De geïnstalleerde basis is de stille winstbron van ASML
In het kort
ASML boekte in het tweede kwartaal €9,3 miljard omzet, €2,9 miljard nettowinst en een brutomarge van 54 procent. Het management wees erop dat zeer winstgevende onderdelen binnen Installed Base Management de marge hielpen. Dat is gunstig, maar de mix kan per kwartaal bewegen en maakt een recordmarge niet automatisch structureel. Bij €1.592,20 moet de geïnstalleerde basis jarenlang meer winst dragen terwijl systeemverkopen blijven groeien.
ASML verdient niet alleen geld wanneer een klant een nieuwe lithografiemachine koopt. Iedere machine die bij een chipfabrikant staat, levert later service, upgrades, onderdelen en software op. Die geïnstalleerde basis maakt het verdienmodel minder afhankelijk van één jaar met veel nieuwe systemen. Het tweede kwartaal liet tegelijk zien waarom beleggers de kwaliteit van die omzet goed moeten bekijken.
Bij de kwartaalcijfers over april tot en met juni meldde ASML een brutomarge van 54 procent. De onderneming verwacht voor heel 2026 €43 miljard tot €45 miljard omzet en een brutomarge van 54 tot 56 procent. Voor het derde kwartaal lag de omzetverwachting op €11 miljard tot €12 miljard met 55 tot 57 procent marge.
Eén margepunt is bijna honderd miljoen per kwartaal
Op €9,3 miljard kwartaalomzet vertegenwoordigt één procentpunt brutomarge €93 miljoen brutowinst. Dat maakt de mix van producten en diensten belangrijk. Een extra EUV-systeem levert veel omzet, maar kan in een bepaald kwartaal een andere marge hebben dan software of een schaarse vervangingsmodule. Wie alleen het margepercentage ziet, mist de bron ervan.
De winstgevendheid wordt verder beïnvloed door onderzoeksuitgaven. ASML moet jaren investeren in High-NA EUV, meetapparatuur en volgende generaties DUV voordat klanten op grote schaal bestellen. Die uitgaven zijn noodzakelijk om de technologische voorsprong te behouden. Ze drukken wel de winst van vandaag en maken het rendement afhankelijk van volumes die later komen.
De geïnstalleerde basis is de stille winstbron
Een chipmachine die eenmaal in een fabriek staat, kan niet zomaar uit productie worden gehaald. De klant heeft onderhoud, kalibratie en upgrades nodig om de beschikbaarheid hoog te houden. ASML bezit daardoor een aantrekkelijke combinatie van technische kennis en operationele afhankelijkheid. De klant koopt niet alleen een machine, maar een lange relatie.
Het management zei dat de brutomarge in het tweede kwartaal boven de eigen verwachting uitkwam, vooral door zeer winstgevende onderdelen binnen Installed Base Management. Dat is een positief signaal over prijszettingsmacht. Het vraagt ook om voorzichtigheid bij het doortrekken van één kwartaal. Onderdelenverkoop kan schommelen, upgrades komen niet gelijkmatig en de systeemmix verandert.
De interactieve berekening splitst service en systemen. De exacte segmentmarges worden niet op deze manier door ASML gerapporteerd; het zijn aannames om de gevoeligheid zichtbaar te maken. Verhoog de servicemarge en het winstaandeel van de geïnstalleerde basis loopt snel op. Verlaag de serviceomzet, dan moet systeemverkoop meer dragen.
Terugkerend betekent niet risicoloos
Serviceomzet is beter voorspelbaar dan de verkoop van nieuwe systemen, maar niet volledig beschermd tegen de chipcyclus. Wanneer fabrieken minder produceren, kunnen klanten upgrades uitstellen. Exportregels kunnen voorkomen dat ASML bepaalde onderdelen of diensten aan Chinese klanten levert. Een steeds groter deel van de winst uit de geïnstalleerde basis betekent dus ook dat regelgeving en fabrieksbezetting belangrijker worden.
