Niet rijk, wel verantwoordelijk: het box 3-verhaal van een gewone belegger

In het kort:

• Een gewoon gezin bouwde sinds 2022 met discipline een ETF-portefeuille op, door maandelijks €1.000 uit al belast salaris te beleggen en extra in te leggen wanneer dat kon.

• De portefeuille groeide van ongeveer €119.000 in juli 2025 naar ruim €206.000, waarvan ongeveer €18.000 extra inleg was en de rest marktrendement.

• Volgens de huidige box 3-plannen kan belasting worden geheven over winst die nog niet is gerealiseerd, waardoor langetermijnbeleggers mogelijk moeten verkopen en hun rente-op-rente-effect wordt afgeremd.

Het debat over box 3 wordt vaak gevoerd alsof het vooral gaat over rijke beleggers met enorme vermogens. Over mensen die slapend rijk worden, grote winsten maken en best wat extra belasting kunnen betalen. Maar achter veel beleggingsportefeuilles zit een heel ander verhaal.

Vaak gaat het om gewone mensen die iedere maand bewust geld opzijzetten. Gezinnen, werknemers en ondernemers die vandaag minder uitgeven, zodat ze later minder afhankelijk zijn. Niet omdat ze snel rijk willen worden, maar omdat ze verantwoordelijkheid willen nemen voor hun eigen toekomst.

Onlangs deelde een belegger zijn persoonlijke verhaal. Juist dat verhaal laat goed zien waarom de huidige plannen voor box 3 voor veel langetermijnbeleggers zo wringen.

Zo werkt het nieuwe box 3-stelsel:

Een gewoon gezin dat bewust kiest voor later

Deze belegger begon in 2022 samen met zijn vrouw met beleggen. Niet om te speculeren en ook niet om snel rijk te worden. Ze hadden destijds bewust een deel van de overwaarde van hun eigen woning opgenomen. Dat geld gebruikten ze niet voor een luxere auto, een grotere vakantie of andere vormen van luxe.

In plaats daarvan besloten ze het geld te gebruiken als startkapitaal voor een langetermijnportefeuille. Dat was een bewuste keuze. Ze wilden hun geld niet langzaam laten verdampen op een spaarrekening, maar het voor hen laten werken met het oog op de toekomst.

Sindsdien leggen zij iedere maand €1.000 in. Wanneer het financieel verantwoord is, leggen ze extra geld bij. Dat geld komt gewoon uit hun salaris. Over iedere euro is dus al loonbelasting betaald. Iedere inleg betekent dat zij vandaag minder consumeren, zodat ze later meer financiële vrijheid kunnen opbouwen.

Geen speculatie, maar breed gespreid beleggen

Hun portefeuille bestaat volledig uit breed gespreide ETF’s. Er is geen sprake van daghandel, snelle speculatie of een poging om de markt te slim af te zijn. Het gaat juist om rustig en gespreid beleggen voor de lange termijn.

Daar hebben zij zich ook serieus in verdiept. Ze hebben boeken gelezen, analyses gevolgd en geleerd hoe spreiding werkt. Ook hebben ze geleerd welke risico’s bij beleggen horen en hoe belangrijk het is om emoties buiten beleggingsbeslissingen te houden.

Dit is dus geen verhaal van iemand die roekeloos risico neemt. Het is het verhaal van een gezin dat probeert verstandige financiële keuzes te maken. Met geduld, discipline en een lange adem.

Van €119.000 naar ruim €206.000

Na jaren van sparen en beleggen begint dat harde werk zichtbaar resultaat op te leveren. In juli 2025 bedroeg hun portefeuille ongeveer €119.000. Inmiddels is die gegroeid naar ruim €206.000.

In dezelfde periode hebben zij ongeveer €18.000 extra ingelegd. De rest van de groei komt door het rendement van de markt. Dat is natuurlijk een mooi resultaat, maar er is één belangrijk punt dat in het box 3-debat vaak te weinig aandacht krijgt.

Ze hebben niets verkocht. Ze hebben geen winst opgenomen. Het geld staat niet veilig op een bankrekening, maar zit nog steeds volledig belegd. De waarde kan morgen dus ook weer dalen. Een goed beursjaar biedt geen enkele garantie dat het volgende jaar opnieuw goed zal zijn.

