Energie explodeert: olie +37%, gas +67% – dit betekent het voor je portemonnee
- Arne Verheedt
- 1 dag geleden
- 4 minuten om te lezen
In het kort
Olieprijzen stegen binnen een week met meer dan 37 procent, waarbij WTI piekte rond 92 dollar per vat na militaire escalatie in het Midden Oosten.
Verstoring van de Straat van Hormuz brengt tot 20 miljoen vaten olie per dag en ongeveer 20 procent van de wereldwijde LNG handel in gevaar.
Stijgende energieprijzen vergroten inflatierisico’s en kunnen centrale banken dwingen rentetarieven langer hoog te houden.
De mondiale oliemarkt staat opnieuw in het middelpunt van geopolitieke spanningen. Nadat Israël en de Verenigde Staten eind februari een aanval uitvoerden op Iran, reageerden energieprijzen vrijwel onmiddellijk. In slechts enkele dagen tijd veranderde een relatief rustige energiemarkt in een uiterst volatiele handelsomgeving. De prijs van WTI olie steeg met meer dan 37 procent sinds vorige week, terwijl Brent crude ruim 28 procent hoger noteerde. Daarmee behoort de recente stijging tot de grootste wekelijkse prijsbewegingen van de afgelopen jaren.
Opvallend is hoe snel het sentiment op de oliemarkt is omgeslagen. Slechts twee maanden geleden werd olie nog rond 55 dollar per vat verhandeld. Inmiddels tikte WTI kortstondig bijna 93 dollar aan. Volgens marktanalisten is deze beweging niet alleen het gevolg van angst voor lagere productie, maar vooral van verstoringen in het transport van olie. De militaire escalatie heeft namelijk een cruciale energieroute in de wereld onder druk gezet: de Straat van Hormuz.
WTI olie schiet meer dan 37% omhoog in enkele dagen:
Straat van Hormuz vormt kritieke flessenhals voor energie
De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste logistieke knooppunten voor de mondiale energiemarkt. Dagelijks passeert ongeveer 20 tot 25 procent van de wereldwijde oliehandel via deze smalle zeestraat tussen Iran en Oman. Daarnaast loopt bijna 20 procent van de wereldwijde handel in vloeibaar aardgas door dezelfde route. Voor landen in Azië en Europa vormt deze doorgang een essentiële energieader.
Door de recente spanningen is het scheepvaartverkeer in de regio echter sterk teruggelopen. Droneaanvallen, militaire dreigingen en torenhoge verzekeringspremies hebben rederijen terughoudend gemaakt. In sommige gevallen hebben verzekeraars de dekking voor schepen in de regio zelfs tijdelijk opgeschort. Hierdoor zijn honderden tankers gestrand in havens in de Verenigde Arabische Emiraten, Oman en Saudi Arabië.
Volgens analyses van ING Research staat hierdoor tot 20 miljoen vaten olie per dag aan transport op het spel. Hoewel sommige Golfstaten alternatieve pijpleidingen hebben richting havens aan de Rode Zee, bedraagt hun gezamenlijke capaciteit slechts ongeveer 5 miljoen vaten per dag. Dat betekent dat een groot deel van de export afhankelijk blijft van de doorgang via de Straat van Hormuz.
Straat van Hormuz cruciale route voor wereldwijde oliehandel:
Gasmarkt krijgt nog grotere schok te verwerken
Niet alleen de oliemarkt reageert sterk op de spanningen. De mondiale gasmarkt wordt mogelijk nog harder geraakt. Qatar, een van de grootste exporteurs van vloeibaar aardgas ter wereld, exporteert het merendeel van zijn LNG via de Straat van Hormuz. Door de veiligheidssituatie heeft QatarEnergy een situatie van overmacht uitgeroepen en operaties in belangrijke exportfaciliteiten tijdelijk stilgelegd.
De gevolgen zijn vooral zichtbaar in Europa. De Europese gasbenchmark TTF steeg deze week met ongeveer 67 procent tot ruim 53 euro per megawattuur. De stijging komt op een moment waarop Europese gasvoorraden al relatief laag zijn. Na de winter van 2026 liggen de opslagniveaus rond 30 procent, wat aanzienlijk lager is dan normaal voor deze periode van het jaar.
Die lage voorraadniveaus vergroten de gevoeligheid van de markt voor nieuwe schokken. Europese landen moeten in de komende maanden juist hun gasreserves aanvullen voor de volgende winter. Hogere prijzen en een krapper aanbod maken dat proces aanzienlijk moeilijker en kunnen de energieprijzen voor huishoudens en bedrijven verder opdrijven.
Gasprijzen stijgen scherp door lage gasvoorraden:
Energieprijzen verhogen inflatierisico wereldwijd
De impact van stijgende energieprijzen reikt verder dan de grondstoffenmarkt. Energie vormt immers een basiscomponent voor transport, productie en vrijwel alle industriële processen. Wanneer olie en gas duurder worden, vertaalt dat zich doorgaans in hogere kosten voor bedrijven en uiteindelijk in hogere consumentenprijzen.
Analisten waarschuwen daarom dat de huidige energieprijsstijging de inflatiedaling van de afgelopen jaren kan vertragen. Sinds 2022 blijkt bovendien dat olieprijzen en rentetarieven steeds sterker met elkaar samenhangen. Wanneer energieprijzen stijgen, lopen inflatieverwachtingen op en voelen centrale banken zich vaak genoodzaakt hun rentebeleid strakker te houden.
Voor financiële markten kan dat grote gevolgen hebben. Hogere energieprijzen drukken de winstmarges van bedrijven in sectoren zoals transport, luchtvaart en industrie. Tegelijkertijd kunnen hogere rentetarieven de waarderingen op aandelenmarkten onder druk zetten. De combinatie van stijgende energieprijzen, hogere rente en een sterkere dollar kan zo leiden tot een bredere verkrapping van financiële omstandigheden.
Onzekere vooruitzichten voor de oliemarkt
Hoe de situatie zich verder ontwikkelt hangt vooral af van de duur van de verstoring in de Straat van Hormuz. Analisten schetsen verschillende scenario’s. In het basisscenario blijft de verstoring enkele weken aanhouden voordat transport geleidelijk normaliseert. In dat geval zouden olieprijzen stabiliseren rond ongeveer 80 tot 95 dollar per vat.
Een langdurigere verstoring kan echter een veel grotere impact hebben. Mocht de blokkade maanden aanhouden, dan kunnen olieprijzen volgens sommige ramingen oplopen tot boven de 120 dollar per vat. Dat zou de wereldeconomie een stevige energieschok bezorgen.
Voor consumenten betekent dat vrijwel altijd hogere kosten. Duurdere olie vertaalt zich meestal snel in hogere benzineprijzen, stijgende transportkosten en uiteindelijk duurdere producten in winkels en supermarkten. Zolang de spanningen in het Midden Oosten aanhouden, blijft de kans groot dat energieprijzen volatiel blijven en dat huishoudens wereldwijd dit in hun portemonnee zullen merken.
