Box 3 straft precies het beleggen waar Warren Buffett rijk mee werd
- J. van den Poll
- 29 apr
- 5 minuten om te lezen
In het kort:
Box 3 kan beleggers straks belasten op papieren winst: koerswinst op aandelen die nog niet verkocht zijn en dus geen cash hebben opgeleverd.
Dat botst met de Buffett-strategie: jarenlang vasthouden, compounding laten werken en niet gedwongen verkopen door fiscale druk.
Nederland riskeert kapitaalvlucht: als geduldige beleggers worden gestraft, zoeken vermogen en ondernemerschap makkelijker een aantrekkelijker fiscaal klimaat.
Warren Buffett vatte succesvol beleggen ooit in één zin samen: “If you aren’t willing to own a stock for ten years, don’t even think about owning it for ten minutes.” Het is een simpele regel, maar wel één die haaks staat op de richting waarin Nederland beweegt.
Want hoe kun je burgers aansporen om vermogen op te bouwen, bedrijven voor de lange termijn te financieren en minder afhankelijk te worden van pensioen of overheid, terwijl je tegelijk belasting wilt heffen op winsten die zij nog helemaal niet hebben gerealiseerd?
Dat is precies de kern van de discussie rond box 3.
Nederland werkt aan een nieuw stelsel waarin niet langer een fictief rendement, maar het “werkelijke rendement” op vermogen wordt belast. Op zichzelf klinkt dat eerlijker. Wie veel rendement maakt, betaalt meer. Wie weinig rendement maakt, betaalt minder. Maar onder de voorgestelde systematiek wordt voor veel beleggingen gewerkt met een vermogensaanwasbelasting: ook waardestijgingen op papier tellen mee.
Het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 is op 12 februari 2026 door de Tweede Kamer aangenomen en ligt inmiddels bij de Eerste Kamer; invoering wordt beoogd per 1 januari 2028.
Dat betekent dat een belegger belasting kan moeten betalen over koerswinst op aandelen die hij niet heeft verkocht. Over geld dat dus niet op zijn bankrekening staat. Over winst die morgen weer kan verdampen.
Dat is geen detail. Dat verandert het karakter van beleggen.
Box 3 maakt langetermijnbeleggen fiscaal onzeker:
Ongerealiseerde winst is geen inkomen
Een aandeel dat stijgt van 100 naar 130 euro heeft de belegger op papier 30 euro rijker gemaakt. Maar zolang hij niet verkoopt, heeft hij geen cash ontvangen. Hij heeft geen dividend gekregen, geen rente geïncasseerd en geen verkoopopbrengst gerealiseerd. Hij bezit nog steeds hetzelfde aandeel.
Wie dan toch belasting heft, dwingt beleggers in sommige gevallen tot verkoop. Niet omdat de beleggingscase veranderd is. Niet omdat het bedrijf slechter presteert. Maar omdat de fiscus cash vraagt over een papieren winst.
Dat is precies het tegenovergestelde van langetermijndenken.
Een rationele belegger moet dan niet alleen nadenken over bedrijfswinsten, waardering en risico, maar ook over de vraag: hoeveel cash moet ik achterhouden voor belasting op koersbewegingen die ik niet heb gerealiseerd? Dat maakt beleggen minder aantrekkelijk, minder efficiënt en vooral minder geduldig.
Je kunt geduld niet belasten en tegelijk verwachten dat het blijft
Buffett werd rijk door bedrijven jarenlang, soms decennialang, vast te houden. Het principe is bekend: koop goede ondernemingen, laat winstgroei en herinvestering hun werk doen, en laat samengestelde groei ongemoeid.
Maar een belasting op papieren winst knipt elk jaar een stukje uit dat compounding-effect. Niet alleen door de belasting zelf, maar ook doordat beleggers mogelijk liquiditeit moeten vrijmaken. In plaats van kapitaal te laten renderen binnen sterke bedrijven, verschuift de aandacht naar fiscale planning.
Daarmee krijgt Nederland een vreemd signaal richting particuliere beleggers en ondernemers: bouw vermogen op, maar niet te succesvol; beleg voor de lange termijn, maar wees voorbereid om tussentijds af te rekenen; neem risico, maar betaal belasting voordat de beloning zeker is.
