Krijg jij straks genoeg pensioen? Dit moet je weten over het Nederlandse pensioenstelsel

In het kort

• Veel mensen krijgen na pensionering te maken met een inkomensdaling, waardoor tijdig inzicht en aanvullende pensioenopbouw belangrijk zijn.

• Het Nederlandse pensioen bestaat uit AOW, werkgeverspensioen en eigen opbouw; vooral zzp’ers, vrouwen en mensen met onderbrekingen lopen risico op een tekort.

• Gemiddeld ligt het netto pensioen rond € 2.700–€ 3.000 per maand, maar extra sparen of beleggen kan later aanzienlijk meer financiële ruimte geven.

Wanneer je jong bent, denk je waarschijnlijk nog niet zo vaak na over je pensioen. Dat is heel begrijpelijk, want pensionering voelt voor veel mensen als iets dat nog ver weg is. Toch is het verstandig om hier af en toe wél bij stil te staan, omdat je inkomen vaak flink daalt zodra je stopt met werken. Veel mensen schrikken ervan hoeveel verschil er ontstaat tussen hun salaris nu en hun pensioen later. Juist daarom is het belangrijk om tijdig inzicht te krijgen in wat je straks kunt verwachten en welke mogelijkheden je hebt om je pensioen aan te vullen.

Voor veel Nederlanders vormt het pensioen straks de basis van hun financiële zekerheid. Tegelijkertijd blijkt uit onderzoek dat een grote groep mensen later te maken krijgt met een pensioentekort. Dit geldt vooral voor zelfstandigen en zzp’ers, omdat pensioenopbouw bij hen niet automatisch geregeld is. Ook werknemers bouwen soms minder pensioen op dan ze denken, bijvoorbeeld doordat ze parttime werken of periodes zonder werkgever hebben gehad. Pensioen is dus niet alleen iets voor later, maar ook een onderwerp waar je nu al voordeel uit kunt halen door op tijd maatregelen te nemen.

Hoe is pensioen in Nederland opgebouwd?

Het pensioenstelsel in Nederland is opgebouwd uit drie onderdelen, die ook wel pijlers worden genoemd. Deze drie pijlers bepalen samen hoeveel inkomen je ontvangt zodra je met pensioen gaat. De eerste pijler is de AOW, die door de overheid wordt uitgekeerd en bedoeld is als basisinkomen voor iedereen. De tweede pijler bestaat uit het pensioen dat je via je werkgever opbouwt, wat voor veel werknemers een belangrijk aanvullend inkomen vormt. De derde pijler is het pensioen dat je zelf opbouwt, bijvoorbeeld via sparen of beleggen, en dat is vooral belangrijk wanneer je geen pensioen via een werkgever hebt.

De meeste mensen ontvangen later dus een combinatie van AOW en aanvullend pensioen, aangevuld met eventueel eigen vermogen. Dit betekent dat je uiteindelijke pensioen sterk afhangt van je persoonlijke situatie en loopbaan. Wie altijd in loondienst heeft gewerkt, bouwt vaak automatisch pensioen op via een pensioenfonds. Wie ondernemer is of langere tijd geen pensioen heeft opgebouwd, moet dit meestal zelf regelen. Het is daarom verstandig om niet alleen te kijken naar de AOW, maar naar het totale pensioenplaatje.

De AOW als basisinkomen vanaf 2026

De AOW vormt voor vrijwel iedereen in Nederland het startpunt van het pensioeninkomen. Iedereen die in Nederland woont of werkt, bouwt automatisch AOW op. In 2026 is de AOW-leeftijd vastgesteld op 67 jaar, al kan deze leeftijd in de toekomst nog veranderen door ontwikkelingen in de levensverwachting. De bedragen van de AOW worden bovendien ieder half jaar aangepast. Het is daarom belangrijk om te weten wat u vanaf januari 2026 precies kunt verwachten.

AOW bedragen vanaf Januari 2026

bron: SVB

Vanaf 1 januari 2026 ontvangt iemand die alleen woont een brutobedrag van € 1.637,57 per maand. Na inhouding van de bijdrage Zorgverzekeringswet blijft daar netto ongeveer € 1.558,15 van over wanneer loonheffingskorting wordt toegepast. Mensen die getrouwd zijn of samenwonen ontvangen per persoon een bruto AOW-bedrag van € 1.122,12, wat netto neerkomt op ongeveer € 1.067,70 per maand. Daarnaast bouwt iedere AOW’er vakantiegeld op dat in mei wordt uitbetaald. De AOW is dus een belangrijke basis, maar voor veel mensen niet voldoende om alle kosten te blijven betalen.

