Avantium nadert het moment van de waarheid
- J. van den Poll
- 1 dag geleden
- 7 minuten om te lezen
In het kort:
Langzittende CEO met inhoudelijke kennis: Tom van Aken is sinds 2005 CEO en leidde Avantium van R&D en pilots naar de bouw van de eerste commerciële fabriek, met diepgaande chemische en sectorervaring.
Beslissende uitvoeringsfase: Voor beleggers verschuift de focus nu van beloftes naar harde uitvoering: stabiele productie, commerciële volumes, kostenbeheersing en cashdiscipline.
Kans én risico voor aandeelhouders: Zijn continuïteit en kennis zijn een plus, maar de lange ontwikkelfase, aanhoudende verliezen en verwatering maken zijn betrouwbaarheid afhankelijk van het daadwerkelijk waarmaken van planning en schaal.
Tom van Aken werd in 2005 CEO van Avantium. Dat maakt hem een uitzonderlijk langzittende topman, zeker in een beursomgeving waar aandeelhouders doorgaans sneller resultaten willen zien. De relevantie daarvan is dat Avantium onder zijn leiding vrijwel de volledige transitie heeft doorgemaakt van een innovatieve chemiepartij met pilots en R en D naar een onderneming die een eerste commerciële fabriek bouwt en moet bewijzen dat de technologie ook op industriële schaal rendeert.
Voor beleggers is Van Aken belangrijk omdat het succes van Avantium de komende jaren minder afhangt van mooie beloftes en meer van harde uitvoering. De periode waarin plannen, samenwerkingen en intenties centraal stonden, moet steeds meer plaatsmaken voor aantoonbare productie, omzet uit commerciële volumes en grip op kosten. Juist in zo’n fase wordt de kwaliteit van leiderschap zichtbaar, omdat vertragingen en tegenvallers direct doorwerken in financiering en waardering.
CEO Tom van Aken.
Achtergrond en opleiding
Van Aken is Nederlands en heeft een academische achtergrond in de chemie. Hij behaalde een master in Chemie aan de Universiteit Utrecht. Die technische basis is relevant, omdat Avantium opereert in een domein waar chemische processen, schaalbaarheid en kwaliteitscontrole bepalend zijn voor succes.
Voor zijn tijd bij Avantium werkte hij bij DSM Fine Chemicals als Business Development Director. Daarmee bracht hij ervaring mee in een industriële chemieomgeving waar commerciële ontwikkeling en klantrelaties belangrijk zijn. Die combinatie van chemische kennis en commerciële oriëntatie past bij een bedrijf dat jarenlang technologie moest verkopen en partners moest overtuigen, terwijl grootschalige productie nog niet beschikbaar was.
Loopbaan binnen Avantium
Van Aken trad in 2002 in dienst bij Avantium als Vice President Business Development. In 2004 werd hij Vice President Global Marketing and Sales en in 2005 volgde zijn benoeming tot CEO. Dat loopbaanpad laat zien dat hij intern is doorgegroeid en het bedrijf niet pas leerde kennen vanuit de bestuurskamer.
Voor de bedrijfscultuur betekent dit doorgaans dat continuïteit belangrijk wordt gevonden en dat de raad van toezicht destijds koos voor iemand die de technologie, de organisatie en de markt al kende. Voor beleggers heeft dat twee kanten. Het geeft stabiliteit in strategie en relaties met partners, maar het verkleint ook de kans op een scherpe koerswijziging wanneer de werkelijkheid tegenvalt. In een fase waarin uitvoering centraal staat, is de vraag vooral of langdurige continuïteit gepaard gaat met voldoende scherpte op planning, kosten en kapitaaldiscipline.
Resultaten onder Van Aken
Wie Avantium beoordeelt op klassieke winstcijfers, ziet vooral een onderneming die nog midden in een investeringsfase zit. De omzet is de afgelopen jaren gegroeid, maar het bedrijf draait structureel verlies en verbruikt veel cash, mede door de bouw en voorbereiding van de commerciële productiefaciliteit. Dat is niet ongebruikelijk voor een bedrijf dat een eerste fabriek neerzet, maar het zet de lat hoog voor de komende jaren waarin die fabriek moet laten zien dat zij betrouwbaar en efficiënt kan draaien.
In 2024 lag de omzet rond 21 miljoen euro, terwijl de EBITDA en het nettoresultaat negatief bleven. De operationele kasstroom was eveneens negatief en de investeringskasstroom liet zien dat er stevig is uitgegeven aan de stap naar commercialisatie. Dit profiel maakt duidelijk dat de waardecreatie voor aandeelhouders sterk afhankelijk is van het moment waarop commerciële volumes werkelijk gaan bijdragen aan omzet en marges.
