Kan ASML de vraag in 2027 nog wel bijbenen?
In het kort
ASML meldde op 14 oktober dat de geplande capaciteit in 2027 en 2028 mogelijk onvoldoende is voor de vraag van klanten. Het bedrijf onderzoekt daarom een verdere uitbreiding boven op de eerder geplande 30% voor 2028. Dat is sterke vraagbevestiging, maar nog geen omzet. Leveranciers moeten onderdelen bouwen, ASML moet machines assembleren en klanten moeten fabrieken en technici klaar hebben. Bij €1.477,20 op Euronext Amsterdam op 16 oktober veronderstelt de koers dat deze hele keten goed genoeg meegroeit.
ASML verdient geld aan machines die chipfabrikanten nodig hebben om uiterst kleine patronen op silicium te drukken. Voor de meest geavanceerde chips is EUV, lithografie met extreem ultraviolet licht, onmisbaar. Klanten betalen niet alleen voor een nieuwe machine. Ze kopen installaties, software, onderdelen en jarenlang onderhoud. Dat zorgt voor een groeiende inkomstenstroom uit een machinepark dat al bij klanten staat.
Het derde kwartaal liet de kracht van dat model zien. Volgens de officiële kwartaalpublicatie van 14 oktober 2026 bedroeg de omzet €11,66 miljard, de brutowinst €6,70 miljard en de nettowinst €4,96 miljard. ASML verkocht 113 nieuwe lithografiesystemen. Voor het vierde kwartaal rekende het bestuur op €14,2 miljard tot €15,2 miljard omzet en ongeveer 57% brutomarge.
Een order is nog geen geïnstalleerde machine
De vraag reikt volgens ASML inmiddels tot 2029 en 2030. Klanten spreken dus vroeg over capaciteit, omdat een moderne chipfabriek jaren kost om te plannen en te bouwen. Toch is belangstelling niet hetzelfde als een onvoorwaardelijke order en een order is niet hetzelfde als omzet. ASML boekt een groot deel van de machineomzet pas wanneer het systeem aan overeengekomen voorwaarden voldoet. Tussen vraag en omzet zitten duizenden onderdelen, specialistische arbeid, transport en installatie.
Dat maakt capaciteit nu een belangrijker risico dan alleen het orderboek. Een EUV-machine bestaat uit onderdelen van gespecialiseerde leveranciers die zelf ook moeten investeren. Optiek, lichtbronnen en nauwkeurige bewegingssystemen kunnen niet snel bij een willekeurige tweede leverancier worden gekocht. Als ASML zijn eigen assemblage uitbreidt maar een kritieke leverancier achterblijft, levert de extra fabrieksruimte weinig op.
Het omgekeerde risico bestaat ook. ASML kan personeel, gebouwen en leverancierscapaciteit vastleggen waarna een klant de ingebruikname uitstelt. Dan komen kosten eerder dan omzet. Dit hoeft de lange termijn niet te beschadigen, maar het kan kwartaalomzet, werkkapitaal en marge grilliger maken. Voor een aandeel met een hoge waardering telt die timing zwaar, omdat een jaar vertraging een groot deel van de contante waarde raakt.
Waarom de marge niet vanzelf overeind blijft
ASML verwachtte voor heel 2026 €44 miljard tot €45 miljard omzet en ongeveer 56% brutomarge. Een brutomarge van 56% betekent dat van iedere euro omzet na directe productiekosten ongeveer 56 cent overblijft voor onderzoek, verkoop, belastingen en winst. Die marge is uitzonderlijk sterk voor een machinebouwer, maar uitbreiding kan haar tijdelijk drukken.
Nieuwe capaciteit brengt opleiding, aanloopverliezen en dubbele voorzieningen mee. De nieuwste High-NA-systemen, die met een hogere numerieke apertuur nog kleinere patronen kunnen maken, hebben bovendien een andere productmix dan rijpere systemen. Een hoge verkoopprijs helpt, maar de marge hangt af van hoeveel uren installatie en ondersteuning nodig zijn en hoe snel leveranciers hun eigen productie leren opschalen.
Daar staat een sterke tegenwerping tegenover. ASML heeft een technologische positie die niet snel is na te bouwen. Klanten hebben weinig alternatief als zij de modernste chips willen maken. Daardoor kan ASML capaciteit samen met klanten plannen, vooruitbetalingen vragen en kosten deels in prijzen verwerken. De vraag komt bovendien niet alleen van één product. Geavanceerde logica, geheugenchips en service aan de geïnstalleerde basis dragen allemaal bij.
Geopolitiek blijft wel een grens aan die vrijheid. Exportregels kunnen bepalen welke machines en diensten naar China mogen. Capaciteit die voor een bepaalde productmix is gepland, kan niet altijd zonder kosten naar andere systemen worden verschoven. Tegelijk bouwen de Verenigde Staten, Europa en Aziatische landen nieuwe fabrieken met subsidies. Dat ondersteunt de vraag, maar subsidieplannen kunnen trager worden uitgevoerd dan de aankondiging doet vermoeden.
Welke winst de koers nodig heeft
Het aandeel met ISIN NL0010273215 sloot op 16 oktober op €1.477,20 in Amsterdam. Met een vereenvoudigde aandelenbasis van 384 miljoen vertegenwoordigt dat circa €567 miljard aandelenwaarde. De reverse valuation hieronder neemt 9% gewenst jaarrendement en een koers-winstverhouding van 34 in 2029. Onder die aannames is ongeveer €56 winst per aandeel en ruim €21 miljard nettowinst nodig.
Dat ligt duidelijk boven de huidige kwartaalwinst op jaarbasis en vraagt dus verdere groei. De uitkomst is gevoelig voor de eindmultiple. Een multiple van 40 verlaagt de vereiste winst, maar veronderstelt dat beleggers ook over drie jaar nog een hoge prijs betalen. Een lagere multiple vraagt juist meer gerealiseerde winst. De uitbreiding is daarom alleen waardevol als extra omzet sneller groeit dan de bijkomende vaste kosten en de aandelenbasis nauwelijks toeneemt.
De drie koerspaden vertalen dat mechanisme naar elk van de komende drie jaareinden. Het bear-scenario combineert vertraagde uitbreiding met uitgestelde installaties en een lagere waardering. Het middenpad veronderstelt gecontroleerde uitbreiding en een brutomarge in het midden van de vijftig procent. In het gunstige pad verandert interesse voor 2029 en 2030 in harde orders en schaalt High-NA sneller.
De vraag is sterk, uitvoering bepaalt het rendement
Een fabrikant die zegt te weinig capaciteit te hebben, bevindt zich meestal in een prettiger positie dan een fabrikant met lege hallen. ASML kan uitbreiding bovendien stap voor stap vastleggen naarmate klanten meer zekerheid geven. Dat beperkt het risico van een te grote sprong.
Toch betaalt een belegger bij €1.477,20 al voor veel succesvolle uitvoering. De aantrekkelijke kant is de unieke technologie, de serviceomzet en de zichtbare vraag. De kwetsbaarheid zit in de jaren tussen klantinteresse en winstgevende levering. Mijn middenpad blijft geloofwaardig zolang ASML de brutomarge rond het aangegeven niveau houdt en de extra capaciteit zonder grote vertraging vult. Voor een duidelijk positiever oordeel wil ik zien dat leverancierscapaciteit, verscheepte systemen en klantinstallaties gelijkmatig meegroeien. Als alleen de belangstelling stijgt maar de omzetcapaciteit niet, mist ASML omzet die de huidige waardering al deels veronderstelt.
Opmerkingen