Benzine morgen boven €2,30? Oliehandelaren rekenen op spike

Kolivier Jager
16 minuten geleden
4 minuten om te lezen

In het kort:

De olieprijs noteert rond 72,85 dollar per vat en kan volgens analisten met 10 tot 20 dollar stijgen door het conflict in de Golfregio.
Een liter Euro95 kost nu 2,286 euro en zal volgens marktkenners vanaf maandag snel duurder worden.
De Straat van Hormuz, goed voor een vijfde tot een derde van de mondiale oliestroom, is afgesloten, terwijl de Nederlandse gasvoorraden met 10,7 procent historisch laag staan.

De spanningen in de Golfregio zorgen voor onrust op de energiemarkt. Na aanvallen van de Verenigde Staten en Israël op Iran en tegenaanvallen van Iran zelf verwachten analisten dat de olieprijs snel zal stijgen. Die stijging zal waarschijnlijk al vanaf maandag merkbaar zijn aan de Nederlandse pomp.

Op dit moment kost een vat olie van 159 liter ongeveer 72,85 dollar. Dat is al 17 procent hoger dan aan het begin van dit jaar. Volgens onderzoeksbureau Rystad Energy kan de prijs met 10 tot 20 dollar per vat stijgen als het conflict verder oploopt. Dat hangt af van de vraag hoe lang de gevechten duren en of andere landen in de regio betrokken raken.

Een liter Euro95 benzine kost nu gemiddeld 2,286 euro. Als de olieprijs stijgt, werken die hogere kosten meestal binnen enkele dagen door in de prijzen van benzine en diesel. Automobilisten zullen dat dus waarschijnlijk snel merken.

Olie op ramkoers: +20 dollar na aanval VS en Israël.

Waarom de olieprijs zo gevoelig reageert

De olieprijs reageert sterk op onrust in het Midden Oosten, omdat daar een groot deel van de wereldwijde olieproductie plaatsvindt. Iran is de negende olieproducent ter wereld, maar levert op dit moment ongeveer 2 procent van de totale wereldproductie. Dat aandeel lijkt klein, maar de ligging van het land is van groot belang.

Iran heeft militaire installaties in onder meer Qatar, Bahrein, Koeweit, Saoedi Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Irak beschoten. Daardoor groeit de vrees dat de olie export uit de hele regio verstoord raakt. Beleggers en handelaren houden rekening met dat risico en rekenen alvast een hogere prijs.

Op de termijnmarkt worden contracten verhandeld voor levering van olie in de toekomst. Als er kans is op leveringsproblemen, stijgen die prijzen direct. Dat gebeurt dus nog voordat er daadwerkelijk minder olie wordt geproduceerd. Deze extra opslag in de prijs wordt ook wel een risicopremie genoemd.

Belang van de Straat van Hormuz

Een belangrijk punt van zorg is de Straat van Hormuz. Dit is een smalle zeestraat waar dagelijks tussen een vijfde en een derde van alle olie ter wereld doorheen wordt vervoerd. Iran heeft deze doorgang afgesloten. Verschillende reders hebben hun schepen stilgelegd of laten wachten.

Als deze route langere tijd dicht blijft, kan dat grote gevolgen hebben voor de wereldwijde olievoorziening. Niet alleen Iraanse olie gaat door deze zeestraat, maar ook olie uit landen als Saoedi Arabië, Irak en Koeweit. Een langdurige blokkade zou de olieprijs sterk kunnen opdrijven.

Tegelijkertijd overlegt de oliegroep OPEC met partners zoals Rusland over een mogelijke verhoging van de productie. Acht landen zouden vanaf april samen 410.000 vaten per dag extra willen produceren. Dat is meer dan eerder gepland. Met extra productie kan een deel van het mogelijke tekort worden opgevangen, maar het is onzeker of dat voldoende zal zijn als de spanningen verder toenemen.

Hormuz dicht: tot 30% van wereldolie geblokkeerd.

Gevolgen voor de gasmarkt en Nederland

Niet alleen olie, maar ook gas staat onder druk. Nederland heeft op dit moment een historisch lage gasvoorraad van 10,7 procent. Volgens Gasunie is er geen directe reden tot paniek, omdat Nederland ook vloeibaar gemaakt gas via schepen ontvangt. Toch zorgt de situatie voor onzekerheid.

Qatar is een belangrijke leverancier van vloeibaar gemaakt gas aan Europa. Dit land ligt tegenover Iran aan de Perzische Golf. Iran heeft raketten afgevuurd op militaire doelen in Qatar. Daardoor is de vraag ontstaan of de export van gas veilig kan doorgaan.

Onderzoeksbureau Kpler meldt dat veertien gastankers hun snelheid hebben verminderd, zijn omgekeerd of voor anker zijn gegaan. Als dit aantal toeneemt, kan dat gevolgen hebben voor de gasprijzen in Europa. Bij lagere aanvoer en lage voorraden kunnen prijzen snel stijgen.

Gas en olie die al via vaste contracten zijn gekocht, worden niet direct duurder. Die prijzen zijn eerder vastgelegd. Maar voor extra aankopen op de dagelijkse markt geldt de actuele prijs. En juist daar is de invloed van het conflict al merkbaar.

Qatar onder vuur: Nederlandse gasvoorraad op 10,7% terwijl lng export wankelt.

De rol van handelaren en speculatie

Op de financiële markten spelen handelaren een belangrijke rol. Veel grote partijen rekenen op een verdere stijging van de olieprijs en hebben daarop ingezet. Dat betekent dat zij olie hebben gekocht in de verwachting dat de prijs verder oploopt.

Als de spanningen aanhouden, kan dat de prijs extra omhoog duwen. Maar als het conflict afneemt, kunnen deze handelaren hun posities snel verkopen. Dat kan juist weer zorgen voor een daling van de olieprijs. De markt kan daardoor sterk schommelen. Voor consumenten betekent dit dat brandstofprijzen in korte tijd kunnen veranderen. Ongeveer 70 procent van de benzineprijs in Nederland bestaat uit belastingen en heffingen. Toch heeft een hogere olieprijs nog steeds invloed op het bedrag dat automobilisten uiteindelijk betalen.

De komende dagen zullen duidelijk maken hoe ernstig de verstoringen in de regio zijn en hoe lang ze aanhouden. De energiemarkt reageert snel op onzekerheid, maar kan ook weer snel tot rust komen als de situatie stabiliseert. Tot die tijd blijven olie en gas gevoelige markten waarin geopolitieke gebeurtenissen direct voelbaar zijn voor consumenten en bedrijven.