Voor groei en commerciële tractie kijkt de markt minder naar een traditioneel orderboek en meer naar offtake-afspraken, partnerschappen en de vertaalslag van contracten naar levering. Dergelijke afspraken zijn belangrijk als bewijs van marktinteresse, maar ze worden pas echt waardevol wanneer ze omgezet worden in herhaalbare omzet en voorspelbare kasstromen. In de communicatie van Avantium is de opstart van de fabriek een terugkerend zwaartepunt, omdat daar de overgang ligt tussen belofte en bewijs.
Wie naar de koersontwikkeling kijkt, moet ook het kader kiezen. Van Aken is al CEO sinds 2005, waardoor de beursperiode een praktischere vergelijking biedt. Sinds de beursgang in 2017 heeft het aandeel duidelijke pieken en dalen gekend, vaak rondom financieringsmomenten en belangrijke operationele updates. Globaal gezien heeft de markt de reis naar winstgevende schaal niet beloond met een stabiel opwaarts koerspatroon, wat past bij het beeld van een onderneming waar onzekerheid over timing en kapitaalbehoefte zwaar weegt.
De beursgang kan tot nu toe moeilijk als een succes worden bestempeld, aangezien het aandeel sinds de introductie een negatief rendement van ongeveer 90 procent heeft laten zien.
Beloning en belangen
De totale beloning van Van Aken ligt in de orde van grootte van enkele tonnen per jaar. Daarbij zijn er verschillen tussen gerealiseerde beloning en boekhoudkundige verwerking, omdat aandelen of optiecomponenten op een andere manier in de jaarrekening kunnen terugkomen. Het bestaan van aandelen gerelateerde prikkels is op zichzelf logisch bij een bedrijf dat waarde vooral op lange termijn moet bewijzen.
Voor beleggers is de belangrijkste vraag niet of de beloning hoog of laag is, maar of de prikkels aansluiten op wat echt telt. In deze fase gaat het om veilige en stabiele opstart, het halen van commerciële volumes, het beheersen van kosten per ton en het beperken van kasverbruik. Wanneer beloningsprikkels vooral gekoppeld zijn aan zachte mijlpalen of korte termijn doelen, kan dat wringen met aandeelhoudersbelang. Wanneer ze juist aan operationele prestaties en kapitaaldiscipline verbonden zijn, lopen belangen beter parallel.
Controverses, incidenten en kernrisico’s
Rond Van Aken zelf zijn geen grote publiek bekende integriteitskwesties of persoonlijke schandalen die het vertrouwen structureel ondermijnen. De gevoeligheden voor beleggers zitten vooral in de aard van het project en de financiële structuur van het bedrijf. Avantium is kapitaalintensief en heeft meerdere keren extra financiering moeten aantrekken, wat voor bestaande aandeelhouders verwatering kan betekenen. Dat is een feitelijke realiteit bij bedrijven die een eerste fabriek bouwen en nog geen stabiele commerciële kasstroom hebben.
Daarnaast is er het uitvoeringsrisico. Een fabriek kan gebouwd zijn, maar dat betekent nog niet dat zij snel op gewenste capaciteit draait met de juiste kwaliteit en kosten. In de praktijk blijken opstartfasen bij nieuwe chemische processen vaak weerbarstig. Kleine technische problemen kunnen leiden tot vertraging, extra kosten en hogere cashburn. Beleggers kijken daarom scherp naar de betrouwbaarheid van planning, de transparantie van communicatie en de mate waarin tegenvallers tijdig en concreet worden toegelicht.
Strategie en visie
De strategie onder Van Aken is te begrijpen als een combinatie van bewijzen en opschalen. Eerst moet Avantium laten zien dat het FDCA proces op industriële schaal werkt en dat PEF toepassingen commercieel haalbaar zijn. Daarna ontstaat de mogelijkheid om schaal te zoeken via licenties, joint ventures of aanvullende productiecapaciteit. Dit model kan aantrekkelijk zijn, omdat licenties potentieel minder kapitaal vragen dan telkens zelf fabrieken bouwen.
