De AFM moet Finfluencers keihard aanpakken

In het kort:

• Nederland ziet een explosie aan Instagram-, YouTube- en Discordkanalen met ‘stock picks’ en trading-signalen

• De AFM beschouwt dit inmiddels als een dringend en groeiend handhavingsprobleem

• Anonieme beheerders, ‘betaalde’ Discords met aanbevelingen en rendementsbeloftes blijken juridisch een directe route naar zware boetes

De nieuwe wildgroei: elke week een nieuw stock-pickkanaal

Nederland krijgt er wekelijks nieuwe Instagram-, YouTube- en vooral Discordkanalen bij waar zogenoemde experts aandelen, crypto’s en trading- adviezen delen. Altijd tegen betaling.

Meldingen aan De Belegger, van diverse bronnen rond de toezichthouder, zeggen dat de AFM deze wildgroei inmiddels als een urgent probleem ziet. Niet omdat beleggen via sociale media nieuw is, maar omdat de aard van de content verschuift: van uitleg naar concrete adviezen, vaak gegeven door anonieme personen zonder vergunning, opleiding of transparantie over eigen belangen.

Dat is precies het type ontwikkeling waar de AFM de afgelopen jaren hard tegen is gaan handhaven. En alles wijst erop dat dit toezicht binnen afzienbare tijd verder wordt opgeschaald.

Anonimiteit en beleggingsadvies: een gevaarlijke combinatie

Een hardnekkig misverstand in deze wereld is dat anonimiteit bescherming biedt. Dat is in Nederland een riskante gedachte.

Wie structureel spreekt over beleggen, zeker richting een groep volgers of “members”, moet voor deelnemers duidelijk identificeerbaar zijn.

Dat betekent in de praktijk:

• naam en toenaam,

• een duidelijk aanwijsbare persoon of bedrijf,

• inzicht in persoonlijke belangen (zoals eigen posities),

• en transparantie over verdienmodellen.

Zeker wanneer er geld wordt gevraagd, voor Discord-toegang, ‘premium picks’ of signalen, schuift content juridisch al snel op richting een beleggingsaanbeveling. Dan gelden gedragsregels en in veel gevallen een vergunningplicht.

De disclaimer “dit is geen financieel advies” verandert daar niets aan. De AFM kijkt naar wat er feitelijk gebeurt, niet naar wat erboven staat.

Een wildgroei aan betaalde discords

Veel beheerders verschuilen zich achter het label “gratis community”. Maar dat label verdampt snel zodra:

• er abonnementsgeld wordt gevraagd voor picks,

• winstdeling wordt afgesproken,

• affiliate-inkomsten lopen,

• of leden worden aangemoedigd om via specifieke brokers of constructies te handelen.

De AFM heeft in eerdere zaken duidelijk gemaakt dat juist dit soort verkapte verdienmodellen leiden tot zeer zware boetes. Denk aan situaties waarin communities functioneren als een illegaal vermogensbeheerbedrijf, waar deelnemers een percentage van hun winst moeten afdragen.

Dat type constructie heeft in Nederland al geleid tot boetes van honderden duizenden euro’s per persoon. En belangrijk: ook als zo’n groep later “van model verandert”, blijft het oorspronkelijke handelen relevant voor toezicht en sancties.

Trading-signalen en kwetsbare doelgroepen

Een aparte categorie zijn de trading communities die werken met signalen: instapmomenten, targets en stoplosses. Ook als dit trades zijn van bijvoorbeeld politici.

Zinnen als:

• “Werk altijd met een stop loss”

• “Dit aandeel kan van €10.000 naar €160.000”

• “We pakken hier snel 30%”

• Volg mijn trades en kopieer mij

• Volg wat Nancy Pelosi doet, dan maak je rendement

lijken onschuldig, maar zijn juridisch allesbehalve dat. Ze wekken verwachtingen, suggereren beheersbaarheid van risico en zetten aan tot handelen. Precies het gedrag waar toezicht zich op richt.

De AFM kijkt daarbij nadrukkelijk naar kwetsbare groepen. Bekende voorbeelden uit de publieke sfeer, zoals artiesten zoals rapper Boef of influencers die trading promoten, grote geldprijzen en auto's weggeven of “maatjes” naar voren schuiven om jongeren aan het handelen te krijgen, illustreren hoe marketing en advies in elkaar overlopen. Dat is geen randverschijnsel meer, maar een structureel risico.

Lees ook: Misleidende beleggingsdienst UFUNDED aangepakt door de AFM

Hoewel de AFM de teugels strakker aantrekt, is niet elke vorm van financiële content op sociale media per definitie illegaal. Het cruciale verschil zit in de mate van personalisatie en sturendheid. Legitieme educatie, zoals het uitleggen van de werking van een ETF, het bespreken van kwartaalcijfers of het tonen van historische marktgemiddelden, valt onder de vrijheid van meningsuiting en informatievoorziening.

De juridische grens wordt echter overschreden zodra informatie verandert in een 'aanbeveling'. Dit gebeurt wanneer een beheerder suggereert dat een specifieke belegging passend is voor de volger, of wanneer er door de frequentie en toon van de berichten (zoals bij 'trading signals') een sterke drang tot handelen ontstaat. Voor de AFM maakt het daarbij niet uit of de beheerder een disclaimer gebruikt; als de content bedoeld is om het beleggingsgedrag van anderen direct te beïnvloeden, is er sprake van vergunningsplichtig advies.

Wat hier echt op het spel staat

Voor beleggers is het risico helder: geldverlies, misleiding en schijnzekerheid. Voor beheerders is het risico minstens zo concreet: persoonlijke boetes, beroepsverboden en reputatieschade.

De AFM heeft eerder laten zien dat zij:

• chatgroepen expliciet onderzoekt,

• moderators en beheerders persoonlijk aanspreekt,

• en terugkijkt, ook als een community inmiddels is opgeheven.

Anoniem zijn helpt niet. “Educatie” roepen helpt niet. En achteraf stoppen helpt zelden.