Midden-Oosten conflict en aandelenmarkt: dit moet elke belegger weten
- J. van den Poll
- 1 mrt
- 4 minuten om te lezen
In het kort:
Hormuz = energieknooppunt: ~20% van wereldwijde olie en LNG passeert hier; verstoring jaagt energieprijzen en inflatie op.
Sectorimpact: Vooral luchtvaart, logistiek, chemie en reisbedrijven voelen hogere kosten en margedruk.
Marktsentiment: Risk-off beweging drukt cyclische en groeiaandelen, defensieve aandelen houden beter stand.
Wanneer een conflict in het Midden-Oosten escaleert, reageren financiële markten meestal via een aantal vaste kanalen. Energieprijzen kunnen snel oplopen, transportstromen raken verstoord, verzekeringspremies stijgen en beleggers worden voorzichtiger. Dat laatste zie je terug in een bredere risk-off beweging, waarbij kapitaal verschuift van cyclische en risicovollere aandelen naar defensievere sectoren met stabielere kasstromen.
In dit scenario is er één geografisch knooppunt dat bijzonder zwaar weegt op de markten: de Straat van Hormuz. In 2024 ging er gemiddeld ongeveer 20 miljoen vaten olie per dag door deze doorgang. Dat komt neer op ongeveer 20 procent van de wereldwijde consumptie van petroleum liquids. Daarnaast passeert ook ongeveer een vijfde van de wereldwijde LNG-handel deze zeestraat. Wanneer daar langdurige onzekerheid ontstaat, kan dat niet alleen de olieprijs opdrijven, maar ook inflatieverwachtingen en de waardering van hele sectoren beïnvloeden.
De Straat van Hormuz is een cruciaal punt in de wereldwijde LNG-handel.
Waarom de Straat van Hormuz zo cruciaal is voor beleggers
De gevoeligheid zit niet alleen in de omvang van de energiestromen, maar ook in het gebrek aan echte alternatieven. In 2025 werd bijna 20 miljoen vaten per dag aan ruwe olie en olieproducten via de Straat van Hormuz geëxporteerd. De beschikbare alternatieve pijplijncapaciteit om deze volumes te omzeilen ligt naar schatting tussen 3,5 en 5,5 miljoen vaten per dag. Dat betekent dat slechts een beperkt deel van de export kan worden verlegd als de doorgang wordt verstoord.
Ook op gasgebied is de impact groot. LNG-export uit onder meer Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten loopt via deze route en is samen goed voor ongeveer 20 procent van de wereldwijde LNG-export. Een verstoring raakt dus niet alleen de oliemarkt, maar ook de wereldwijde gasvoorziening. Dat maakt de situatie relevant voor energie-intensieve bedrijven, voor landen die afhankelijk zijn van LNG-import en voor sectoren die gevoelig zijn voor schommelingen in energiekosten.
Luchtvaart en reisbedrijven als eerste kwetsbare groep
Luchtvaartmaatschappijen zijn doorgaans een van de eerste sectoren die onder druk komen te staan. De prijs van kerosine beweegt meestal mee met de olieprijs. Wanneer olie stijgt, lopen brandstofkosten snel op terwijl ticketprijzen niet altijd direct kunnen worden aangepast. Dat zet marges onder druk, zeker bij maatschappijen die in een competitieve markt opereren.
Daarnaast kunnen luchtruimsluitingen en omleidingen leiden tot langere vliegtijden, hogere operationele kosten en verstoringen in de dienstregeling. Dat zorgt voor extra kosten en kan ook de vraag naar bepaalde bestemmingen drukken. Aandelen van grote Europese luchtvaartmaatschappijen zoals Lufthansa, Air France-KLM en IAG, maar ook prijsvechters zoals easyJet en Ryanair, zijn in zulke situaties vaak gevoelig. In de Verenigde Staten geldt dat eveneens voor maatschappijen zoals Delta, United en American Airlines.
Ook reisorganisaties en boekingsplatformen kunnen geraakt worden wanneer consumenten reizen uitstellen of annuleren. Onzekerheid rond veiligheid en bereikbaarheid vertaalt zich vaak snel in lagere boekingen en voorzichtigere vooruitzichten.
Vele vluchten zijn al gecanceld door de onrust in het Midden-Oosten.
