Bank of America geeft zeldzaam verkoopsignaal: dreigt er een beurscorrectie?

In het kort:

• De Bull & Bear Indicator van Bank of America staat op 9,6 van 10 en geeft daarmee een uitzonderlijk krachtig contrair verkoopsignaal.

• Lage kasposities, agressieve aandelenpositionering en bijna unaniem vertrouwen in een zachte economische landing maken de markt kwetsbaar.

• Het signaal voorspelt geen beurscrash, maar kan voor beleggers wel aanleiding zijn om spreiding, liquiditeit en risico opnieuw te beoordelen.

De Bull & Bear Indicator van Bank of America heeft een stand van 9,6 op een schaal van 0 tot 10 bereikt. Daarmee bevindt deze sentimentmeter zich diep in de zone waarin de bank traditioneel waarschuwt voor een te groot optimisme op de aandelenmarkt. Een score boven 8 geldt binnen de systematiek als een contrair verkoopsignaal.

Dat betekent niet dat aandelen onmiddellijk moeten dalen. Het signaal zegt vooral dat veel positief nieuws al in de koersen en in de positionering van beleggers kan zijn verwerkt. Wanneer fondsbeheerders nauwelijks cash aanhouden, hedgefondsen sterk op koersstijgingen zijn gepositioneerd en bijna niemand nog rekening houdt met een recessie, kan zelfs een relatief kleine tegenvaller voor flinke koersbewegingen zorgen.

Hoe de Bull & Bear Indicator van Bank of America werkt

De Bull & Bear Indicator probeert te meten hoeveel optimisme en risicobereidheid in de financiële markten aanwezig is. Bank of America kijkt daarvoor onder meer naar geldstromen richting aandelen en obligaties, de positionering van professionele beleggers, de breedte van de beursstijging en signalen uit de kredietmarkt.

De indicator werkt contrair. Een lage stand wijst op angst, uitstroom en defensieve positionering. Dat kan juist kansen creëren wanneer veel slecht nieuws al is ingeprijsd. Een extreem hoge stand wijst op euforie. In dat geval hebben beleggers doorgaans al veel kapitaal ingezet, waardoor minder nieuw geld beschikbaar is om aandelen verder omhoog te duwen.

Een score van 9,6 betekent dus niet dat de economie plotseling verslechtert. Het betekent dat de verhouding tussen het resterende opwaartse potentieel en het risico van een teleurstelling minder aantrekkelijk kan zijn geworden. De markt heeft bij zo’n stand weinig ruimte voor fouten.

Waarom het waarschuwingssignaal nu zo sterk is

Een belangrijke oorzaak is de historisch lage cashpositie van professionele fondsbeheerders. In recente metingen lagen de gemiddelde kasposities rond 3,2% tot 3,6% van het beheerde vermogen. Dat is uitzonderlijk laag en suggereert dat een groot deel van het beschikbare kapitaal al in aandelen en andere risicovolle beleggingen zit.

Cash is voor een fondsbeheerder niet alleen een defensieve buffer. Het is ook toekomstige koopkracht. Wanneer koersen dalen en fondsen veel liquiditeit aanhouden, kunnen zij goedkoop bijkopen. Bij extreem lage kasposities is die mogelijkheid beperkter. Een correctie kan daardoor worden versterkt wanneer partijen eerst beleggingen moeten verkopen voordat zij elders kansen kunnen benutten.

Ook de positionering in aandelen is agressief. Grote institutionele beleggers en hedgefondsen hebben hun blootstelling verhoogd en veel populaire transacties zijn druk bezet. Zolang de markt stijgt, kan zo’n positionering het momentum versterken. Bij tegenvallend nieuws ontstaat echter het risico dat veel partijen tegelijkertijd dezelfde posities willen verkleinen.

Daar komt bij dat de beursstijging breed wordt gedragen. Een groot deel van de wereldwijde aandelenindices noteert boven het 50-daags en 200-daags voortschrijdend gemiddelde. Technisch gezien is dat positief, maar binnen een contraire sentimentindicator kan extreme marktbreedte ook laten zien dat vrijwel iedereen al aan dezelfde kant van de transactie staat.

Bijna niemand verwacht nog een harde landing

Misschien wel het opvallendste signaal komt uit de Fund Manager Survey van Bank of America. Volgens de aangeleverde recente meting verwacht slechts 2% van de ondervraagde grote vermogensbeheerders een harde economische landing. Vrijwel iedereen rekent dus op aanhoudende groei, een zachte landing of hooguit een beperkte vertraging.

