Waarom dit staatsfonds profiteert van AI-hype
- J. van den Poll
- 10 uur geleden
- 3 minuten om te lezen
In het kort:
Het Noorse oliefonds behaalde in 2025 een rendement van 15,1% en groeide naar circa 2,2 biljoen dollar.
Aandelen (vooral Amerikaanse tech en banken) waren de belangrijkste aanjagers met 19,3% rendement.
Ook hernieuwbare energie presteerde sterk; het fonds bleef net onder de benchmark en zet extra in op ethische screening met AI.
Het Noorse staatsinvesteringsfonds, vaak het Noorse oliefonds genoemd, heeft in 2025 een winst van ongeveer 2,36 biljoen Noorse kroon geboekt. Omgerekend komt dat neer op circa 248 miljard dollar, goed voor een jaarrendement van 15,1%. Het fonds is met afstand het grootste in zijn soort en had eind 2025 een waarde van ongeveer 2,2 biljoen dollar, tegen circa 2,08 biljoen dollar een jaar eerder.
Het fonds wordt beheerd door Norges Bank Investment Management, NBIM, en is in de jaren negentig opgezet om inkomsten uit de Noorse olie en gasindustrie te beleggen voor de bevolking. NBIM belegt wereldwijd in meer dan 7.200 bedrijven in 60 landen en het fonds heeft belangen in ongeveer 1,5% van alle beursgenoteerde aandelen ter wereld. Juist door die enorme spreiding profiteert het fonds sterk wanneer wereldwijde aandelenmarkten breed aantrekken.
Big Tech en banken waren de grootste aanjagers
Volgens NBIM-topman Nicolai Tangen was 2025 een jaar met veel onrust en verrassingen, maar draaide het uiteindelijk uit op een stevige beursrally. Solide bedrijfswinsten, optimisme rond kunstmatige intelligentie en de verwachting van renteverlagingen door centrale banken hielpen aandelenkoersen omhoog. Tegelijk wist de portefeuille zich staande te houden terwijl de Verenigde Staten de importtarieven verhoogden.
De grootste bijdrage kwam uit Amerikaanse technologieaandelen, met daarnaast een duidelijke steun van bankaandelen en andere financials. Bijna 40% van de aandelenbeleggingen van NBIM zit in de Verenigde Staten. Tot de grootste posities behoren onder meer een belang van ongeveer 1,3% in Nvidia, circa 1,2% in Apple en ongeveer 1,3% in Microsoft.
Noors staatsinvesteringsfonds verdient €565 miljoen per dag.
Aandelen leverden het meeste rendement
Aandelen vormen veruit de belangrijkste pijler van het fonds. Ze hebben een marktwaarde van ongeveer 1,6 biljoen dollar en maken meer dan 71% van het totale vermogen uit. Over 2025 behaalde de aandelenportefeuille een rendement van 19,3%, waardoor het fonds zo sterk kon groeien.
Toch was het niet alleen een aandelenverhaal. NBIM belegt ook in vastrentende waarden, niet beursgenoteerd vastgoed en niet beursgenoteerde infrastructuur in hernieuwbare energie. Die mix is bedoeld om het fonds robuust te houden, ook in jaren waarin aandelen minder meewerken.
Renewables springen eruit naast obligaties en vastgoed
Opvallend was de prestatie van de niet beursgenoteerde infrastructuur in hernieuwbare energie. Die portefeuille boekte in 2025 een rendement van 18,1%. NBIM sprak van positieve ontwikkelingen in deze categorie en wees erop dat het fonds in de loop van het jaar meerdere investeringen deed, waaronder in Duitsland bij een grote partij in het elektriciteitsnet.
Vastrentende beleggingen zijn goed voor meer dan 26% van het fondsvermogen en hadden een omvang van circa 594 miljard dollar. Deze portefeuille steeg in 2025 met 5,4%. Het niet beursgenoteerde vastgoed liet een stijging van 4,4% zien.
Net onder de benchmark en extra focus op ethiek
Ondanks het sterke resultaat bleef het fonds iets achter bij zijn referentie-index. Het rendement lag 0,28 procentpunt lager dan de benchmark, wat NBIM becijferde op ongeveer 50 miljard Noorse kroon. Dat onderstreept hoe lastig het is om een brede wereldindex te verslaan, zeker op deze schaal en met aanvullende eisen rond risico en verantwoord beleggen.
NBIM meldde daarnaast dat het kunstmatige intelligentie inzet om beleggingen te screenen op mogelijke ethische problemen. Dat proces begon eind 2024, toen het fonds het model Claude van Anthropic toevoegde aan de ESG werkzaamheden. Eind 2025 gaf NBIM ook aan dat het een deel van de gebruikelijke ESG beoordeling tijdelijk had opgeschort nadat het Witte Huis kritiek uitte op een desinvestering in het Amerikaanse Caterpillar, die verband hield met de discussie over banden met het conflict op de Westelijke Jordaanoever.
Kan dit model ook in Nederland werken
De Noorse aanpak roept al snel de vraag op of Nederland iets vergelijkbaars kan opzetten. Noorwegen bouwde het fonds op met structurele olie en gasinkomsten die via de staat werden belegd, en dat uitgangspunt is in Nederland simpelweg anders. Een groot deel van het Nederlandse collectieve vermogen zit bovendien al in het pensioenstelsel, dat onafhankelijk opereert en al decennialang wereldwijd belegt.
Toch is er een duidelijke les die wél overdraagbaar is. De kracht van Noorwegen zit in heldere governance, een langetermijnmandaat, brede wereldwijde spreiding en een discipline die niet met elke marktschommeling meebeweegt. Als Nederland publieke investeringsvehikels of langlopende potten verder wil versterken, dan is de vraag minder of we het Noorse fonds kunnen kopiëren, en meer of we dezelfde rust en consistentie in beleid en uitvoering kunnen vasthouden wanneer het politiek of maatschappelijk spannend wordt.
