AI-race dendert door ondanks waarschuwingen: dit veranderde deze beursweek

In het kort:

• Anthropic-topman Dario Amodei wil de ontwikkeling van de krachtigste AI-systemen vertragen, maar vanuit Washington en andere delen van Silicon Valley klinkt juist weerstand tegen een brede rem.

• De Federal Reserve verhoogde de rente met 25 basispunten naar 3,75% tot 4,00%. De nieuwe ramingen wijzen erop dat de rente langer hoog kan blijven en dit jaar mogelijk nogmaals wordt verhoogd.

• In Nederland is Box 3 na Prinsjesdag opnieuw volop actueel. Het kabinet wil uiteindelijk richting een vermogenswinstbelasting, maar de precieze route en financiële gevolgen zijn nog niet uitgewerkt.

Wie alleen naar de slotstanden op Wall Street keek, kon gemakkelijk missen hoe bijzonder deze beursweek eigenlijk was. Binnen enkele dagen kregen beleggers te maken met een fundamentele discussie over het tempo van kunstmatige intelligentie, een nieuwe renteverhoging van de Federal Reserve en opnieuw onzekerheid over Box 3 in Nederland.

De rode draad is opvallend. Overheden en centrale banken proberen op verschillende manieren controle te houden over ontwikkelingen die steeds sneller lijken te gaan. Tegelijkertijd trekken bedrijven zich daar vooralsnog weinig van aan. De investeringen in AI-infrastructuur blijven enorm en chipbedrijven blijven nieuwe capaciteit voorbereiden.

Dat levert misschien wel het belangrijkste inzicht van deze beursweek op. Het grootste risico voor technologieaandelen is niet langer alleen of AI genoeg omzet gaat opleveren. Beleggers moeten steeds meer rekening houden met de botsing tussen technologische vooruitgang, regelgeving en een wereld waarin geld opnieuw duurder wordt.

Dario Amodei wil op de rem trappen

De grootste schok voor technologieaandelen kwam aan het begin van de week uit een onverwachte hoek. Niet een toezichthouder of politicus, maar een van de mensen die zelf vooraan staat in de AI-race waarschuwde dat de ontwikkeling mogelijk te snel gaat.

Anthropic-topman Dario Amodei pleitte voor het bewuster vertragen van de ontwikkeling van de krachtigste AI-modellen. Zijn boodschap wordt soms samengevat als een oproep om AI te stoppen, maar dat gaat te ver. Amodei spreekt vooral over het gecontroleerd vertragen van de frontier en over strengere externe controle op de krachtigste systemen. Anthropic wil onder meer onafhankelijke beoordelaars diepgaande toegang geven om veiligheidsmaatregelen te controleren.

Amodei staat daarin niet volledig alleen. Ook Sam Altman van OpenAI en Elon Musk hebben zich aangesloten bij de bredere oproep om het tempo van de krachtigste modellen beter te beheersen. Het debat binnen Silicon Valley is daardoor veel minder eenvoudig dan een strijd tussen voorstanders en tegenstanders van AI. Zelfs leiders van bedrijven die enorme bedragen investeren in de technologie beginnen zich af te vragen hoe snel de volgende stap gezet moet worden.

De aanleiding is vooral de snelle verbetering van autonome AI-systemen. Anthropic maakte deze week bekend dat Claude inmiddels een steeds grotere rol speelt bij het ontwikkelen van volgende generaties AI. Volgens het bedrijf werd in augustus ongeveer 26% van het modelonderzoek en ontwikkelingswerk direct door Claude uitgevoerd onder menselijk toezicht.

Daarmee komt een concept dat jarenlang vooral theoretisch was ineens dichterbij: AI die helpt betere AI te bouwen.

Dario Amodei wil AI vertragen, Jensen Huang wil juist versnellen:

Bron: Bloomberg

Wall Street reageerde direct

De beurs nam de waarschuwingen aanvankelijk serieus. Maandag kregen technologieaandelen stevige verkoopdruk te verwerken. Nvidia verloor terrein en de Philadelphia Semiconductor Index daalde die dag bijna 6%. Beleggers begonnen plotseling rekening te houden met een scenario waarin de enorme investeringscyclus rond AI mogelijk wordt afgeremd.

Toch duurde die angst opvallend kort.

