Waarom presteert de S&P 500 nou zo slecht
- Jelger Sparreboom
- 18 mrt
- 5 minuten om te lezen
In het kort:
De S&P 500 beweegt zijwaarts omdat positieve factoren (winstgroei, sterke economie) en negatieve factoren (hoge rente, olie, geopolitiek) elkaar in evenwicht houden.
Onder de oppervlakte daalt een groot deel van de aandelen, terwijl een kleine groep grote bedrijven de index stabiel houdt.
De richting hangt af van rente en energieprijzen: daling kan herstel geven, maar aanhoudende druk kan leiden tot lagere rendementen.
De S&P 500 beweegt al maanden amper, terwijl de onderliggende dynamiek allesbehalve stil lijkt. Olie schiet omhoog, renteverwachtingen verschuiven, geopolitieke spanningen domineren het nieuws. Toch blijft de index hangen rond hetzelfde niveau. Dat wringt. Voor een markt die jarenlang gedreven werd door momentum en positief narratief voelt deze fase traag en stroperig. Juist die combinatie maakt de vraag relevant: is dit een tussenfase, of een signaal dat de structuur van de markt aan het veranderen is?
Koers S&P 500
Een eerste verklaring ligt in de manier waarop de markt risico’s verwerkt. De recente stijging van olie richting 100 dollar per vat heeft historisch gezien vaak geleid tot economische vertragingen, maar dat effect lijkt dit keer beperkt ingeprijsd. De gedachte onder beleggers is dat de verstoring tijdelijk is en dat een de-escalatie nabij kan zijn. Het idee dat “alles wat nodig is een politieke aankondiging is om olie weer te laten dalen” leeft breed in de markt. Die verwachting werkt stabiliserend. Zelfs bij hoge energieprijzen blijft het basisscenario overeind dat de economische schade beheersbaar is en dat groei intact blijft.
Die veerkracht is niet uit de lucht gegrepen. De wereldeconomie ging deze periode in met relatief sterke activiteit. Indicatoren zoals de wereldwijde PMI wezen op expansie in zowel Europa als Azië, met name in Japan en China. In dat licht voelt een tijdelijke energiepiek minder bedreigend. Eerdere periodes met olie boven de 100 dollar hebben ook niet automatisch tot recessies geleid. Dat geheugen speelt mee in de huidige prijsvorming. De markt lijkt te zeggen dat de situatie complex is, maar niet systemisch ontwrichtend.
Olieprijs
Tegelijkertijd schuift er onder de oppervlakte iets. Waar de index als geheel stabiel oogt, laat de interne structuur een ander beeld zien. Een groot deel van de S&P 500 heeft het moeilijk. In recente handelsdagen daalde meer dan driekwart van de aandelen op de NYSE, terwijl de index zelf slechts beperkt bewoog. Dat suggereert dat de stabiliteit van de index gedragen wordt door een relatief kleine groep grote bedrijven. De rest van de markt verliest terrein.
Die concentratie is geen nieuw fenomeen, maar het effect wordt nu zichtbaarder. De grootste tien bedrijven vertegenwoordigen een aanzienlijk deel van de index, terwijl hun bijdrage aan de totale winstgroei daaronder ligt. Dat verschil betekent dat waarderingen gevoeliger worden voor veranderingen in rente en groei. Wanneer de discontovoet stijgt, zoals nu gebeurt door hogere lange rentes, raakt dat vooral de zwaarst gewogen groeiaandelen. De index als geheel voelt dat direct.
De rentecomponent speelt hierin een centrale rol. Sinds het begin van het jaar zijn verwachtingen voor renteverlagingen duidelijk teruggeschroefd. Waar eerder meerdere verlagingen werden ingeprijsd, is dat nu onzeker geworden. De combinatie van stijgende energieprijzen en hardnekkige inflatie maakt het voor de Federal Reserve lastig om versoepelend beleid te voeren. Beleidsregels suggereren zelfs dat de huidige rente eerder te laag dan te hoog is. Dat zet druk op waarderingen, vooral in een markt die al tegen hogere multiples handelt.
Verwachte rentestanden
Een bijkomende factor is dat inflatie mogelijk een structureler karakter krijgt. De verstoring rond de Straat van Hormuz heeft niet alleen directe impact op olie, maar ook op bredere grondstoffenstromen zoals LNG, meststoffen en metalen. Dit soort schokken kan leiden tot gedrag waarbij landen en bedrijven voorraden gaan opbouwen. Dat vergroot de vraag kunstmatig en houdt prijzen hoger. In zo’n omgeving blijft inflatie hardnekkiger, wat de ruimte voor lagere rentes beperkt.
