Trump zet Nederland keihard onder druk in de strijd om Groenland

In het kort

• De VS kondigen importheffingen tot 25% aan tegen Europese landen, waaronder Nederland, als drukmiddel rond de overname van Groenland.

• Nederland is economisch kwetsbaar door zijn grote handelsrelatie met de VS en zijn rol als Europees handels- en verwerkingsknooppunt.

• Vooral high-tech, machinebouw, chemie, farmacie en landbouw lopen risico op hogere kosten, lagere marges en uitgestelde investeringen.

De aankondiging van de Amerikaanse president Donald Trump om importheffingen op te leggen aan Europese landen met militairen op Groenland, raakt Nederland direct. Omdat Nederland twee militairen naar het eiland heeft gestuurd, wordt het land expliciet genoemd als doelwit. De heffingen beginnen bij 10 procent en stijgen in juni naar 25 procent. Voor de handelsafhankelijke Nederlandse economie betekent dit dat een geopolitiek conflict direct verandert in een tastbare economische dreiging.

Trump koppelt de importheffingen expliciet aan zijn wens om Groenland volledig over te nemen. Volgens de Amerikaanse president blijven de tarieven van kracht totdat er een akkoord is bereikt over de “complete en totale aankoop van Groenland”. In zijn verklaringen spreekt hij over een “zeer gevaarlijk spel” dat Europese landen spelen en stelt hij dat krachtige maatregelen noodzakelijk zijn om de wereldvrede en veiligheid te waarborgen. Met die woorden plaatst hij de handelsmaatregelen in een veiligheidscontext, wat de spanning met Europa verder vergroot.

Nederland en de VS: een ongelijke handelsrelatie

De economische relatie tussen Nederland en de Verenigde Staten is omvangrijk en asymmetrisch. In 2024 exporteerde Nederland voor ongeveer €38,2 miljard aan goederen naar de VS, goed voor 5,7 procent van de totale Nederlandse export. Tegelijkertijd importeerde Nederland voor €59,7 miljard aan Amerikaanse goederen, wat neerkomt op 10,2 procent van de totale import. De handelsbalans sloeg daarmee uit in het voordeel van de VS, met een tekort voor Nederland van €21,5 miljard.

Export & Import Nederland VS

Bron: CBS

Deze cijfers maken duidelijk dat Nederland relatief kwetsbaar is voor Amerikaanse handelsmaatregelen. De VS is voor veel Nederlandse bedrijven een cruciale afzetmarkt buiten Europa. Wanneer importheffingen structureel worden ingevoerd, kunnen deze bedrijven hun concurrentiepositie snel zien verslechteren, zeker bij producten met hoge waarde of dunne marges.

Nederland als handels- en verwerkingsknooppunt

De impact van Amerikaanse importheffingen gaat verder dan directe export. Nederland vervult binnen Europa een sleutelrol als handels- en verwerkingshub. Een groot deel van de geïmporteerde goederen wordt hier niet geconsumeerd, maar verwerkt en vervolgens weer uitgevoerd. In 2024 ging het om €44,4 miljard aan import die na verwerking opnieuw werd geëxporteerd, goed voor 12,4 procent van de totale import voor intermediair gebruik.

Buiten de Europese Unie zijn de Verenigde Staten daarbij een van de belangrijkste leveranciers. Voor €27,1 miljard aan Amerikaanse goederen wordt in Nederland verwerkt, vaak om daarna elders in Europa te worden afgezet. Dat betekent dat Amerikaanse handelstarieven niet alleen directe exportstromen raken, maar ook bredere Europese productieketens waarin Nederland een centrale rol speelt. Het effect van de heffingen kan daardoor indirect groter zijn dan de exportcijfers alleen suggereren.

Welke producten lopen het meeste risico?

De samenstelling van de Nederlandse export naar de VS laat zien waar de grootste kwetsbaarheden zitten. In 2024 bestond bijna een derde van de Nederlandse goederenexport naar de Verenigde Staten uit machines. Met een aandeel van 32,9 procent gaat het hier om de grootste exportcategorie. Dit onderstreept hoe belangrijk de Amerikaanse markt is voor Nederlandse high-tech en machinebouwbedrijven, die vaak kapitaalintensieve producten leveren met hoge orderwaarden.

Nederlandse goederenexport naar de VS

Bron: CBS

Chemische producten vormen met 24,3 procent de tweede grootste exportcategorie. Deze sector omvat onder meer medicijnen, vaccins, specialty chemicals en industriële grondstoffen. Fabricaten, zoals halfproducten en industriële onderdelen, zijn goed voor 17,8 procent van de export. Daarnaast bestaat 11,9 procent uit minerale brandstoffen, terwijl voeding en dranken een aandeel hebben van 6,6 procent. Vervoermaterieel en grondstoffen en natuurproducten nemen met respectievelijk 3,5 en 3,1 procent een kleiner, maar niet verwaarloosbaar deel voor hun rekening.