Dat optimisme kan terecht blijken. Dalende inflatie, solide bedrijfswinsten en eventuele renteverlagingen kunnen de economie en de aandelenmarkt blijven ondersteunen. Het probleem is niet noodzakelijk dat de consensus fout is, maar dat deze consensus bijna unaniem is.

Wanneer vrijwel niemand rekening houdt met een recessie, ligt er waarschijnlijk weinig bescherming in portefeuilles en is een gunstige economische uitkomst grotendeels in de waarderingen verwerkt. Een onverwachte stijging van de inflatie, zwakkere arbeidsmarkt, geopolitieke escalatie of teleurstellende winstverwachting kan dan een buitenproportionele reactie veroorzaken.

Wat eerdere verkoopsignalen beleggers leren

Sinds de introductie van de Bull & Bear Indicator, ongeveer 24 jaar geleden, zou een officieel verkoopsignaal boven 8 slechts zeventien keer zijn voorgekomen. In circa 60% van die gevallen daalde de wereldwijde aandelenmarkt na het signaal.

Gemiddeld verloor de MSCI All Country World Index in de daaropvolgende twee tot drie maanden ongeveer 2% tot 3%. Dat is vervelend, maar geen crash. De gemiddelde uitkomst laat vooral zien dat een extreem optimistisch sentiment het verwachte kortetermijnrendement kan drukken.

De spreiding rond dat gemiddelde is belangrijker dan het gemiddelde zelf. In enkele ongunstige perioden liepen tussentijdse correcties op tot ongeveer 15% à 20%. In andere gevallen bleef een betekenisvolle daling uit of steeg de markt na een korte pauze verder. De indicator is daarom geen betrouwbare timer voor het exacte hoogste punt van de beurs.

Beleggers moeten bovendien oppassen voor schijnprecisie. Een historisch succespercentage van 60% betekent ook dat de markt in ongeveer 40% van de gevallen niet daalde. Wie bij ieder verkoopsignaal volledig uit aandelen stapt, loopt het risico verdere koerswinsten te missen en later tegen een hogere koers te moeten terugkopen.

Waarom een beurscorrectie toch dichtbij kan komen

Het gevaar zit vooral in de combinatie van hoge verwachtingen, volle positionering en een gebrek aan liquiditeit. Geen van deze factoren veroorzaakt op zichzelf een beurscorrectie. Samen zorgen ze wel voor een markt die gevoeliger wordt voor verrassingen.

De trigger hoeft niet spectaculair te zijn. Een iets tegenvallende omzetprognose van een groot technologiebedrijf, een inflatiecijfer dat renteverlagingen uitstelt of oplopende obligatierentes kan voldoende zijn om winstnemingen uit te lokken. Wanneer veel beleggers vergelijkbare posities hebben, kan een kleine beweging vervolgens worden versterkt door automatische handelsstrategieën en hedgefondsen die hun risico snel afbouwen.

Vooral aandelen met hoge waarderingen zijn kwetsbaar. Bij zulke ondernemingen is een groot deel van de verwachte winstgroei al in de koers verwerkt. Als de rente langer hoog blijft of de winstverwachtingen slechts licht dalen, kan de waardering sneller teruglopen dan de onderliggende bedrijfsresultaten.

Wat Michael Hartnett beleggers meegeeft

Bank of America-strateeg Michael Hartnett presenteert de stand van 9,6 niet als een garantie op een beurscrash. Zijn boodschap is tactischer: na een sterke stijging kan het verstandig zijn winst vast te leggen en blootstelling aan de meest druk bezette transacties te verkleinen.

Binnen die benadering kunnen defensievere sectoren, zoals gezondheidszorg en producenten van dagelijkse consumentengoederen, relatief aantrekkelijk worden. De vraag naar medicijnen, medische diensten, voeding en huishoudelijke producten is doorgaans minder afhankelijk van de economische cyclus dan de vraag naar luxegoederen of sterk cyclische technologie.

Ook hoogwaardige obligaties, goud en een beperkte kaspositie kunnen de beweeglijkheid van een portefeuille dempen. Geen van deze categorieën biedt volledige bescherming. Obligaties kunnen dalen wanneer de rente stijgt en goud kan langere tijd achterblijven. Het doel van spreiding is niet om iedere daling te vermijden, maar om te voorkomen dat één ongunstig scenario de volledige portefeuille domineert.

