Wordt Musks Terafab echt een bedreiging voor ASML?
- J. van den Poll
- 24 mrt
- 6 minuten om te lezen
In het kort:
Terafab is voorlopig geen directe bedreiging voor ASML: Musk bouwt geen alternatief voor ASML’s EUV-machines, maar juist een fabriek die waarschijnlijk zulke machines nodig heeft.
Voor ASML kan Terafab eerder extra vraag opleveren: als Musk chips op hoog niveau wil produceren, zijn ASML’s EUV- en DUV-systemen essentieel voor die fabriek.
Het grootste risico ligt bij de uitvoering door Musk: een geavanceerde chipfabriek bouwen is extreem complex, waardoor Terafab voorlopig vooral een ambitieus plan is en geen serieuze concurrent voor ASML.
Elon Musk heeft met Terafab een nieuw en ambitieus chipproject aangekondigd in Texas. De fabriek moet chips gaan leveren voor Tesla, SpaceX en vermoedelijk ook xAI. Dat roept meteen de vraag op of dit slecht nieuws is voor ASML. Op het eerste gezicht lijkt dat logisch, omdat Musk met Terafab een grotere rol in de chipsector opeist. Toch wijst de huidige stand van zaken eerder in een andere richting. Voor ASML lijkt Terafab voorlopig niet zozeer een bedreiging, maar eerder een mogelijke extra klant.
Musk heeft ASML nog niet frontaal uitgedaagd met een expliciet plan voor een eigen EUV machine. Wat hij wél doet, is de deur op een kier zetten voor aangepaste tooling en mogelijk eigen machineontwikkeling op langere termijn. Dat is voorlopig vooral ambitie, geen uitgewerkt alternatief voor ASML.
Terafab moet de chipketen van Musk in eigen handen brengen
Met Terafab wil Musk een groot deel van de chipproductie voor zijn bedrijven zelf organiseren. De nieuwe fabriek moet in Texas verrijzen en wordt voorgesteld als een sterk geïntegreerde chipsite, waar verschillende stappen van het productieproces samenkomen. Het gaat niet alleen om het maken van chips, maar ook om verpakking, testen en mogelijk zelfs het combineren van logic en geheugen onder één dak.
De investering is fors. Afhankelijk van de bron lopen de schattingen uiteen van ongeveer 25 miljard dollar tot zelfs 35 à 45 miljard dollar. Daarmee zou Terafab uitgroeien tot een van de grootste en duurste chipprojecten in de Verenigde Staten. De ambitie past bij Musk, die al langer zegt dat de huidige chipindustrie niet snel genoeg opschaalt om aan de toekomstige vraag van Tesla, SpaceX en xAI te voldoen.
Waarom dit voorlopig geen directe bedreiging voor ASML is
Voor beleggers is het belangrijk om een duidelijk onderscheid te maken tussen wat ASML doet en wat Terafab wil worden. ASML produceert zelf geen chips, maar levert de machines waarmee chipfabrikanten chips maken. Het bedrijf uit Veldhoven is vooral onmisbaar in lithografie, de techniek waarmee patronen op wafers worden geprojecteerd.
Juist op dat punt is ASML vandaag nog altijd vrijwel onmisbaar voor de meest geavanceerde chips. Het bedrijf is de enige leverancier van EUV lithografiemachines, die nodig zijn voor productie op de allerkleinste nodes. Wie echt wil meespelen aan de top van de chipsector en chips van 2 nanometer of kleiner wil maken, kan daar op dit moment nauwelijks omheen.
Dat betekent dat Terafab, als het project serieus wordt uitgevoerd, voor ASML eerder een bron van extra vraag kan zijn dan een concurrent. Een fabriek van deze omvang zou immers juist veel geavanceerde apparatuur nodig hebben, waaronder de duurste en meest gespecialiseerde machines van ASML.
De stap naar 2 nanometer maakt ASML juist belangrijker
De technologische ambities van Musk zijn bijzonder hoog. Terafab wordt in verband gebracht met productie op 2 nanometer, een niveau waarop slechts een klein aantal bedrijven actief is. TSMC is daar sinds het vierde kwartaal van 2025 mee in volumeproductie.
ASML levert precies de machines die nodig zijn om zulke processen mogelijk te maken.
Op de eigen productpagina’s van ASML staat dat de NXE:3800E geschikt is voor productie op 2 nanometer. De EXE:5200B is zelfs bedoeld voor nog kleinere generaties. Daar komt bij dat ook oudere DUV machines belangrijk blijven, omdat chipproductie in de praktijk niet op één soort apparatuur draait. EUV en DUV worden juist samen ingezet in de modernste fabrieken.
Voor ASML betekent dat dat een nieuwe high end chipfabriek in Texas niet automatisch druk op het bedrijfsmodel zet. Integendeel. Als Terafab echt gebouwd wordt en op hoog niveau wil produceren, ligt het voor de hand dat een deel van die investeringen bij ASML terechtkomt.