Wat is het gemiddelde pensioen per maand in Nederland in 2025?

Veel mensen vragen zich af hoeveel pensioen zij gemiddeld kunnen verwachten zodra zij stoppen met werken. Naast de AOW ontvangen de meeste Nederlanders namelijk ook een aanvullend pensioen via hun werkgever of uit eigen opbouw. Om bruto pensioenbedragen om te rekenen naar netto, moet rekening worden gehouden met belastingtarieven en heffingskortingen. Voor AOW-gerechtigden gelden in 2025 speciale tarieven, waarbij zij minder belasting betalen dan werkenden. Ook zijn er kortingen zoals de algemene heffingskorting en ouderenkorting, waardoor het netto pensioen vaak gunstiger uitvalt.

Gemiddelde pensioen 2025

Bron: Raisin

Wanneer we deze factoren meenemen, komt het gemiddelde netto pensioeninkomen per huishouden in Nederland in 2025 uit op ongeveer € 2.707 per maand voor mensen die pensioen ontvangen uit pijler 1 en 2. Wanneer daar ook eigen opbouw uit pijler 3 bij komt, stijgt dit gemiddelde naar € 2.736 per maand. Mensen die daarnaast ook spaargeld of beleggingen hebben opgebouwd, ontvangen gemiddeld zelfs rond de € 2.989 per maand. Dit laat duidelijk zien dat eigen vermogen en aanvullende opbouw een groot verschil kunnen maken. Wie zelf extra pensioen opbouwt, heeft later vaak honderden euro’s per maand meer financiële ruimte.

Pensioeninkomens veranderen naarmate mensen ouder worden

Een interessant gegeven is dat pensioeninkomens vaak dalen naarmate mensen ouder worden. Uit recente CBS-cijfers blijkt dat mensen tussen 65 en 75 jaar gemiddeld een besteedbaar inkomen van ongeveer € 49.496 per jaar hebben. Voor mensen tussen 75 en 85 jaar daalt dit bedrag naar ongeveer € 40.472 per jaar. Bij 85-plussers ligt het gemiddelde besteedbare inkomen zelfs rond de € 33.470 per jaar. Dit betekent dat ouderen later vaak minder te besteden hebben dan in de eerste jaren na pensionering.

Daar zijn meerdere verklaringen voor, zoals het wegvallen van tijdelijke inkomsten of een afname van aanvullend inkomen uit werk. Ook kan het vermogen dat mensen zelf hebben opgebouwd in de loop van de jaren kleiner worden wanneer zij dit moeten gebruiken voor levensonderhoud. Bovendien spelen zorgkosten en inflatie een steeds grotere rol op hogere leeftijd. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar het inkomen vlak na pensionering te kijken, maar ook rekening te houden met de langere termijn. Een stabiele financiële buffer blijft essentieel, ook wanneer u ouder wordt.

Lees ook: Stijgende huizenprijzen, maar in de grote steden verandert het speelveld

Verschillen tussen mannen en vrouwen blijven groot

Ondanks verbeteringen in de afgelopen decennia bestaan er in Nederland nog steeds duidelijke verschillen tussen het pensioen van mannen en vrouwen. CBS-onderzoek laat zien dat mannen veel vaker een aanvullend pensioen ontvangen naast de AOW dan vrouwen. In 2022 kreeg bijna 93% van de mannelijke AOW’ers aanvullend pensioen, terwijl dit bij vrouwen rond de 70% lag. Dit verschil is deels te verklaren doordat vrouwen vaker parttime werken, vaker zorgtaken vervullen of langere periodes minder pensioen opbouwen. Hierdoor hebben zij gemiddeld een lager aanvullend pensioen.

Aanvullend pensioen 2020

Bron: CBS

Het gemiddelde pensioeninkomen van pensioenontvangers was in 2022 ongeveer € 27.800 per jaar. Daarbij lag het gemiddelde inkomen van mannen op € 34.500, terwijl vrouwen gemiddeld € 22.200 ontvingen. Het inkomensverschil wordt kleiner naarmate mensen ouder worden, maar blijft wel zichtbaar. Voor vrouwen is het daarom extra belangrijk om tijdig inzicht te krijgen in hun pensioenopbouw. Extra pensioen sparen of beleggen kan helpen om dit verschil later kleiner te maken.