Later in de week herstelden technologieaandelen alweer krachtig. Donderdag steeg de Nasdaq 1,7% en won de S&P 500 1,1%. De chipsector behoorde opnieuw tot de sterkste delen van de markt.

Dat zegt iets belangrijks over hoe beleggers momenteel naar AI kijken. De markt lijkt een waarschuwing over toekomstige regelgeving nog niet hetzelfde te waarderen als een daadwerkelijke daling van de vraag naar chips.

En van dat laatste is voorlopig weinig te zien.

Jensen Huang blijft juist versnellen

Nvidia vertelt vrijwel het tegenovergestelde verhaal.

Het bedrijf rapporteerde eind augustus een kwartaalomzet van $96,2 miljard, meer dan twee keer zoveel als een jaar eerder. De omzet van de datacenterdivisie kwam uit op $89 miljard en steeg met 117%. Jensen Huang zei daarbij dat de vraag juist verder versnelt doordat steeds meer AI-labs, startups en bedrijven tegelijkertijd capaciteit bouwen.

Tijdens Dreamforce ging Huang deze week opnieuw vol op het gaspedaal. Nvidia presenteert AI niet als een ontwikkeling die binnenkort verzadigd raakt, maar als een nieuwe infrastructuurlaag voor vrijwel iedere onderneming. Een maand eerder zei Huang bovendien dat de vraag volgens hem verder kan versnellen wanneer bedrijven veel grotere aantallen autonome agents inzetten.

Dat verschil met Amodei is interessant.

Amodei kijkt vooral naar wat de volgende generatie modellen mogelijk kan veroorzaken. Huang kijkt naar hoeveel rekenkracht bedrijven nodig hebben om de technologie daadwerkelijk te gebruiken.

Beide kunnen tegelijkertijd gelijk krijgen.

AI kan gevaarlijk genoeg worden om strengere veiligheidsregels noodzakelijk te maken, terwijl bedrijven ondertussen nog jarenlang miljarden nodig hebben om bestaande en toekomstige modellen uit te rollen.

Ook Zuckerberg verzet zich tegen een brede vertraging

Mark Zuckerberg mengde zich eveneens in de discussie en zette vraagtekens bij de oproepen om de ontwikkeling breed af te remmen. Meta blijft ondertussen nieuwe AI-producten ontwikkelen en lanceerde deze maand onder meer zijn persoonlijke AI-agent Muse.

Daarmee ontstaat binnen de Amerikaanse technologiesector een belangrijke breuklijn.

Aan de ene kant staan partijen die vinden dat de krachtigste modellen gecontroleerder moeten worden ontwikkeld. Aan de andere kant staan bedrijven en bestuurders die vrezen dat een brede vertraging vooral ruimte geeft aan concurrenten die niet dezelfde beperkingen invoeren.

China speelt in vrijwel iedere versie van die discussie een hoofdrol.

Trump wil de race met China niet vertragen

Ook vanuit het Witte Huis komt weinig steun voor een algemene AI-pauze. President Donald Trump heeft oproepen om de ontwikkeling fors te vertragen afgewezen en legt juist de nadruk op de Amerikaanse concurrentiepositie tegenover China.

Dat past bij het officiële AI-beleid van zijn regering. In een presidentieel besluit van juni stelde het Witte Huis expliciet dat de Verenigde Staten innovatie niet willen afremmen met volgens de regering te zware regelgeving. Tegelijkertijd erkent de regering dat steeds krachtigere AI nieuwe nationale veiligheidsrisico's veroorzaakt.

Voor beleggers ontstaat daarmee een vreemde situatie.

Sommige mensen die de technologie bouwen waarschuwen dat de ontwikkeling te snel gaat. Tegelijkertijd hebben zowel commerciële belangen als geopolitieke belangen een sterke prikkel om juist niet als eerste op de rem te trappen.

Daarom lijkt een volledige AI-stop voorlopig moeilijk voorstelbaar. Veel waarschijnlijker is een wereld waarin de AI-race doorgaat, maar steeds meer veiligheidsregels en beperkingen krijgt.

Het echte AI-risico ligt misschien ergens anders

Daar zit een belangrijk onderscheid voor beleggers.

Een vertraging van frontier-modellen betekent niet automatisch een instorting van de vraag naar datacenters.

