Europa stopt miljarden in AI, maar de echte jackpot gaat naar de VS
- J. van den Poll
- 8 uur geleden
- 5 minuten om te lezen
In het kort:
Europa loopt niet achter in AI. Het continent heeft ongeveer evenveel AI-talent als de VS, een hoge AI-adoptie en zag de investeringen in AI-startups in 2025 stijgen naar 21,8 miljard dollar.
Het echte probleem is niet talent, maar controle. Europa bouwt sterke AI-bedrijven, maar mist groeikapitaal, waardoor vooral Amerikaanse investeerders en bedrijven de grootste waarde naar zich toe trekken.
De grootste kans voor Europa ligt in toegepaste AI. Meer dan 75 procent van de investeringen gaat al naar sectoren als zorg, energie, fintech en defensie, maar de vraag is of Europa die positie ook zelf weet te verzilveren.
In maart 2026 publiceerden Prosus en Dealroom het rapport The State of AI in Europe: The Invisible Giant. Wie het nieuws over kunstmatige intelligentie volgt, krijgt al snel de indruk dat AI vooral een Amerikaans verhaal is, met Silicon Valley, OpenAI en Nvidia in de hoofdrol. Toch laat dit rapport een ander beeld zien. Europa beschikt over ongeveer evenveel AI talent als de Verenigde Staten, loopt sterk mee in de toepassing van AI en zag de investeringen in Europese AI startups in 2025 stijgen naar een record van 21,8 miljard dollar. Dat is 58 procent meer dan een jaar eerder. Daarnaast ging inmiddels meer dan 30 procent van alle venturecapitalinvesteringen in Europa naar AI.
Europa heeft de bouwstenen, maar mist de controle
Juist daarin zit de kern van het probleem. Europa heeft de mensen, de gebruikers en steeds meer investeringen, maar weet die positie nog niet om te zetten in blijvende zeggenschap. Sinds 2023 ging slechts 11 procent van alle wereldwijde AI venturecapitalfinanciering naar Europa, terwijl de Verenigde Staten 77 procent naar zich toe trokken.
Het verschil wordt vooral groot zodra bedrijven willen doorgroeien. In de breakoutfase investeert Europa ongeveer drie keer minder dan de Verenigde Staten, en in de late fase loopt dat op tot een veelvoud. Het rapport laat zien dat Europa in 2025 ongeveer 12 miljard dollar aan late stage AI funding aantrok, tegenover 141 miljard dollar in de Verenigde Staten. Meer dan de helft van het late stage kapitaal voor Europese AI bedrijven komt bovendien van buitenlandse, vooral Amerikaanse, investeerders.
Status van AI in Europa:
Het echte probleem is geen talenttekort
Vaak wordt gedaan alsof Europa vooral achterloopt omdat het te weinig talent of innovatiekracht zou hebben. Het rapport schetst een ander beeld. Europa telt ongeveer 325.000 AI professionals, vrijwel gelijk aan de Verenigde Staten. Ook het aantal frontier AI researchers ligt dicht bij elkaar, met ongeveer 50.000 in Europa tegenover ongeveer 55.000 in de Verenigde Staten. Het verschil zit dus niet in het ontbreken van kennis of mensen. Het verschil zit in waar dat talent terechtkomt en wie het uiteindelijk inzet om grote bedrijven te bouwen.
In Europa werkt een groter deel van het AI talent in traditionele sectoren dan in de Verenigde Staten. Volgens het rapport zit 53 procent van het Europese AI talent in rollen binnen de traditionele economie, terwijl dat in de Verenigde Staten 40 procent is. Tegelijk werkt slechts 33 procent van het Europese AI talent bij digital native techbedrijven, tegenover 46 procent in de Verenigde Staten. Europa heeft dus wel degelijk sterke mensen, maar een relatief groot deel van hen wordt ingezet om bestaande sectoren te verbeteren in plaats van nieuwe wereldspelers op te bouwen.
Europees talent draagt bij aan de AI revolutie:
Europa gebruikt AI intensief, maar verdient er te weinig aan
Nog opvallender is dat Europa juist sterk is in het gebruik van AI. In veel Europese landen ligt de AI adoptie hoger dan in de Verenigde Staten. Het rapport stelt zelfs dat Europa ongeveer twee keer zoveel LLM gebruik kent als de Verenigde Staten. Dat klinkt als een kracht, en dat is het ook. Tegelijk legt het een pijnlijke afhankelijkheid bloot. Veel van de modellen die Europeanen dagelijks gebruiken zijn ontwikkeld in de Verenigde Staten of China. Daardoor versterkt het Europese gebruik van AI vooral buitenlandse ecosystemen. Europa consumeert AI dus op grote schaal, maar de economische en strategische waarde vloeit voor een belangrijk deel weg naar elders.