ASML verdient niet alleen aan nieuwe machines
Een extra belangrijk punt voor beleggers is dat ASML niet alleen omzet haalt uit de verkoop van machines. Het bedrijf verdient ook veel aan service, onderhoud en upgrades voor de bestaande installed base. Dat maakt nieuwe fabrieken extra interessant, omdat die niet alleen bij de start geld opleveren, maar ook jarenlang daarna.
ASML sloot 2025 af met een omzet van 32,7 miljard euro. De orderportefeuille bedroeg eind dat jaar 38,8 miljard euro. Ook de service en field option omzet groeide verder mee. Dat laat zien dat ASML profiteert van elke uitbreiding van geavanceerde chipcapaciteit, ook als die buiten de traditionele spelers om wordt gebouwd.
De grootste uitdaging voor Musk ligt niet bij ASML, maar bij de uitvoering
De echte vraag is dus niet of Terafab een probleem wordt voor ASML, maar of Musk deze fabriek op tijd en op niveau van de grond krijgt. Een geavanceerde chipfabriek bouwen is extreem ingewikkeld. Het gaat niet alleen om het kopen van machines, maar ook om proceskennis, software, materiaalkennis, defectcontrole en het behalen van een hoge yield.
Zelfs bedrijven met tientallen jaren ervaring, zoals Intel en Samsung, hebben daar geregeld moeite mee. TSMC blijft voorlopig de duidelijke marktleider in geavanceerde productie. Tegen die achtergrond is het zeer ambitieus dat een nieuwe speler tegelijk logic, geheugen, packaging en testing zou willen combineren in één geïntegreerde fabriek.
Daarmee verschuift het debat. De zwakste schakel in Musks plan zit niet bij de vraag of hij machines kan kopen, maar bij de vraag of hij een stabiel, schaalbaar en rendabel productieproces kan opbouwen. Dat is precies het deel van de chipindustrie dat het moeilijkst te kopiëren is.
Terafab zou qua omvang vergelijkbaar zijn met Tesla’s Giga Texas, nu al een van de grootste gebouwen ter wereld, en daarmee spreken we over een schaal die zijn gelijke niet kent.
De timing blijft voorlopig onzeker
Ook de timing van Terafab blijft onduidelijk. Sommige berichten spreken over eerste chips eind 2027 en opschaling in 2028. Andere analisten rekenen eerder op operationele capaciteit rond medio 2028. Intussen zijn er wel signalen dat Tesla al werft voor functies rond de bouw en opstart van de fabriek. Dat suggereert dat het project meer is dan alleen een losse aankondiging, maar het blijft nog vroeg.
Voor beleggers maakt dat de conclusie voorlopig vrij nuchter. Terafab is een ambitieus plan met potentieel grote gevolgen voor de chipmarkt, maar de grootste hindernissen liggen nog voor Musk. Zolang Terafab vooral een plan op papier is, verandert er voor ASML weinig. En als het project wél slaagt, dan lijkt ASML daar in eerste instantie juist van te profiteren.
Conclusie voor beleggers
Terafab oogt spectaculair, maar vormt voorlopig geen directe bedreiging voor ASML. Eerder het tegenovergestelde lijkt waar. Als Musk echt een geavanceerde foundry wil bouwen, heeft hij eerst machines, ondersteuning en technologie nodig van de bestaande toeleveranciers. En in dat rijtje neemt ASML een sleutelpositie in.
Pas op langere termijn zou er een strategisch risico kunnen ontstaan, bijvoorbeeld als Musk erin slaagt een fundamenteel andere productiemethode te ontwikkelen of de afhankelijkheid van klassieke lithografie sterk te verkleinen. Voorlopig is daar geen bewijs voor. Op basis van wat nu bekend is, lijkt Terafab voor ASML vooral een kans op extra vraag en niet het begin van een serieuze bedreiging.
Advertorial
De ontwikkelingen rond Terafab laten zien hoe kapitaalintensief en onzeker grootschalige technologische projecten kunnen zijn. Voor beleggers onderstreept dit het belang van spreiding en het tijdelijk parkeren van vermogen in stabielere opties, zeker wanneer marktdynamiek snel kan veranderen. In zo’n context kan het verstandig zijn om liquiditeit aan te houden en tegelijkertijd een aantrekkelijk rendement te realiseren.
Raisin RenteBoost is een tijdelijke actie waarbij je op een vrij opneembare Duitse spaarrekening de eerste 3 maanden lang een gegarandeerde rente van 2,85% p.j. krijgt, beschermd onder het Europese garantiestelsel. Je spaargeld blijft dagelijks opvraagbaar en je kunt vrij storten en opnemen. Na deze periode kun je via één Raisin-account verder sparen bij meer dan 50 Europese banken, met actuele variabele rentes tot 1,92% p.j., of kiezen voor spaardeposito’s met looptijden van één maand tot tien jaar en rentes tot 3,25% p.j.