Alles verkopen?

De belangrijkste boodschap van de Bull & Bear Indicator is naar mijn oordeel niet dat beleggers alles moeten verkopen. De stand van 9,6 laat vooral zien dat de foutmarge kleiner is geworden. De markt kan nog stijgen, maar heeft daarvoor waarschijnlijk aanhoudend goede economische cijfers, sterke winstgroei en gunstig rentenieuws nodig.

Het risico-rendement verschuift wanneer vrijwel iedereen al positief is. Bij veel optimisme kan goed nieuws slechts een beperkte extra koersstijging veroorzaken, omdat beleggers daarop hebben vooruitgelopen. Slecht nieuws heeft juist meer impact, omdat positioneringen moeten worden teruggedraaid en er weinig kopers met grote kasbuffers klaarstaan.

Daarom is dit vooral een moment om de kwaliteit van de portefeuille te beoordelen. Bedrijven met hoge vrije kasstromen, sterke balansen, houdbare marges en een redelijke waardering kunnen een correctie doorgaans beter doorstaan dan ondernemingen waarvan de beurswaarde volledig leunt op verre winstverwachtingen.

Ook concentratie verdient aandacht. Een portefeuille kan op papier uit twintig aandelen bestaan en toch sterk afhankelijk zijn van dezelfde factor, bijvoorbeeld AI-investeringen, dalende rentes of Amerikaanse groeiaandelen. Wanneer die ene dominante beleggingsthese onder druk komt, biedt het aantal posities weinig echte bescherming.

Hoe beleggers hun portefeuille kunnen beschermen

Bescherming begint met herbalanceren. Wanneer aandelen door koersstijgingen een veel groter deel van de portefeuille zijn gaan vormen dan oorspronkelijk bedoeld, kan het terugbrengen naar de gekozen verdeling het risico verminderen. Dat is iets anders dan proberen het exacte beursmoment te voorspellen.

Een tweede aandachtspunt is liquiditeit. Beleggers die geld binnen enkele jaren nodig hebben, kunnen zich afvragen of dat kapitaal volledig in beweeglijke aandelen thuishoort. Een kasbuffer voorkomt dat beleggingen tijdens een correctie gedwongen moeten worden verkocht.

Verder kan het verstandig zijn om te kijken naar winstkwaliteit en waardering. Aandelen met voorspelbare kasstromen zijn niet immuun voor koersdalingen, maar hun bedrijfswaarde is doorgaans minder afhankelijk van optimistische aannames. Tegelijkertijd is defensief beleggen geen synoniem voor kopen tegen iedere prijs. Ook een uitstekend bedrijf kan een zwakke belegging worden wanneer de waardering buitensporig hoog is.

Lees meer: BESI vs. ASML: welk Nederlands chipaandeel heeft nu het meeste groeipotentieel?

Waar beleggers op moeten letten

De Bull & Bear Indicator wordt interessanter wanneer ook andere signalen beginnen te verslechteren. Beleggers kunnen letten op dalende winstverwachtingen, afnemende marktbreedte, stijgende kredietopslagen en een oplopende volatiliteit. Vooral de combinatie van zwakkere bedrijfsfundamenten en een teruglopende risicobereidheid kan het huidige verkoopsignaal bevestigen.

Aan de andere kant kan de aandelenmarkt sterk blijven wanneer de economische groei overeind blijft, bedrijfswinsten verder stijgen en de rente daalt zonder dat een recessie ontstaat. In dat scenario kan een extreem hoge sentimentstand langer aanhouden dan pessimistische beleggers verwachten.

Een score van 9,6 is daarom geen aftelklok richting een crash. Het is wel een duidelijke waarschuwing dat optimisme, positionering en waarderingen weinig ruimte laten voor teleurstellingen. Voor particuliere beleggers is dat een goed moment om niet achter de laatste koersstijging aan te rennen, maar rustig te controleren hoeveel risico zij werkelijk dragen.

Koerssignalen en historische gemiddelden bieden geen garanties. Aandelen kunnen zowel stijgen als dalen en beleggers doen er verstandig aan hun keuzes te baseren op hun eigen horizon, risicobereidheid en onderzoek.