Europa bouwt startups, maar anderen schalen ze op
Ook aan ondernemerschap ontbreekt het niet. Het rapport laat zien dat Europa een vergelijkbaar aantal nieuwe AI startups voortbrengt als de Verenigde Staten. Toch ontstaan de grootste verschillen later in de ontwikkeling. Europa is sterk in het starten van bedrijven, maar veel zwakker in het zelfstandig uitbouwen van die bedrijven tot echt grote spelers. De Verenigde Staten zetten meer groeikapitaal in, kennen hogere deal sizes en waarderen bedrijven gemiddeld ook hoger. Daardoor worden veel Europese AI bedrijven in hun doorbraakfase afhankelijk van Amerikaans kapitaal of komen ze uiteindelijk in buitenlandse handen. De scherpe conclusie van het rapport is dan ook dat Europa geweldige bedrijven bouwt, maar ze te vaak overdraagt aan anderen.
De grootste kans ligt niet in de eerste AI golf
Dat betekent niet dat Europa kansloos is. Integendeel. Het rapport is juist opvallend duidelijk over waar Europa wel sterk staat. De eerste golf van generatieve AI en foundation models is grotendeels gedomineerd door de Verenigde Staten en in toenemende mate ook door China. Europa loopt daarachter, zowel in modellen als in compute en patenten. Europa heeft minder dan 5 procent van de wereldwijde AI compute en speelt een veel kleinere rol in het aantal toonaangevende AI modellen en nieuwe AI patenten.
Tegelijk laat het rapport zien dat Europa juist sterk gepositioneerd is in de volgende fase van AI. Meer dan 75 procent van de Europese AI investeringen gaat al naar specialistische toepassingen in sectoren als gezondheidszorg, energie, fintech, security en defensie. Daar ligt een domein waar Europa niet alleen kan meedoen, maar ook kan winnen. De kracht van Europa zit vooral in toegepaste AI, in verticale oplossingen en in deep techgebieden zoals robotica, AI voor industrie, autonomous driving en AI drug discovery. Het rapport noemt dat nadrukkelijk als het speelveld waarop Europa zijn voorsprong kan uitbouwen.
De strijd gaat uiteindelijk om eigenaarschap
Daarmee wordt het centrale conflict helder. Europa heeft talent. Europa heeft gebruikers. Europa heeft startups. Europa heeft zelfs kapitaal, maar dat kapitaal vindt niet altijd zijn weg naar Europese groeibedrijven. De strategische zwakte zit dus niet alleen in technologie, maar in eigenaarschap. Wie bezit de modellen, de platforms, de infrastructuur en de bedrijven die op lange termijn de waarde vasthouden. Zolang Europa vooral de opleidingsplaats, de afzetmarkt en de vroege incubator is, blijft het grootste deel van de financiële en geopolitieke opbrengst elders terechtkomen.
De conclusie is eenvoudig en ongemakkelijk
Europa heeft geen fundamenteel AI talentprobleem en ook geen gebrek aan ondernemerschap. Het echte probleem is dat Europa te weinig grip houdt op wat het zelf opbouwt. Het continent creëert veel waarde, maar weet die nog te weinig zelf vast te houden. Daarom is de belangrijkste vraag niet of Europa kan winnen in AI. De belangrijkere vraag is of Europa bereid en in staat is om die winst ook zelf te bezitten. Als dat niet verandert, blijft dezelfde dynamiek terugkomen. Europa bouwt de toekomst, maar anderen bezitten haar.
Advertorial
De discussie over AI in Europa draait uiteindelijk om kapitaal en wie de waarde weet vast te houden. Dat maakt ook voor individuele vermogensbeheerkeuzes inzichtelijk hoe belangrijk het is waar geld zich bevindt en onder welke voorwaarden het rendeert. In een omgeving waarin kapitaalstromen bepalend zijn, wordt het tijdelijk parkeren van vermogen tegen een aantrekkelijke rente steeds relevanter.
Raisin RenteBoost is een tijdelijke actie waarbij je op een vrij opneembare Duitse spaarrekening de eerste 3 maanden lang een gegarandeerde rente van 2,85% p.j. krijgt, beschermd onder het Europese garantiestelsel. Je spaargeld blijft dagelijks opvraagbaar en je kunt vrij storten en opnemen. Na deze periode kun je via één Raisin-account verder sparen bij meer dan 50 Europese banken, met actuele variabele rentes tot 1,92% p.j., of kiezen voor spaardeposito’s met looptijden van één maand tot tien jaar en rentes tot 3,25% p.j.