De belangrijkste trends waar Avantium op inspeelt, liggen in verduurzaming van materialen, strengere eisen aan plasticgebruik en de zoektocht van consumentenmerken naar alternatieven. Tegelijkertijd blijft regelgeving een tweesnijdend zwaard. Strengere normen kunnen vraag aanjagen, maar procedures en toelatingen kosten tijd en onzekerheid. De marktacceptatie hangt bovendien niet alleen af van duurzaamheid, maar ook van prestaties, prijs en beschikbaarheid.
Geopolitieke en macro-economische factoren spelen mee doordat energieprijzen, rente en supply chains invloed hebben op kosten en op investeringsbeslissingen. Voor een bedrijf met grote capex is dat extra relevant. De lange termijn ambitie van Avantium is duidelijk. Het wil een rol spelen in een minder fossiele chemieketen en waarde creëren door technologie om te zetten in commercieel schaalbare producten. De cruciale vraag blijft of de organisatie het moment van omslag, van investering naar opbrengst, tijdig en beheerst kan realiseren.
De licentie vooruitzichten voor Avantium:
Hoe betrouwbaar is deze CEO voor beleggers
Het sterke punt van Van Aken is zijn inhoudelijke kennis en zijn lange ervaring met het bedrijf. Hij heeft relaties opgebouwd, de technologie van dichtbij meegemaakt en is niet nieuw in de complexiteit van industrialisatie. Dat soort kennis kan juist in de opstartfase waardevol zijn, omdat beslissingen vaak technisch en operationeel zijn, niet alleen financieel of communicatief.
Tegelijkertijd roept zo’n lange zittingstermijn een kritische vraag op. Als een bedrijf jarenlang in een ontwikkelfase blijft, kan de markt concluderen dat de organisatie structureel te optimistisch plant of te afhankelijk is van steeds nieuw kapitaal. Dan wordt leiderschap beoordeeld op realisme en op het vermogen om moeilijke keuzes te maken, zoals het temporiseren van projecten, het aanpassen van scope of het herzien van financieringsstrategie. Betrouwbaarheid blijkt voor beleggers uiteindelijk uit voorspelbaarheid. Dat gaat over het halen van concrete mijlpalen, het geven van realistische tijdlijnen en het consistent rapporteren van wat wel en niet lukt.
Wat een belegger hiermee kan
Een lange termijnbelegger kan dit profiel gebruiken door de aandacht te verleggen van verhaal naar uitvoering. In updates en kwartaalcalls is het verstandig om te focussen op de voortgang van de opstart, op de snelheid waarmee commerciële volumes haalbaar worden en op de mate waarin de organisatie grip houdt op kosten en kaspositie. Wie alleen kijkt naar samenwerkingen en intenties, mist het punt waarop waarde echt wordt gerealiseerd.
Belangrijke signalen zitten in operationele KPI’s zoals stabiliteit van productie, rendement van het proces, kwaliteitspercentages en het tempo waarin capaciteit wordt opgevoerd. Daarnaast blijft cash een centrale variabele. De vraag is niet alleen hoeveel cash er is, maar ook hoeveel er per periode uitgaat, welke investeringen nog nodig zijn en of nieuwe financiering waarschijnlijk wordt. Ten slotte is het nuttig om te volgen hoe offtake-afspraken zich ontwikkelen tot daadwerkelijke omzet, met herhaalbaarheid en voorspelbaarheid.
Op basis hiervan kun je Van Aken als factor in het beleggingsverhaal plaatsen. Voor wie gelooft in de technologie en de markttrend, kan zijn ervaring en continuïteit een plus zijn. Voor wie vooral bezorgd is over timing, cashburn en verwatering, blijft hij ook een risicofactor, omdat de komende fase genadeloos zichtbaar maakt of planning en uitvoering eindelijk samenvallen.
Ook particuliere beleggers die dit soort langetermijnverhalen volgen, kunnen hun eigen rendement beïnvloeden door kritisch te kijken naar kosten en uitvoering aan de eigen kant van de portefeuille. Zeker bij aandelen waar timing, volatiliteit en internationale spreiding een rol spelen, wegen transactiekosten en valutakosten zwaarder dan vaak wordt gedacht.
In dat kader is MEXEM door Brokerskiezen.nl uitgeroepen tot beste allround broker van 2025. Beleggers handelen er tegen 0,005 procent valutakosten, tegenover 0,25 procent bij partijen als DEGIRO en SAXO Bank, een verschil dat voor de gemiddelde belegger kan oplopen tot honderden tot duizenden euro’s per jaar. Daarmee geldt MEXEM voor veel beleggers als de meest complete keuze voor wie lage kosten en internationale spreiding belangrijk vindt.
Opmerkingen