Zelfs de modellen die vandaag al bestaan moeten nog op enorme schaal worden uitgerold. Bedrijven bouwen agents, zoekdiensten, programmeertools, robots en interne AI-systemen. Dat vraagt allemaal rekenkracht.

De investeringscase voor Nvidia, Broadcom, ASML, TSMC en datacenterbedrijven hangt daardoor niet uitsluitend af van de vraag of volgend jaar alweer een veel krachtiger model verschijnt.

Sterker nog, een tijdelijke vertraging in modelontwikkeling zou theoretisch zelfs meer tijd kunnen geven om de bestaande technologie commercieel uit te rollen.

Dat is misschien een van de meest onderschatte inzichten uit deze week. Een rem op de frontier hoeft geen rem op AI-investeringen te betekenen.

De vraag verschuift dan alleen van het trainen van steeds grotere modellen naar het daadwerkelijk gebruiken van modellen die al bestaan.

En toen verhoogde de Fed ook nog de rente

Alsof de AI-discussie nog niet genoeg volatiliteit veroorzaakte, kwam woensdag de Federal Reserve met een nieuwe renteverhoging.

De centrale bank verhoogde de beleidsrente met 25 basispunten naar een bandbreedte van 3,75% tot 4,00%. Het was de eerste Amerikaanse renteverhoging in ruim drie jaar. De Fed wees daarbij op een economie die nog altijd stevig groeit en op inflatie die boven de doelstelling blijft.

Voor technologiebeleggers is vooral de nieuwe renteprognose interessant.

De mediane verwachting van de Fed-bestuurders ligt voor eind 2026 op ongeveer 4,1%. Dat ligt boven het huidige midden van de bandbreedte van 3,875% en wijst daarmee op ruimte voor nog ongeveer één verhoging van 25 basispunten dit jaar. Vier van de achttien beleidsmakers zien de rente eind 2026 zelfs rond 4,375%.

De boodschap is daarmee minder extreem dan “de Fed gaat nog meerdere keren verhogen”, maar ook duidelijk minder vriendelijk dan beleggers enkele maanden geleden verwachtten.

Bovendien verhoogde de Fed zijn inflatieverwachting. De mediane raming voor de PCE-inflatie in 2026 bedraagt nu 3,7%, terwijl de kerninflatie op 3,4% wordt geraamd. Tegelijkertijd verwacht de centrale bank nog altijd 2,3% economische groei.

Dat is een lastige combinatie voor de markt.

De economie is sterk genoeg om bedrijfswinsten te ondersteunen, maar ook sterk genoeg om de rente langer hoog te houden.

Fed-voorzitter Kevin Warsh: de rente kan langer hoog blijven:

Bron: FED

Waarom technologie toch herstelde

Normaal gesproken is een hogere rente slecht nieuws voor groeiaandelen. Toekomstige winsten worden tegen een hogere rente contant gemaakt, waardoor hoge waarderingen moeilijker te rechtvaardigen zijn.

Toch herstelden technologieaandelen na de renteverhoging snel.

Dat lijkt tegenstrijdig, maar het vertelt misschien precies waar de markt momenteel staat. Zolang winstverwachtingen rond AI sneller stijgen dan de disconteringsvoet, kunnen technologieaandelen een hogere rente absorberen.

Nvidia is daar het extreme voorbeeld van. Een bedrijf waarvan de datacenteromzet met meer dan 100% groeit, wordt veel minder geraakt door een kwart procentpunt hogere rente dan een onderneming waarvan de winst nauwelijks groeit.

Het echte gevaar ontstaat wanneer beide kanten tegelijk omslaan.

Als de rente hoog blijft én de AI-groei vertraagt, verdwijnt de buffer die hoge waarderingen momenteel beschermt.

Dat is waarschijnlijk een veel belangrijker risico voor de komende maanden dan één afzonderlijke renteverhoging.

In Nederland draait alles opnieuw om Box 3

Voor Nederlandse beleggers speelde deze week ondertussen een heel ander dossier.

Box 3 is na Prinsjesdag opnieuw actueel geworden. Het kabinet bevestigde op 15 september dat het nieuwe stelsel verder moet worden ontwikkeld richting een vermogenswinstsystematiek. Daarbij wordt belasting geheven wanneer winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Concrete voorstellen moeten later volgen en worden verwerkt bij een volgend budgettair besluitvormingsmoment.