Deze verdeling maakt duidelijk dat een groot deel van de Nederlandse export naar de VS bestaat uit producten met hoge toegevoegde waarde en internationale concurrentie.

Hoge waarde betekent hoge gevoeligheid

Juist bij machines en chemische producten kan een importheffing van 10 of 25 procent een groot effect hebben. Bij machines lopen de investeringsbedragen vaak in de miljoenen euro’s per stuk. Een tariefverhoging kan Amerikaanse klanten ertoe aanzetten investeringen uit te stellen, te heroverwegen of te verschuiven naar leveranciers in landen die niet onder de heffingen vallen. Dat raakt direct de orderportefeuilles van Nederlandse producenten.

In de chemische en farmaceutische sector spelen andere risico’s. De concurrentie met Amerikaanse producenten is intens en de marges zijn vaak relatief dun. Een extra heffing aan de grens kan Nederlandse producten in één klap minder aantrekkelijk maken dan lokaal geproduceerde alternatieven. In sommige gevallen kan dat leiden tot verplaatsing van productie richting de VS om heffingen te vermijden.

Druk op landbouw, voeding en industrie

Ook in de landbouw- en voedingsmiddelensector zijn de gevolgen voelbaar. Hoewel deze categorie een kleiner aandeel heeft in de totale export naar de VS, gaat het vaak om hoogwaardige en herkenbare producten zoals bier, kaas en bloemen. In deze sector zijn de winstmarges beperkt en is het lastig om hogere kosten door te berekenen aan de consument. Dat vergroot de kans dat exportvolumes onder druk komen te staan.

Fabricaten en vervoermaterieel, samen goed voor ruim 21 procent van de export, zijn eveneens gevoelig voor handelsbarrières. Deze producten maken vaak deel uit van internationale productieketens. Verstoring door importheffingen kan daardoor doorwerken in meerdere schakels van de keten, zowel binnen Nederland als daarbuiten.

Handelstarieven als geopolitiek instrument

De koppeling die Trump maakt tussen handelstarieven en Groenland markeert een nieuwe fase in de trans-Atlantische verhoudingen. Waar handelstarieven eerder vooral werden ingezet om economische concessies af te dwingen, dienen ze nu expliciet geopolitieke en veiligheidsdoelen. Trump benadrukt dat de VS al meer dan 150 jaar proberen Groenland te verwerven en wijst op het strategische belang van het eiland in het Noordpoolgebied.

Met het smelten van het poolijs neemt de militaire en economische betekenis van de regio toe. Groenland speelt een sleutelrol in defensie, grondstoffenwinning en strategische positionering tussen Noord-Amerika en Europa. Dat verklaart waarom Trump bereid lijkt ver te gaan, zelfs als dat ten koste gaat van de relatie met Europese bondgenoten.

Toenemende onzekerheid voor bedrijven en markten

Voor Nederlandse bedrijven en beleggers zorgt de aankondiging voor extra onzekerheid. De dreiging van een verhoging naar 25 procent vanaf juni hangt boven de markt en maakt investeringsbeslissingen complexer. Bedrijven die sterk afhankelijk zijn van de Amerikaanse markt zullen zich moeten voorbereiden op scenario’s waarin toegang duurder of minder voorspelbaar wordt.

De komende maanden zullen waarschijnlijk in het teken staan van diplomatieke onderhandelingen en mogelijke Europese tegenmaatregelen. Of de importheffingen daadwerkelijk structureel worden ingevoerd, hangt af van de uitkomst daarvan. Duidelijk is wel dat geopolitiek en handel steeds sterker met elkaar verweven raken, en dat Nederland door zijn open economie en exportstructuur tot de meest blootgestelde landen van Europa behoort.

Ook voor beleggers onderstreept deze ontwikkeling hoe belangrijk kosten en efficiëntie zijn in een wereld waarin geopolitieke spanningen direct doorwerken in markten en rendementen. Wie internationaal belegt of inspeelt op sectoren die gevoelig zijn voor handelsconflicten, doet er goed aan scherp te letten op transactiekosten en valutamarges, omdat die op jaarbasis een aanzienlijk verschil kunnen maken.

In dat licht werd MEXEM door Brokerskiezen.nl uitgeroepen tot beste allround broker van 2025. Beleggers kunnen er wereldwijd handelen tegen valutakosten van slechts 0,005 procent, tegenover circa 0,25 procent bij partijen als DEGIRO en SAXO Bank, een verschil dat voor de gemiddelde belegger kan oplopen tot honderden of zelfs duizenden euro’s per jaar. Daarmee geldt MEXEM voor veel beleggers als de meest complete keuze voor wie lage kosten en internationale spreiding belangrijk vindt.