Is het pensioen voldoende om prettig van te leven?

Een veelgebruikte richtlijn is dat je na pensionering ongeveer 70% van je huidige inkomen nodig hebt om comfortabel te kunnen blijven leven. Of dat voor jou voldoende is, hangt sterk af van je persoonlijke situatie. Heb je tegen die tijd je hypotheek afgelost, dan dalen je woonlasten vaak aanzienlijk. Tegelijkertijd kunnen zorgkosten en energielasten juist stijgen, omdat je meer thuis bent en ouder wordt. Ook geven veel mensen na pensionering meer uit aan hobby’s, reizen of vrije tijd.

Daarom is het verstandig om vooraf een overzicht te maken van je verwachte uitgaven. Denk daarbij niet alleen aan maandelijkse kosten, maar ook aan incidentele grote uitgaven zoals onderhoud aan je woning of auto. Veel mensen onderschatten deze kosten, waardoor het pensioen later krapper kan aanvoelen dan verwacht. Door op tijd inzicht te krijgen, voorkom je verrassingen en kun je eerder bijsturen. Pensioenplanning draait dus niet alleen om inkomen, maar ook om een realistisch beeld van je toekomstige levensstijl.

Hoe kun je zelf zorgen voor een hoger pensioen?

Wie verwacht later een pensioentekort te hebben, kan gelukkig zelf stappen zetten om het pensioen aan te vullen. Een belangrijke mogelijkheid is het benutten van de jaarruimte. Dit is het bedrag dat je jaarlijks fiscaal voordelig extra mag opbouwen voor je pensioen. Vooral ondernemers en mensen die weinig pensioen via hun werkgever opbouwen, kunnen hier veel voordeel uit halen. Door jaarruimte te gebruiken kun je belastingvrij sparen of beleggen binnen een pensioenrekening.

Daarnaast bestaat ook de reserveringsruimte, waarmee je niet-benutte jaarruimte van de afgelopen zeven jaar alsnog kunt inzetten. Dit biedt extra kansen om een achterstand in pensioenopbouw later in te halen. Veel mensen kiezen vervolgens tussen sparen en beleggen. Sparen is veilig, maar levert door lage rente en inflatie vaak nauwelijks rendement op. Beleggen brengt meer risico met zich mee, maar biedt op lange termijn meestal een hoger verwacht rendement, waardoor het pensioen uiteindelijk hoger kan uitvallen.

Conclusie: begin op tijd en houd later meer financiële vrijheid

De AOW vormt een goede basis voor je pensioen, maar voor veel mensen is dit niet genoeg om dezelfde levensstijl te behouden. Het gemiddelde pensioeninkomen ligt rond de € 2.700 tot € 3.000 netto per maand, maar dit hangt sterk af van aanvullende opbouw en eigen vermogen. Vooral zzp’ers, vrouwen en mensen met onvolledige pensioenopbouw lopen meer risico op een pensioentekort. Door op tijd inzicht te krijgen en extra pensioen op te bouwen via jaarruimte of pensioenbeleggen, vergroot je je financiële zekerheid aanzienlijk. Hoe eerder je begint, hoe groter je vrijheid later.

Wie zijn pensioen serieus neemt, kijkt niet alleen naar sparen, maar ook naar het rendement en de kosten van beleggen op de lange termijn. Juist bij aanvullende opbouw kan het verschil in kosten een groot effect hebben op het uiteindelijke pensioenvermogen, zeker wanneer er regelmatig wordt belegd en internationale markten worden benut.

Ook daarom speelt de keuze voor een efficiënte broker een rol. MEXEM werd door Brokerskiezen.nl uitgeroepen tot beste allround broker van 2025 en biedt beleggers de mogelijkheid om internationaal te handelen met slechts 0,005% valutakosten, tegenover 0,25% bij DEGIRO en SAXO Bank. Dat kostenverschil kan voor de gemiddelde belegger oplopen tot honderden of zelfs duizenden euro’s per jaar. Zo positioneert MEXEM zich als beste allround broker van 2025, met scherpe tarieven die het rendement van beleggers merkbaar kunnen verbeteren.