Scheepvaart, havens en logistiek onder druk door hogere risicokosten
Een tweede kwetsbare groep bevindt zich in de zeevracht en logistieke keten. Wanneer spanningen rond belangrijke vaarroutes toenemen, lopen verzekeringspremies voor scheepvaart vaak op. Daarnaast kunnen rederijen routes aanpassen of vermijden, wat leidt tot langere vaartijden en hogere brandstofkosten. Dat verstoort planningen en kan druk zetten op marges.
Tegelijk kan tijdelijke capaciteitsschaarste ook leiden tot hogere vrachttarieven. Daardoor kan het effect per bedrijf verschillen en neemt de volatiliteit in de sector vaak toe. Beleggers volgen in zulke omstandigheden onder meer containerrederijen zoals Maersk, Hapag-Lloyd en ZIM, evenals logistieke spelers zoals DHL en Kuehne + Nagel, die gevoelig zijn voor volumeschommelingen en verstoringen in internationale handelsstromen.
Chemie en industrie via energie- en grondstofkosten
De chemiesector en bredere industrie zijn kwetsbaar via meerdere kanalen tegelijk. Olie en gas fungeren niet alleen als energiebron, maar ook als grondstof voor tal van chemische processen. Wanneer energieprijzen stijgen, lopen zowel productiekosten als transportkosten op. Voor bedrijven met dunne marges kan dat snel zichtbaar worden in de winstgevendheid.
Of deze kosten kunnen worden doorberekend aan klanten hangt af van de marktomstandigheden en de mate van pricing power. Grote Europese spelers zoals BASF, Covestro en AkzoNobel worden in dit soort periodes vaak extra kritisch bekeken, omdat hun kostenstructuur sterk samenhangt met energieprijzen.
Ook een bedrijf zoals het Nederlandse AkzoNobel kan geraakt worden door de onrust.
Verzekeraars en herverzekeraars door claims en marktschommelingen
Verzekeraars en herverzekeraars kunnen geraakt worden wanneer risico’s in scheepvaart en luchtvaart toenemen. Hogere kans op schadegevallen kan leiden tot oplopende claims.
Tegelijk kan verhoogde volatiliteit op financiële markten de waarde van beleggingsportefeuilles onder druk zetten. De impact verschilt sterk per onderneming en hangt af van de mate van blootstelling en de herverzekeringsstructuur.
Cyclische en hoog gewaardeerde aandelen bij een risk-off klimaat
Naast directe kosten en verstoringen speelt het bredere sentiment een belangrijke rol. Wanneer olie en gas stijgen, kunnen inflatieverwachtingen oplopen. Dat kan centrale banken terughoudender maken met renteverlagingen. In zo’n klimaat komen cyclische aandelen en hoog gewaardeerde groeibedrijven vaak onder druk, omdat hogere rentes de waardering van toekomstige winsten drukken.
Sectoren zoals consument cyclisch, retail, automotive en small caps zijn in dat opzicht gevoelig, zelfs wanneer hun directe blootstelling aan de regio beperkt is. Het gaat dan vooral om het algemene risicosentiment op de markt.
Waar beleggers in de praktijk op letten
Beleggers volgen in dit soort situaties nauwgezet de ontwikkeling van de olieprijs, met name Brent en WTI. Niet alleen het niveau van de prijs is belangrijk, maar ook de termijnstructuur van de markt, omdat die iets zegt over verwachte schaarste. Daarnaast zijn LNG-prijzen en Europese gasindices van belang vanwege hun invloed op industriële kosten en inflatie.
Uiteindelijk draait veel om de vraag of energiestromen via de Straat van Hormuz daadwerkelijk worden verstoord. Gezien het enorme volume dat daar dagelijks passeert en de beperkte uitwijkmogelijkheden, kan zelfs een tijdelijke onderbreking een disproportioneel effect hebben op prijzen en waarderingen.
Tot slot
De grootste kwetsbaarheid ligt bij bedrijven waarvan kosten direct meebewegen met energie en transport, en bij sectoren waar vraag snel kan terugvallen wanneer consumenten en bedrijven onzeker worden. De situatie rond de Straat van Hormuz vormt daarbij de sleutelvariabele. Zolang die energiestroom intact blijft, kan de marktreactie beperkt blijven. Wordt die echter substantieel verstoord, dan kan de impact op aandelenmarkten wereldwijd aanzienlijk zijn.
