Europa koopt helemaal níéts meer bij ASML maar is dat eigenlijk wel slecht voor het aandeel?
In het kort
Een Europese topman van ASML zei op 22 september 2026 dat het concern momenteel geen chipmachines in Europa verkoopt, omdat hier nauwelijks nieuwe grote fabrieken worden gebouwd. Dat klinkt als een zwakte voor ASML, maar economisch ligt het anders. De omzet volgt de fab-investeringen van klanten in Taiwan, Zuid-Korea, de Verenigde Staten, China en straks mogelijk India. Het directe risico is niet dat Europa geen klant is, maar dat handelsblokken de wereldmarkt versplinteren en klanten investeringen inefficiënt verdelen. Bij de Amsterdamse slotkoers van €1.507,40 vraagt de waardering om stevige wereldwijde groei. Onze geografische scenario’s leveren mogelijke koersen voor september 2027, 2028 en 2029 van €1.165 tot €2.102, van €1.083 tot €2.450 en van €1.006 tot €2.706.
De kop dat Europa’s grootste bedrijf niets in Europa verkoopt, prikkelt precies het juiste deel van het brein. Zij voelt vreemd. Het belangrijkste Nederlandse technologiebedrijf heeft zijn productie en een groot deel van zijn kennis hier, terwijl zijn klanten elders bouwen. Maar een leverancier van kapitaalgoederen hoeft niet te verkopen waar hij gevestigd is. Hij moet verkopen waar zijn klant een fabriek financiert.
Daarmee wordt de uitspraak van Executive Vice President Frank Heemskerk vooral een diagnose van Europees industriebeleid. De EU wil een groter aandeel in de wereldwijde chipproductie, maar subsidies en wetten zijn pas economisch relevant wanneer zij leiden tot fabrieken die daadwerkelijk machines bestellen.
Direct naar een onderdeel van dit artikel
ASML volgt beton, stroom en klantkapitaal
Een geavanceerde chipfabriek vraagt tientallen miljarden, veel elektriciteit, water, gespecialiseerde medewerkers en jarenlange zekerheid over vergunningen. Een subsidie verlaagt een deel van de kosten, maar lost niet automatisch het tekort aan klanten, personeel of infrastructuur op. Dat verklaart waarom investeringen vaak clusteren rond bestaande ecosystemen.
Voor ASML is de geografie van de bestelling minder belangrijk dan de kwaliteit ervan. Een EUV-systeem dat in Arizona wordt geïnstalleerd, kan dezelfde verkoopprijs, service en upgrade-inkomsten opleveren als een systeem in Dresden of Taiwan. De locatie verandert wel belasting, logistiek, exportregels en de kans dat een klant zijn fabriek op tijd opstart.
De Verenigde Staten koppelen subsidies aan concrete fab-investeringen. China gebruikt staatssteun om vooral oudere procesgeneraties uit te bouwen. India probeert een nieuw ecosysteem te vormen. Europa heeft projecten van onder meer Intel, TSMC, Infineon en STMicroelectronics ondersteund, maar niet ieder project gebruikt de meest geavanceerde lithografie en sommige plannen zijn vertraagd.
Dat onderscheid is cruciaal. Een vermogenshalfgeleiderfabriek kan economisch belangrijk zijn voor auto’s en energie, terwijl zij geen EUV-machine nodig heeft. Politici kunnen dus terecht spreken over meer chipcapaciteit zonder dat ASML in dezelfde verhouding extra omzet boekt.
Geen Europese verkoop is geen verloren omzet
ASML rapporteert omzet op basis van levering en acceptatie, niet op basis van de nationaliteit van de eigenaar. De onderneming haalde in het tweede kwartaal €9,326 miljard omzet en verwacht over 2026 €43 miljard tot €45 miljard. De vraag wordt vooral gedreven door AI-gerelateerde logica en geheugen.
Stel dat Europa een groter deel van de mondiale fabbouw aantrekt. ASML wint alleen extra omzet als die fabriek anders niet was gebouwd. Wanneer een klant dezelfde capaciteit van Taiwan naar Duitsland verplaatst, verandert de locatie maar niet noodzakelijk het aantal machines. In onze module kun je daarom kiezen welk deel echt additioneel is en welk deel bestaande investeringen verplaatst.
Een Europese fabriek kan indirect wel waarde toevoegen. Kortere afstand tot de ontwikkelorganisatie, samenwerking met imec en lokale leveranciers kunnen experimenten versnellen. Strategische spreiding kan de kans verkleinen dat één geopolitiek conflict de hele keten blokkeert. Daar staat tegenover dat versnippering de bezettingsgraad kan verlagen en de kosten per chip verhogen.
Voor de aandeelhouder is soevereiniteit pas waardevol wanneer zij rendabele productie oplevert, niet wanneer dezelfde wafercapaciteit tegen hogere kosten over meer landen wordt verdeeld.
De Chips Act moet van besluit naar bestelling
Europa’s oorspronkelijke Chips Act was bedoeld om publiek en privaat kapitaal te mobiliseren en het Europese aandeel in de wereldproductie te verhogen. De Commissie wees op tientallen miljarden aan goedgekeurde staatssteun. Toch zegt de uitspraak van Heemskerk dat de commerciële uitkomst voor ASML voorlopig beperkt is.
Dat hoeft niet te betekenen dat alle programma’s zijn mislukt. Infineon opende in juli 2026 zijn Smart Power Fab in Dresden, een investering van ongeveer €5 miljard. Zulke fabrieken versterken het ecosysteem, maar hun productmix verschilt van de geavanceerde logica- en geheugenfabrieken die de meeste EUV-intensiteit vragen.