De impact hiervan is zichtbaar in obligatiemarkten. Tienjaarsrentes zijn gestegen in een periode waarin beleggers normaal gesproken veiligheid zouden zoeken. Dat wijst op een andere onderliggende dynamiek. Hogere rentes fungeren als zwaartekracht voor aandelenwaarderingen. Wanneer risicovrije rendementen oplopen richting 5% of hoger, wordt het moeilijker om hoge multiples te rechtvaardigen. Historisch gezien gaat dat samen met lagere toekomstige rendementen voor aandelenindices.
Toch verklaart dit niet volledig waarom de S&P 500 vooral zijwaarts beweegt. Een belangrijk element is dat negatieve en positieve krachten elkaar momenteel in evenwicht houden. Aan de ene kant staan inflatiedruk, hogere rentes en geopolitieke onzekerheid. Aan de andere kant blijven bedrijfswinsten robuust en zijn groeiverwachtingen nog steeds positief. Voor 2026 wordt bijvoorbeeld winstgroei van circa 15% verwacht. Dat biedt steun aan de markt, zelfs in een minder gunstige macro-omgeving.
Daarnaast speelt liquiditeit een rol. Hoewel er signalen zijn van verslechterende financiële condities, onder andere door spanningen in private credit markten, is de totale liquiditeit nog niet zodanig gekrompen dat het systeem onder druk staat. Dat zorgt ervoor dat correcties mogelijk beperkt blijven en snel kunnen worden opgevangen. Volatiliteitspieken hebben de afgelopen jaren vaak gefunctioneerd als instapmomenten, wat het gedrag van beleggers beïnvloedt.
VIX (Volatiliteitsindex)
De vraag of de index verder zal dalen of juist zal herstellen hangt sterk samen met de duur van de huidige onzekerheden. Een snelle de-escalatie in het Midden-Oosten kan olieprijzen doen dalen en inflatieverwachtingen temperen. Dat zou ruimte creëren voor een mildere renteomgeving en daarmee hogere waarderingen. In dat scenario kan de S&P 500 relatief snel herstellen.
Een langer aanhoudende periode van hoge energieprijzen en geopolitieke spanning zou een ander pad impliceren. Dan blijft de inflatiedruk aanwezig en blijven rentes hoger. In combinatie met een vertragende economie kan dat leiden tot een omgeving die doet denken aan lichte stagflatie. Historisch gezien resulteert dat in lagere rendementen voor brede indices, zonder dat er direct sprake is van een scherpe daling.
Wat deze fase bijzonder maakt, is dat de markt niet duidelijk één richting kiest. De index fungeert als een soort aggregaat van tegenstrijdige signalen. De onderliggende economie toont veerkracht, terwijl de macro-omgeving complexer wordt. Bedrijven blijven winstgevend, terwijl waarderingen onder druk staan. De uitkomst is een markt die niet overtuigend stijgt, maar ook geen duidelijke neerwaartse trend inzet.
Die zijwaartse beweging kan gezien worden als een herprijzing. Waarderingen kunnen normaliseren terwijl winsten doorgroeien. In zo’n scenario blijft de index rond hetzelfde niveau bewegen, totdat de onderliggende fundamentals weer ruimte geven voor een volgende trend.
De huidige situatie laat zien dat de S&P 500 minder homogeen is dan vaak wordt aangenomen. Wat op indexniveau stabiel oogt, bevat intern aanzienlijke verschuivingen. De vraag is daarom minder of de index als geheel zal bewegen, en meer welke krachten uiteindelijk dominant worden.
Advertorial
In een markt die zijwaarts beweegt en waarin rendement steeds meer afhangt van spreiding en kasstroom, verschuift de aandacht naar beleggingen met voorspelbare inkomsten. Vastgoed met stabiele huurders en langlopende contracten kan in zo’n fase dienen als rationele aanvulling binnen een portefeuille.
Het SynVest Dutch RealEstate Fund belegt in Nederlands vastgoed zoals supermarkten en zorgcentra, met brede spreiding en solide huurders, en realiseert een gemiddeld rendement van 8,2% per jaar, waarvan 6,3% maandelijks wordt uitgekeerd. Bij instap in maart met een minimale deelname van € 10.000 ontvangen beleggers bovendien één maand extra uitkering bovenop het reguliere rendement.
Vraag vrijblijvend de gratis brochure aan voor meer informatie over het fonds en de beleggingsstrategie.
