Anthropic krijgt aanval op zijn zwakste plek: kan deze rechtszaak AI veel duurder maken?

In het kort

• Sony en Warner klagen Anthropic aan wegens vermeend ongeoorloofd gebruik van beschermde muziek en songteksten voor Claude-training.

• Een overwinning kan AI-bedrijven dwingen meer licenties te betalen, waardoor het trainen van modellen duurder en trager wordt.

• Rechthebbenden zoals muzieklabels, uitgevers en mediabedrijven kunnen daardoor juist sterker profiteren van de groei van generatieve AI.

Anthropic wordt opnieuw frontaal aangevallen op misschien wel de gevoeligste plek van de hele AI-industrie: de data waarmee Claude is getraind. Sony Music en Warner Music hebben het bedrijf aangeklaagd omdat het volgens hen zonder toestemming honderden auteursrechtelijk beschermde songteksten en muziekwerken heeft gebruikt voor AI-training. Het zou onder meer gaan om werk dat verband houdt met artiesten als The Beatles, Taylor Swift en Michael Jackson.

Op het eerste gezicht lijkt dit opnieuw een auteursrechtzaak tegen een AI-bedrijf. Toch is de inzet veel groter, omdat een overwinning voor Sony en Warner gevolgen kan hebben voor de volledige kostenstructuur van generatieve AI. Als menselijke content niet langer gratis kan worden gebruikt, kan een van de belangrijkste grondstoffen voor AI plotseling een stuk duurder worden.

Sony en Warner vallen Claude rechtstreeks aan

De beschuldigingen zijn stevig. Volgens de aanklacht heeft Anthropic auteursrechtelijk beschermd materiaal verzameld en gebruikt om zijn Claude-modellen te verbeteren zonder daarvoor toestemming te vragen. Een deel van het materiaal zou volgens de muziekuitgevers zelfs via torrents zijn binnengehaald.

Daar blijft het niet bij. Sony en Warner stellen dat Claude bij bepaalde prompts beschermde songteksten vrijwel woord voor woord kan reproduceren. Dat is belangrijk, omdat AI-bedrijven doorgaans betogen dat modellen informatie gebruiken om patronen te leren en niet simpelweg complete werken opslaan en opnieuw uitspugen.

De muziekbedrijven gaan nog een stap verder. Volgens hen heeft Anthropic bestaande songteksten gebruikt om Claude vervolgens grote hoeveelheden nieuwe songteksten te laten produceren. Daarmee ontstaat volgens de uitgevers een pijnlijk scenario waarbij artiesten eerst onbetaald trainingsmateriaal leveren en daarna mogelijk moeten concurreren met AI-content die op basis van hun werk is ontwikkeld.

Wil je slimmer beleggen en direct vooroplopen? Als lid van De Belegger krijg je toegang tot deepdives, aandelentips, trainingen, premium content én live portfolio-inzicht, samen met een actieve community van beleggers.

Pak je kans! klik op de button, start direct en pak tijdelijk 50% korting met de code 'PREMIUM50'.

Word lid!

De rekening kan snel oplopen

Sony en Warner eisen een schadevergoeding die kan oplopen tot $150.000 per geschonden auteursrecht. Wanneer honderden werken uiteindelijk onder de zaak vallen, kan de financiële schade voor Anthropic daardoor snel in de tientallen miljoenen dollars lopen. Dat bedrag kan bovendien nog verder oplopen wanneer de rechter meerdere afzonderlijke overtredingen vaststelt.

Toch is de directe schadevergoeding waarschijnlijk niet eens het grootste risico. De muziekbedrijven willen ook dat Anthropic stopt met het gebruiken van de betreffende werken. Wanneer de rechter daarin meegaat, kan Anthropic delen van zijn trainingsproces moeten aanpassen en veel strenger moeten controleren welke data wel en niet mag worden gebruikt.

Dat kan de ontwikkeling van nieuwe AI-modellen duurder en trager maken. Anthropic heeft enorme hoeveelheden hoogwaardige data nodig om Claude te verbeteren. Als voor steeds meer content afzonderlijke licenties nodig zijn, ontstaat naast chips, datacenters en energie ineens nog een grote kostenpost.

Het echte gevaar: iedereen wil straks betaald worden

Daar zit waarschijnlijk de belangrijkste dreiging voor Anthropic. Sony en Warner zijn namelijk niet de eerste partijen die bezwaar maken tegen de manier waarop AI-bedrijven trainingsdata verzamelen. Universal Music Group begon in 2023 al een vergelijkbare juridische strijd tegen Anthropic rond het gebruik van songteksten.