De herziening van het Europese beleid moet daarom minder draaien om een abstract marktaandeel en meer om knelpunten. Hoe snel komt een aansluiting op het stroomnet? Is er voldoende technisch personeel? Kan een fabriek concurrerend produceren na afloop van de subsidie? Is er een Europese of mondiale klant die de wafers afneemt? Zonder die antwoorden koopt subsidie vooral bouwkosten.
Handel kan vraag creëren én vernietigen
Industriepolitiek heeft voor ASML twee kanten. Subsidies in de Verenigde Staten en Azië kunnen meer fabrieken opleveren. Exportrestricties kunnen de toegankelijke markt verkleinen. Lokalisatie kan klanten dwingen dubbele capaciteit te bouwen, maar ook leiden tot lagere efficiëntie en minder kasstroom voor de volgende investeringsronde.
China blijft vooral belangrijk voor DUV-systemen en service. De meest geavanceerde EUV-machines vallen onder exportbeperkingen. Strengere regels kunnen omzet verschuiven, maar een systeem dat niet naar China mag gaat niet automatisch naar een andere klant. De configuratie, timing en procesvraag verschillen.
De bull case is dat meerdere regio’s tegelijkertijd strategische capaciteit bouwen. Dan verkoopt ASML meer systemen dan in een puur efficiënte wereldmarkt nodig zou zijn. De bear case is dat handelsconflicten technologieoverdracht, service en klantfinanciering zo sterk beperken dat de totale markt kleiner wordt. Meer nationale ambitie is dus niet hetzelfde als meer winst voor ASML.
De waardering rekent al op wereldwijde bouwdrift
Op de koerspagina van De Belegger staat voor ASML circa 58 keer de winst over de laatste twaalf maanden, een nettomarge van 30,1 procent en ongeveer €10,6 miljard nettokas. De koers-winstverhouding ligt boven de vijfjaarsmediaan rond 39. De onderneming verdient die premie met haar technologische slotgracht. De belegger verdient pas een goed rendement als toekomstige winst de betaalde premie opvangt.
We draaien de koers opnieuw om, maar nu met de geografische risico’s centraal. Voor een eindkoers van ongeveer €2.007 in september 2029 en een eindmultiple van 34 keer is circa €59 winst per aandeel nodig. Bij 381 miljoen aandelen en 34 procent nettomarge vraagt dat ongeveer €66 miljard jaaromzet.
Europa hoeft voor dat bedrag geen grote directe klant te worden. Aziatische en Amerikaanse fabrieken kunnen de groei dragen. Maar als de EU geen nieuwe geavanceerde capaciteit bouwt, blijft de vraag geconcentreerd. Een conflict rond Taiwan, strengere Amerikaanse exportregels of vertraging bij een grote klant raakt dan relatief meer van de investeringscyclus.
Het argument vóór Europese fabrieken is voor ASML dus vooral risicospreiding en een mogelijk extra vraagblok. Het argument ertegen is economische inefficiëntie. Een dure fabriek met lage bezetting kan minder snel uitbreiden dan een goedkoper cluster met volle orderboeken.
Negen geografische koersscenario’s
Het ongunstige pad veronderstelt handelsfragmentatie, 3, 4 en 5 procent omzetgroei, een nettomarge die rond 29 procent uitkomt en een multiple die naar 27 daalt. Het middenpad gaat uit van blijvende wereldwijde AI-investeringen, 15, 13 en 11 procent groei, een marge die naar 34 procent stijgt en een eindmultiple van 34. Het gunstige pad combineert extra mondiale capaciteit met een betekenisvolle Europese bijdrage: 22, 18 en 15 procent groei, marge naar 36 procent en een eindmultiple van 39.
Bij deze aannames komen de koersen voor september 2027, 2028 en 2029 in het ongunstige scenario op €1.165, €1.083 en €1.006; in het middenpad op €1.564, €1.778 en €1.926; en in het gunstige pad op €2.102, €2.450 en €2.706. Dit zijn modeluitkomsten voor het gewone aandeel op Euronext Amsterdam, exclusief dividend.
Het gunstige scenario vereist niet dat Europa ineens de grootste klant wordt. Een bescheiden nieuwe vraagbron kan samen met Amerikaanse en Aziatische uitbreiding voldoende zijn. Omgekeerd veronderstelt het ongunstige scenario niet dat ASML zijn technologie verliest. Lagere groei en een normaliserende waardering zijn al genoeg.
Waar je de uitspraak van Heemskerk aan toetst
Controleer niet alleen aangekondigde miljarden, maar definitieve investeringsbesluiten, bouwvoortgang en machinebestellingen. Kijk vervolgens welk type chips de fabriek maakt. Een project kan voor Europa strategisch belangrijk zijn en voor de EUV-omzet van ASML vrijwel irrelevant.
Daarnaast blijven de eigen operationele cijfers leidend. ASML wil in 2027 ongeveer 30 procent meer low-NA EUV- en DUV-immersiecapaciteit hebben. Als klanten buiten Europa die capaciteit volledig opnemen en de brutomarge richting 55 procent blijft, is het ontbreken van Europese omzet financieel minder zwaar. Als orders verschuiven terwijl de kostenbasis al is opgeschaald, wordt de geografische waarschuwing wél onderdeel van de winstcase.
Ons oordeel: Europa’s gebrek aan machineverkopen is vooral een gemiste strategische kans voor Europa, niet direct een omzetgat voor ASML. Voor de aandeelhouder telt het indirecte effect. Meer geografische spreiding kan de kwaliteit van toekomstige winst verhogen. Bij €1.507,40 betaalt de belegger echter al voor sterke wereldwijde vraag. Europese ambitie moet daarom echte additionele orders opleveren voordat zij een hogere waardering verdient.
Opmerkingen