Daar staat een sterke tegenkracht tegenover. Geavanceerde chipproductie wordt complexer. Meer processtappen, strengere toleranties en hogere systeemprijzen vergroten de waarde van uptime. Een uur stilstand kan een klant veel geld kosten. Daardoor kan betrouwbare service economisch belangrijker worden, zelfs wanneer het aantal nieuwe fabrieken tijdelijk minder snel groeit.
Die poortwachterspositie is de kern van het optimistische verhaal. ASML is niet afhankelijk van één AI-model of één chipontwerper. Het verkoopt de productiecapaciteit waarmee verschillende winnaars kunnen worden gebouwd. Maar ook een onmisbaar bedrijf kan een matige belegging zijn wanneer de prijs te ver vooruitloopt op de winst.
Wat gebeurt er als de mix normaliseert
Stel dat de jaaromzet €44 miljard bedraagt en de brutomarge door een gunstige mix 55 procent is. Dat levert €24,2 miljard brutowinst. Normaliseert de mix met 1,5 procentpunt, dan daalt de brutowinst met €660 miljoen. Daarvoor hoeft geen machine minder te worden verkocht.
Deze gevoeligheid verklaart waarom kwartaalmarges soms belangrijker zijn dan een kleine omzetafwijking. Tegelijk moeten beleggers een gunstig kwartaal niet automatisch als nieuwe ondergrens nemen. De beste vergelijking is over meerdere kwartalen, met aandacht voor productmix, service, R&D en vooruitbetalingen van klanten.
De reverse waardering is streng
Voor de waardering starten we met een genormaliseerde winst van €31 per aandeel. Bij een gewenst rendement van 8 procent en een eindmultiple van 31 keer de winst moet ASML in 2029 ongeveer €64,80 per aandeel verdienen. Dat vraagt bijna 28 procent jaarlijkse groei. Een hogere eindmultiple verlaagt de vereiste winst, maar vergroot het risico wanneer rente of marktsentiment verandert.
De multiple is niet uit de lucht gegrepen. ASML heeft een uitzonderlijke marktpositie, hoge toetredingsdrempels en zicht op langdurige vraag. Toch kan geopolitiek de afzet beperken en kunnen klanten hun investeringen in zwakkere jaren uitstellen. Een waardering boven dertig keer de winst laat weinig ruimte voor een langdurige productvertraging.
Negen mogelijke koersen
Het bear-scenario veronderstelt dat groei en multiple normaliseren, met €55 winst per aandeel in 2029 en een waardering van 25 keer. Het middenscenario neemt verdere groei van EUV en service aan. Het gunstige scenario vereist snelle High-NA-acceptatie, hoge fabrieksbezetting bij klanten en een blijvend sterke servicemarge.
Deze uitkomsten zijn geen kansverdeling. Ze laten zien hoeveel van de beurskoers uit toekomstige winst en hoeveel uit toekomstige waardering komt. Een paar procentpunten verschil in marge worden na drie jaar groot wanneer de markt daar ook een hogere multiple op plakt.
Voor de volgende kwartalen zijn drie zaken bepalend. Ten eerste de ontwikkeling van Installed Base Management zonder uitzonderlijke onderdelenmix. Ten tweede het tempo waarin High-NA omzet en acceptatie genereert. Ten derde de orderinstroom bij grote klanten die tegelijk enorme bedragen aan AI-capaciteit uitgeven.
ASML blijft een onderneming van uitzonderlijke kwaliteit. De geïnstalleerde basis maakt de winst beter voorspelbaar en kan de marge structureel ondersteunen. De koers van €1.592,20 vraagt echter dat die kwaliteit zich snel vertaalt naar winst per aandeel. De serviceactiviteiten zijn daarom niet alleen een prettig extraatje, maar een belangrijk onderdeel van de waardering.
Opmerkingen