Ook buiten de muziekindustrie groeit de weerstand. Schrijvers, fotografen, nieuwsorganisaties, uitgevers en andere rechthebbenden proberen steeds duidelijker vast te leggen dat openbaar beschikbare content niet automatisch gratis trainingsmateriaal is. Wanneer zij juridisch vaker gelijk krijgen, kan een compleet nieuwe markt voor AI-licenties ontstaan.

Dat zou het speelveld veranderen. Tot nu toe draaide de AI-wedloop vooral om wie toegang heeft tot de meeste chips, de grootste datacenters en het meeste kapitaal. In de volgende fase kan hoogwaardige menselijke content net zo belangrijk en schaars worden als rekenkracht.

Dit raakt precies het verdienmodel van Anthropic

Voor Anthropic komt de zaak op een gevoelig moment. Het bedrijf investeert miljarden om Claude te laten concurreren met andere grote AI-modellen. Iedere nieuwe generatie vraagt meer rekenkracht, meer infrastructuur en enorme hoeveelheden data.

Wanneer daar structureel hoge licentiekosten bovenop komen, wordt het aanzienlijk duurder om nieuwe modellen te trainen. Dat is vooral relevant omdat de AI-sector nu al bekendstaat om extreem hoge investeringen en forse cashburn. Hoe meer kosten erbij komen, hoe langer het kan duren voordat bedrijven als Anthropic structureel winstgevend worden.

De fundamentele vraag wordt daardoor steeds interessanter. Wat gebeurt er met de economie van generatieve AI als een groot deel van de trainingsdata niet langer gratis beschikbaar is? Als het antwoord is dat bedrijven honderden miljoenen of zelfs miljarden moeten betalen voor content, kan dat de marges van de hele sector onder druk zetten.

Sony en Warner kunnen juist profiteren van de AI-boom

Voor Sony en Warner ziet dezelfde ontwikkeling er heel anders uit. Hun muziekcatalogi behoren tot hun waardevolste bezittingen en genereren al jarenlang inkomsten via streaming, radio, films, advertenties en licenties. AI kan daar in de toekomst een volledig nieuwe inkomstenstroom aan toevoegen.

Wanneer AI-bedrijven verplicht worden om licenties af te sluiten voor trainingsdata, kunnen grote muziekconcerns geld vragen voor toegang tot precies het materiaal dat modellen nodig hebben om beter te worden. Dat zou de waarde van sterke muziekcatalogi verder kunnen verhogen. De rechtszaak draait daarmee niet alleen om bescherming van bestaande inkomsten, maar mogelijk ook om controle over een nieuw verdienmodel.

Voor beleggers in Sony en andere grote rechthebbenden kan dat interessant zijn. Hoe strenger rechtbanken omgaan met auteursrecht bij AI-training, hoe sterker de onderhandelingspositie van partijen die grote hoeveelheden hoogwaardige content bezitten. In dat scenario verschuift een deel van de economische waarde van AI-ontwikkelaars naar de eigenaren van de trainingsdata.

Lees ook: Dit defensie aandeel breekt records, maar de beurs straft het keihard af

De AI-industrie kan hier veel meer verliezen dan Anthropic

Daarom is deze rechtszaak uiteindelijk veel groter dan een conflict over een paar honderd songteksten. Wanneer Sony en Warner verliezen, verandert er waarschijnlijk relatief weinig en houden AI-bedrijven meer ruimte om publiek beschikbare informatie te gebruiken. Wanneer zij winnen, kan dat juist een belangrijk precedent vormen voor andere rechthebbenden.

Boekenuitgevers, kranten, fotografen, filmstudio's en muziekbedrijven kunnen vervolgens met een veel sterkere positie naar AI-bedrijven stappen. Zij kunnen licentiekosten eisen en beperkingen opleggen aan het gebruik van hun materiaal. Daarmee kan de juridische strijd rond data uiteindelijk net zo belangrijk worden als de technologische strijd rond chips en modellen.

De grootste bedreiging voor Anthropic hoeft daardoor helemaal geen betere AI-concurrent te zijn. Het kan uiteindelijk iets veel eenvoudigers worden: de rekening voor alle content waarmee Claude zo slim is geworden.