Niet Nvidia, maar ASML is de echte bottleneck van de AI-boom
- J. van den Poll
- 2u.
- 5 minuten om te lezen
In het kort:
Sterk kwartaal: ASML boekte in Q1 2026 €8,8 miljard omzet, 53,0% brutomarge en €2,8 miljard nettowinst, en verhoogde de jaaroutlook naar €36 tot €40 miljard.
Toch koersdruk: Het aandeel daalde ruim 4%, vooral omdat de omzetverwachting voor Q2 met een midpoint van €8,7 miljard onder de analistenverwachting lag.
Groter verhaal: Naast sterke vraag naar chips groeit ook ASML’s service- en onderhoudstak stevig, wat het verdienmodel stabieler maakt en de strategische positie van ASML in de chipketen versterkt.
ASML kwam woensdag met een kwartaalrapport waar de meeste Europese industriebedrijven jaloers op zouden zijn. De omzet in het eerste kwartaal van 2026 bedroeg €8,8 miljard. De brutomarge kwam uit op 53,0 procent en de nettowinst op €2,8 miljard. Tegelijk verhoogde het bedrijf uit Veldhoven de omzetverwachting voor heel 2026 naar een bandbreedte van €36 miljard tot €40 miljard.
Toch daalde het aandeel later op de dag in de Verenigde Staten met ruim 4 procent. Dat lijkt op het eerste gezicht tegenstrijdig, maar de verklaring is vrij simpel. Beleggers keken niet alleen naar de sterke kwartaalcijfers en de hogere jaaroutlook. Ze keken vooral naar het tempo waarin ASML dat groeipad de komende kwartalen denkt af te leggen.
ASML koers daalt circa -4%
Sterk kwartaal, maar een zachtere blik op het tweede kwartaal
De markt reageerde vooral op de verwachting voor het tweede kwartaal. ASML rekent voor die periode op een omzet tussen €8,4 miljard en €9,0 miljard. Het midden van die bandbreedte ligt op €8,7 miljard. Dat lag onder de analistenverwachting van ongeveer €9,08 miljard.
Daarmee gaf ASML twee signalen tegelijk af. Enerzijds zegt het bedrijf dat 2026 als geheel beter wordt dan eerder gedacht. Anderzijds blijft de omzet van kwartaal tot kwartaal lastig voorspelbaar. Dat is precies het soort combinatie waar beleggers nerveus van kunnen worden, zeker bij een aandeel waar al veel optimisme in de koers zat.
Een sterk kwartaal voor ASML:
ASML heeft geen vraagprobleem, maar een ritmeprobleem
Wie alleen naar de beursreactie kijkt, kan ten onrechte denken dat er iets mis is met de onderliggende vraag. De cijfers wijzen juist in de tegenovergestelde richting. De vraag naar chips blijft sterk en klanten trekken hun capaciteitsplannen voor 2026 en de jaren daarna naar voren. ASML zit dus niet in een fase waarin het zich zorgen moet maken over afnemende interesse. Het zit in een fase waarin zichtbaar wordt hoe moeilijk het is om die enorme vraag soepel en op tijd te bedienen.
Dat maakt deze kwartaalupdate interessanter dan een gewone winst- en omzetupdate. ASML laat zien waar de echte flessenhals van de AI-boom zit. Niet bij de bedrijven die chips ontwerpen of datacenters bouwen, maar bij de partij die de machines levert waarmee de meest geavanceerde chips überhaupt geproduceerd kunnen worden. De vraag groeit sneller dan de productiecapaciteit van de sector kan volgen, en daardoor komt de strategische positie van ASML nog scherper in beeld.
De stille verschuiving in het verdienmodel
Onder de oppervlakte gebeurde nog iets belangrijks. De omzet uit de installed base business, dus uit service, onderhoud, upgrades en aanvullende opties voor machines die al bij klanten staan, steeg naar €2,488 miljard. Dat is goed voor ruim 28 procent van de totale omzet. Vergeleken met een jaar eerder is dat een stijging van ongeveer 24 procent.
Dat is opvallend, omdat het aantal verkochte nieuwe lithografiesystemen in dezelfde periode juist daalde. In het eerste kwartaal van 2025 verkocht ASML er 73. In het eerste kwartaal van 2026 waren dat er 67. De omzetgroei komt dus niet alleen uit het verkopen van nieuwe systemen. Een steeds groter deel komt uit de enorme installed base die wereldwijd al bij klanten draait.
Dat is voor beleggers een belangrijk signaal. ASML is niet langer alleen een machinebouwer die vooral verdient op het moment van levering. Het bedrijf ontwikkelt zich steeds meer tot een onderneming die ook jaren daarna stevig blijft verdienen aan diezelfde machines. Dat maakt het verdienmodel stabieler, sterker en minder afhankelijk van puur nieuwe volume dan veel mensen nog denken.