Dat is belangrijk, omdat het wetsvoorstel dat momenteel bij de Eerste Kamer ligt nog uitgaat van een ander uitgangspunt. Het bestaande voorstel voor werkelijk rendement gebruikt voor veel beleggingen een vermogensaanwasbelasting, waarbij ook waardeveranderingen gedurende het jaar onderdeel kunnen zijn van het rendement. De regering onderzoekt tegelijkertijd hoe een vermogenswinstbelasting vormgegeven kan worden.

Het dossier is daarmee bepaald niet opgelost.

Sterker nog, de onzekerheid is alleen verschoven. Het kabinet heeft aangegeven waar het uiteindelijk naartoe wil, maar nog niet precies hoe de overgang eruit gaat zien, wanneer alle onderdelen veranderen en hoe eventuele budgettaire gaten worden gedekt.

Premier Rob Jetten koppelde Box 3 eerder expliciet aan het Nederlandse investeringsklimaat en gaf aan dat aanpassingen financiële consequenties van miljarden kunnen hebben.

Box 3 laat hetzelfde probleem zien als AI

Op het eerste gezicht hebben de discussie over AI en Box 3 vrijwel niets met elkaar te maken.

Toch zit er een opvallende overeenkomst tussen.

In beide gevallen loopt economische activiteit sneller dan beleidsmakers een definitief regelboek kunnen schrijven.

In Silicon Valley worden nieuwe modellen en datacenters gebouwd terwijl politici nog discussiëren over welke veiligheidsregels noodzakelijk zijn. In Nederland moeten beleggers beslissingen nemen over aandelen, vastgoed en vermogen terwijl nog niet definitief vaststaat hoe dat rendement vanaf 2028 wordt belast.

Voor kapitaalmarkten heeft die onzekerheid een prijs.

Bedrijven kunnen omgaan met hoge belastingen of strenge regels wanneer ze weten waar ze aan toe zijn. Veel moeilijker is een systeem waarvan de regels gedurende een investering opnieuw kunnen veranderen.

Dat geldt voor een hyperscaler die een datacenter van tientallen miljarden bouwt net zo goed als voor een Nederlandse belegger die zijn vermogen voor tien of twintig jaar wil alloceren.

Deze beursweek draaide uiteindelijk om één ding

AI, de Federal Reserve en Box 3 lijken drie volledig verschillende verhalen.

Voor beleggers draaien ze echter allemaal om dezelfde vraag: hoeveel vertrouwen kun je hebben in toekomstige kasstromen wanneer zowel technologie als beleid snel verandert?

Bij AI stijgen de winstverwachtingen zo snel dat beleggers voorlopig bereid lijken een groot gedeelte van de regelgevingsrisico's te accepteren.

Bij de rente gebeurt het tegenovergestelde. De Fed maakt toekomstige kasstromen duurder door de beleidsrente opnieuw te verhogen.

En bij Box 3 zorgt onzekerheid over toekomstige belastingheffing ervoor dat Nederlandse beleggers nog steeds niet precies weten welk deel van hun uiteindelijke rendement netto overblijft.

De winnaars van de komende jaren hoeven daarom niet simpelweg de bedrijven met de meeste AI te zijn.

Interessanter worden ondernemingen die voldoende winstgroei hebben om hogere rentes te verdragen, waarvan de technologie ook onder strengere regelgeving noodzakelijk blijft en die zo'n sterke marktpositie hebben dat klanten ondanks alle onzekerheid blijven investeren.

Dat maakt deze week meer dan alleen een verzameling opvallende krantenkoppen.

Dario Amodei vraagt om een lager tempo. Trump wil voorkomen dat Amerika terrein verliest. Zuckerberg zet vraagtekens bij een brede vertraging. Jensen Huang ziet juist steeds meer vraag naar rekenkracht. De Federal Reserve maakt geld ondertussen opnieuw duurder en Nederland weet nog altijd niet precies hoe beleggers vanaf 2028 worden belast.

En toch blijven de miljarden richting AI stromen.

Misschien is dát wel het belangrijkste signaal dat beleggers uit deze beursweek kunnen halen. De discussie over AI wordt steeds feller, maar de economische machine erachter is voorlopig nog niet gestopt.