Kapitaal houdt niet van dat soort onzekerheid. Zeker vermogende particulieren, ondernemers en internationaal mobiele beleggers hebben keuzes. Zij kunnen vermogen verplaatsen, anders structureren of simpelweg besluiten dat Nederland fiscaal minder aantrekkelijk wordt.
Box 3 raakt precies deze strategie: Compounding
De politieke reflex is begrijpelijk, maar gevaarlijk
Natuurlijk is de roep om een eerlijker box 3-stelsel begrijpelijk. Het oude fictieve rendement was jarenlang moeilijk te verdedigen, zeker voor spaarders die belasting betaalden over rendementen die zij nooit maakten. De stap naar werkelijk rendement is daarom logisch.
Maar de vraag is: wat verstaan we onder “werkelijk”?
Rente en dividend zijn werkelijk. Huurinkomsten zijn werkelijk. Gerealiseerde verkoopwinsten zijn werkelijk. Maar een koersstijging die niet is verzilverd, is iets anders. Die kan morgen lager zijn, volgend jaar verdwenen zijn of pas over tien jaar worden gerealiseerd.
Een belastingstelsel dat doet alsof papieren winst hetzelfde is als inkomen, verwart waarde met kasstroom.
Nederland riskeert kapitaalvlucht
Belastingbeleid beïnvloedt gedrag. Dat is geen ideologische uitspraak, maar economische realiteit. Als je arbeid zwaar belast, wordt extra werken minder aantrekkelijk. Als je ondernemerschap frustreert, krijg je minder ondernemerschap. En als je langetermijnbeleggen belast op momenten dat er nog geen cash is ontvangen, maak je langetermijnbeleggen minder aantrekkelijk.
Nederland heeft kapitaal nodig. Voor innovatie, startups, beursgenoteerde bedrijven, energietransitie, woningbouw en pensioenopbouw. Een land dat kapitaal wil aantrekken, moet beleggers vertrouwen geven. Niet het gevoel dat elk jaar opnieuw een rekening kan komen over winst die alleen op het scherm bestaat.
Het risico is niet dat elke belegger morgen vertrekt. Het risico is subtieler: minder nieuwe instroom, minder bereidheid om risico te nemen, meer fiscale ontwijking, meer vermogen dat buiten Nederland wordt opgebouwd en minder binding tussen Nederlandse beleggers en Nederlandse ondernemingen.
Kapitaal vlucht zelden met veel lawaai. Het verdwijnt vaak stilletjes.
De fiscus pakt de lasten, beleggers missen de lusten:
Belast verkoop, niet geduld
Een beter uitgangspunt zou zijn: belast gerealiseerde winsten. Wie verkoopt met winst, heeft cash. Dan is er een logisch moment om belasting te heffen. Dat is uitlegbaar, uitvoerbaar en sluit aan bij de economische werkelijkheid.
Maar wie vasthoudt, moet niet worden gestraft omdat hij geduldig is.
Nederland zegt graag dat burgers meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor hun financiële toekomst. Dat vraagt om sparen, investeren en langetermijndenken. Maar beleid moet dat gedrag dan ook belonen, of op zijn minst niet actief ontmoedigen.
Buffett had gelijk: goede beleggers denken in jaren, niet in minuten. De Nederlandse politiek zou dat ook moeten doen. Want een land dat papieren winsten belast, belast uiteindelijk niet alleen vermogen. Het belast vertrouwen. En vertrouwen is precies het kapitaal dat je het moeilijkst terughaalt zodra het vertrokken is.
Advertorial
In een stelsel waarin beleggers vaker rekening moeten houden met fiscale druk op vermogen, wordt de vraag waar tijdelijk beschikbare middelen worden aangehouden relevanter. Voor wie naast beleggen ook liquiditeit wil bewaren, kan de rente op vrij opneembaar spaargeld daardoor nadrukkelijker meewegen in de financiële planning.
Raisin RenteBoost is een tijdelijke actie waarbij je op een vrij opneembare Duitse spaarrekening de eerste 3 maanden lang een gegarandeerde rente van 2,85% p.j. krijgt, beschermd onder het Europese garantiestelsel. Je spaargeld blijft dagelijks opvraagbaar en je kunt vrij storten en opnemen. Na deze periode kun je via één Raisin-account verder sparen bij meer dan 50 Europese banken, met actuele variabele rentes tot 1,92% p.j., of kiezen voor spaardeposito’s met looptijden van één maand tot tien jaar en rentes tot 3,25% p.j.