Waarom juist dat serviceverhaal zo belangrijk is
Die verschuiving naar meer inkomsten uit de installed base verdient extra aandacht, omdat dit niet alleen een financieel detail is. Het zegt iets over de machtspositie van ASML. Hoe meer klanten afhankelijk zijn van onderhoud, upgrades en optimalisatie van bestaande systemen, hoe dieper ASML in hun productieproces verankerd raakt.
Dat vergroot niet alleen de voorspelbaarheid van de inkomsten, maar ook de strategische waarde van het bedrijf. Een klant die eenmaal op grote schaal met ASML-machines produceert, heeft niet alleen bij nieuwe aankopen met ASML te maken. Die klant blijft ook in de jaren daarna intensief verbonden aan de technologie en dienstverlening van het bedrijf. Dat is een veel krachtiger verhaal dan alleen een sterk kwartaal.
Geopolitieke druk blijft aanwezig
Een derde belangrijke laag in dit verhaal is de geopolitiek. ASML maakte duidelijk dat de bandbreedte van de jaaroutlook rekening houdt met mogelijke uitkomsten van de discussies rond exportcontroles. Dat is geen detail aan de rand van het verhaal. Voor ASML is het een structurele factor geworden die direct invloed kan hebben op leveringen, markten en verwachtingen.
Juist daarom is het opvallend dat het bedrijf de jaaroutlook toch verhoogde. Dat suggereert dat de onderliggende vraag sterk genoeg is om extra politieke onzekerheid op te vangen. Met andere woorden, zelfs in een wereld waarin exportregels strenger kunnen worden, ziet ASML nog voldoende kracht in de markt om hoger te mikken dan eerder dit jaar.
De markt keek naar het kwartaal, maar de cijfers vertellen een groter verhaal
Wie alleen naar de koersreactie van vandaag kijkt, ziet een aandeel dat werd afgestraft op een iets minder sterke verwachting voor het tweede kwartaal. Wie beter naar de cijfers kijkt, ziet iets anders. ASML bevestigt dat het jaar als geheel sterker wordt dan eerder gedacht. De midpoint van de nieuwe jaaroutlook ligt op €38 miljard. Dat is ongeveer 16 procent hoger dan de omzet van €32,7 miljard in 2025.
Dat maakt deze kwartaalupdate groter dan een gewone meevaller of tegenvaller. De cijfers laten zien dat ASML steeds minder gelezen moet worden als een klassiek cyclisch industriebedrijf en steeds meer als een onderneming die een structureel onmisbare rol speelt in de wereldwijde chipketen. De AI-boom draait uiteindelijk niet alleen op rekenkracht, maar ook op de schaarse machines die die rekenkracht mogelijk maken.
ASML schetst EUV-roadmap voor betaalbare chipopschaling
Conclusie
De belangrijkste vraag na deze kwartaalcijfers is dan ook niet of ASML een goed kwartaal heeft gedraaid. Dat heeft het duidelijk gedaan. De echte vraag is of de markt al volledig begrijpt hoe groot de economische en strategische macht van ASML aan het worden is.
De combinatie van sterke Q1-cijfers, een hogere jaaroutlook, een zachtere Q2-verwachting en een snel groeiende servicebusiness maakt dit tot een veel rijker verhaal dan een standaard earnings-update. ASML verkoopt niet alleen machines aan een sector in hoog tempo. Het beheert in toenemende mate ook de schaarste waar die hele sector om draait. Dat is precies waarom deze cijfers meer zeggen over de toekomst van de chipindustrie dan op het eerste gezicht zichtbaar is.
Advertorial
De sterke positie van ASML laat zien hoe belangrijk schaal, voorspelbaarheid en strategische timing zijn in kapitaalintensieve markten. Voor beleggers en spaarders geldt in rustiger vorm iets vergelijkbaars: ook bij tijdelijk overtollige middelen speelt de keuze waar je vermogen parkeert een steeds grotere rol, zeker in een omgeving waarin renteverschillen direct meetellen.
Raisin RenteBoost is een tijdelijke actie waarbij je op een vrij opneembare Duitse spaarrekening de eerste 3 maanden lang een gegarandeerde rente van 2,85% p.j. krijgt, beschermd onder het Europese garantiestelsel. Je spaargeld blijft dagelijks opvraagbaar en je kunt vrij storten en opnemen. Na deze periode kun je via één Raisin-account verder sparen bij meer dan 50 Europese banken, met actuele variabele rentes tot 1,92% p.j., of kiezen voor spaardeposito’s met looptijden van één maand tot tien jaar en rentes tot 3,25% p.j.
