt om werknemers te ontslaan. Daarmee lijkt zich langzaam een juridische lijn te vormen binnen China rond AI en arbeidsrechten.

Bedrijven moeten “sociale verantwoordelijkheid” nemen

De arbitragecommissie in die eerdere zaak stelde dat werkgevers wel degelijk AI mogen integreren binnen hun bedrijfsmodel. Toch ontslaat dat bedrijven volgens de commissie niet van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid tegenover werknemers. Werkgevers moeten volgens de uitspraak rekening houden met de impact van automatisering op bestaand personeel.

Volgens de commissie mogen ondernemingen de kosten van technologische transities niet volledig afwentelen op werknemers. Bedrijven profiteren van hogere efficiëntie en lagere kosten door AI, maar zouden tegelijkertijd ook verantwoordelijkheid moeten dragen voor de gevolgen daarvan. Die gedachte lijkt nu steeds sterker terug te keren binnen Chinese rechtspraak.

AI-revolutie zorgt wereldwijd voor discussie

De Chinese uitspraken komen op een moment waarop wereldwijd discussie ontstaat over AI en werkgelegenheid. Grote technologiebedrijven investeren honderden miljarden dollars in automatisering en kunstmatige intelligentie. Daardoor groeit de vrees dat administratieve banen, programmeerwerk en zelfs creatieve functies steeds vaker door software vervangen zullen worden.

Tegelijk benadrukken veel bedrijven dat AI juist nieuwe economische kansen creëert en de productiviteit verhoogt. Voorstanders wijzen erop dat eerdere technologische revoluties uiteindelijk ook nieuwe banen opleverden. Toch blijft de vraag hoe snel arbeidsmarkten zich kunnen aanpassen aan deze nieuwe AI-golf.

China zoekt balans tussen innovatie en stabiliteit

Voor China ligt de uitdaging extra gevoelig omdat het land wereldwijd koploper wil worden in AI-technologie. Tegelijk moet Beijing sociale stabiliteit bewaken in een periode van economische onzekerheid en stijgende werkloosheid. Vooral massaal banenverlies onder jongeren kan politieke spanningen veroorzaken.

Daarom lijkt China nu voorzichtig een middenweg te zoeken tussen technologische vooruitgang en bescherming van werknemers. De zaak van Zhou kan daardoor een belangrijk precedent worden voor toekomstige AI-gerelateerde ontslagzaken. Steeds meer bedrijven zullen waarschijnlijk moeten aantonen dat automatisering geen excuus mag zijn om werknemers zomaar aan de kant te zetten.

Advertorial

De snelle opkomst van kunstmatige intelligentie laat zien hoe sterk technologische ontwikkelingen economieën en arbeidsmarkten kunnen veranderen. Juist in periodes van snelle innovatie kijken veel beleggers daarnaast ook naar beleggingen met stabiele kasstromen en minder afhankelijkheid van technologische trends of beursvolatiliteit.

Het SynVest Dutch RealEstate Fund belegt in Nederlands vastgoed met focus op supermarkten en zorgcentra, gespreid over solide huurders. Het fonds realiseerde een gemiddeld rendement van 8,2% per jaar, waarvan 6,3% maandelijks wordt uitgekeerd. Bij instap deze maand met een minimale deelname van € 10.000 ontvangen beleggers daarnaast één maand extra uitkering bovenop het reguliere rendement. Vraag vrijblijvend de gratis brochure aan voor meer informatie over het fonds en de beleggingsstrategie.