Vergeet de 504 namen, vijf megacaps sturen deze S&P 500-ETF
In het kort
CSPX sloot 16 oktober op €740,69 in Amsterdam. De iShares Core S&P 500 UCITS ETF USD (Acc) heeft ISIN IE00B5BMR087, herbelegt dividend en rekent 0,07% lopende kosten. De officiële fondspagina telde in september 504 posities. Dat klinkt breed, maar het aantal aandelen zegt weinig over de verdeling van het risico. Een kleine groep megacaps bepaalt een groot deel van winstgroei, waardering en dagelijkse koersbeweging.
Dat maakt dit een lastige afweging. CSPX biedt tegen zeer lage kosten toegang tot winstgevende Amerikaanse ondernemingen, met automatische vervanging van achterblijvers. Tegelijk kopen beleggers niet 504 gelijke stukjes. De grootste bedrijven wegen tientallen keren zwaarder dan de kleinste. Wanneer juist de kopgroep tegelijk tegenvalt, helpt de lange staart minder dan het aantal namen doet vermoeden.
De exacte shareclass is belangrijk. CSPX is een Ierse, accumulerende ETF met USD als basisvaluta. De Amsterdamse handelslijn noteert in euro's, maar de onderliggende winsten komen grotendeels in dollars binnen. In ons eerdere artikel over de eurokoers legden we dat valuta-effect uit. Hier draait het om een ander punt: hoeveel spreiding blijft over wanneer marktkapitalisatie de gewichten bepaalt?
Direct naar een onderdeel van dit artikel
Marktkapitalisatie beloont wat al groot is
De S&P 500 weegt bedrijven naar beurswaarde. Stijgt een groot technologiebedrijf sneller dan de rest, dan wordt zijn gewicht automatisch groter. Dat is efficiënt: de index hoeft geen actieve mening te vormen en laat winnaars doorlopen. Het nadeel is dat een belegger na een lange koersstijging steeds meer geld in dezelfde namen heeft zitten.
Een eenvoudige vergelijking helpt. Stel dat de grootste vijf samen 31% wegen. Een daling van 20% in die groep kost de ETF ongeveer 6,2 procentpunt, zelfs wanneer de overige 69% vlak blijft. Omgekeerd kan 20% winst in de kopgroep de hele ETF met ruim 6 procentpunt optillen. De brede index is dus niet waardeloos als spreider, maar de economische uitkomst blijft sterk afhankelijk van enkele ondernemingen.
De tegenwerping is sterk: de grootste bedrijven zijn juist groot omdat zij veel winst, kasstroom en concurrentievoordeel hebben opgebouwd. Een gelijkgewogen index zou meer geld naar kleinere, vaak zwakkere ondernemingen sturen en vraagt extra handel. Bovendien verandert de samenstelling vanzelf wanneer een megacap structureel achterblijft.
Toch lost dat het waarderingsrisico niet op. Een uitstekend bedrijf kan een matige belegging zijn wanneer de prijs al jaren van bovengemiddelde groei verdisconteert. Bij CSPX moeten beleggers daarom twee vragen uit elkaar houden. Is de S&P 500 een goede verzameling ondernemingen? Waarschijnlijk wel. Is de huidige prijs aantrekkelijk als de grootste bedrijven minder hard groeien? Dat is veel minder vanzelfsprekend.
Wat vraagt €740,69?
Voor de reverse waardering gebruiken we een portefeuille-P/E van ongeveer 29,6 als actuele orde van grootte. Dat is geen statisch fondskenmerk: winst, koersen en de samenstelling veranderen dagelijks. Bij €740,69 hoort dan een winstproxy van ongeveer €25 per ETF-deel. Wie 9% rendement per jaar wil en in 2029 nog 24 keer winst betaalt, heeft een winstproxy van ruim €40 nodig. Dat vraagt ongeveer 17% groei per jaar.
Die uitkomst is hoger dan de langjarige nominale winstgroei van de brede Amerikaanse markt. Zij kan worden gehaald wanneer de winst van de grootste technologiebedrijven sterk blijft groeien en de rest van de index versnelt. Zij kan ook lager uitvallen wanneer de eindmultiple boven 24 blijft. Maar bij een dalende waardering moet operationele winstgroei het verschil opvangen.
De 0,07% fondsvergoeding is in die rekensom nauwelijks het belangrijkste onderdeel. Over drie jaar kost zij ongeveer 0,21% vóór samengestelde effecten. Een daling van de portefeuille-P/E van 29,6 naar 24 is veel groter. Lage kosten zijn waardevol, maar zij beschermen niet tegen een te hoge instapprijs.
Omdat CSPX accumuleert, wordt dividend in het fonds herbelegd. Koersrendement en totaalrendement liggen daardoor dicht bij elkaar, afgezien van belastinglekkage, tracking difference en handelskosten. Dat verschilt van een uitkerende ETF, waarbij een deel van het totaalrendement als cash wordt uitgekeerd. De scenario's hieronder behandelen de koers van deze accumulerende shareclass.
Concentratie is geen reden om de ETF af te schrijven
Concentratie wordt soms te makkelijk als fout gezien. De index bezit nog altijd ondernemingen uit gezondheidszorg, industrie, financiële dienstverlening, consumentengoederen en energie. Die bedrijven kunnen de winstgroei verbreden wanneer de economie sterk blijft of rente en investeringen anders uitpakken dan de markt verwacht.
Daar ligt de belangrijkste kans. Wanneer AI-productiviteit niet alleen bij chipmakers en cloudbedrijven terechtkomt, maar ook kosten verlaagt bij banken, industrie en zorg, kan de winst buiten de kopgroep versnellen. Dan wordt de index minder afhankelijk van multiple-expansie bij de grootste namen.
Het risico is juist dat dezelfde kapitaalcyclus veel megacaps tegelijk raakt. Datacenters, chips en energie vragen enorme investeringen. Wanneer opbrengsten achterblijven, kunnen afschrijvingen stijgen terwijl klanten minder snel extra diensten kopen. De bedrijven hoeven niet te krimpen om de ETF te raken. Een lagere groeiverwachting en een P/E van bijvoorbeeld 24 in plaats van 30 is al voldoende.
Voor beleggers die bewust meer gelijkgewicht of internationale spreiding willen, is een tweede ETF mogelijk logischer dan de gedachte dat 504 namen automatisch alle risico oplossen. De analyse van VUSA laat zien dat ook een andere S&P 500-shareclass dezelfde onderliggende concentratie houdt. De uitkeringsvorm verandert, de indexmethodiek niet.
Drie jaar aan mogelijke uitkomsten
Het bearscenario komt uit op €610, €565 en €590 voor 2027 tot en met 2029. Daarin vertraagt megacapgroei, daalt de waardering en verzwakt de dollar. Het middenpad van €785, €850 en €925 gebruikt brede winstgroei van ongeveer 8% en een geleidelijke multiple-normalisatie. Het gunstige scenario van €875, €1.015 en €1.190 vraagt sterke productiviteit, winstgroei buiten de kopgroep en weinig valutategenwind.
CSPX blijft een efficiënte bouwsteen. De doorslaggevende onzekerheid is niet of de ETF goedkoop wordt beheerd, maar of de winstgroei breed genoeg wordt om de hoge startwaardering te dragen. Het bewijs om de concentratie minder zwaar te laten wegen is zichtbaar wanneer winstherzieningen buiten de grootste vijf versnellen en de index minder afhankelijk wordt van dezelfde kapitaalintensieve groeimotoren.
Opmerkingen