Belasting over winst die nog niet is ontvangen

Precies daar ontstaat het probleem. Volgens de huidige plannen kan deze belegger mogelijk tienduizenden euro’s belasting moeten betalen over rendement dat hij helemaal niet heeft gerealiseerd.

Dat voelt fundamenteel wrang. Want op papier is de portefeuille meer waard geworden, maar die winst is nog niet omgezet in geld. Er is niets verkocht en er is niets uitgekeerd. Het vermogen loopt nog steeds hetzelfde marktrisico als voorheen.

Natuurlijk mag vermogen belast worden. De meeste beleggers begrijpen dat ook. De vraag is alleen of het eerlijk is om belasting te heffen over winst die iemand nog niet daadwerkelijk heeft ontvangen.

Wanneer iemand daardoor mogelijk een deel van zijn portefeuille moet verkopen om de belasting te kunnen betalen, wordt het probleem nog groter. Dan raakt de belasting niet alleen het vermogen zelf, maar ook het langetermijneffect waar beleggers juist jarenlang voor werken.

Het rente-op-rente-effect wordt afgeremd

Voor langetermijnbeleggers is tijd een van de belangrijkste factoren. Het rente-op-rente-effect werkt vooral wanneer beleggingen jarenlang ongemoeid kunnen blijven groeien. Juist door niet steeds te kopen en verkopen, maar door consequent vol te houden, kan vermogen zich opbouwen.

Wanneer de overheid belasting heft over ongerealiseerde winsten, wordt dat proces verstoord. Beleggers kunnen gedwongen worden om posities te verkopen, terwijl zij eigenlijk juist voor de lange termijn wilden blijven zitten.

Daarmee wordt niet alleen rendement belast. Er wordt ook ingegrepen in discipline, geduld en verantwoord financieel gedrag.

Simulatie Box 3, vergelijking oude en nieuwe situatie:

Dit raakt meer mensen dan alleen beleggers met grote vermogens

Het verhaal van deze belegger staat niet op zichzelf. Denk bijvoorbeeld aan de zelfstandige ondernemer zonder pensioen. Een bakker, installateur of zzp’er die iedere maand geld opzijzet in ETF’s, omdat hij zelf verantwoordelijk is voor zijn oude dag.

Ook zo iemand probeert vooruit te kijken. Hij bouwt niet aan vermogen om rijk te lijken, maar om later niet volledig afhankelijk te zijn. Waarom zou juist dat gedrag ontmoedigd moeten worden?

Dat is de vraag die in het debat over box 3 te weinig wordt gesteld. Want achter een portefeuille zitten lang niet altijd superrijken. Soms zitten daar gewone gezinnen achter die jarenlang bewuste keuzes hebben gemaakt.

Lees meer: Box 3-debat legt pijnlijke waarheid bloot: te schadelijk voor expats, maar prima voor jou

Kijk niet alleen naar het bedrag, maar ook naar het verhaal erachter

Een portefeuille van ruim twee ton kan op papier indrukwekkend lijken. Maar in dit geval staat daar jarenlange discipline tegenover. Er is maandelijks €1.000 ingelegd. Er is extra gespaard wanneer dat kon. Er is loonbelasting betaald over het inkomen waarmee werd belegd. Er is risico genomen, zonder garantie op succes.

Wie alleen naar het bedrag kijkt, mist het verhaal erachter. Achter veel portefeuilles zitten mensen die minder consumeren, bewust sparen, investeren en proberen hun eigen toekomst te regelen.

Box 3 zou eerlijker moeten worden. Maar een systeem dat papieren winsten belast alsof ze al daadwerkelijk op de bank staan, raakt niet alleen de allerrijksten. Het raakt ook gewone mensen die proberen financieel verstandig te handelen.

Voor deze belegger voelt dat niet als een belasting op rendement. Het voelt als een belasting op jarenlange discipline. En misschien is dat precies de kern van het probleem.

Raisin RenteBoost is een tijdelijke actie gestart waarbij je op een vrij opneembare Duitse spaarrekening de eerste 3 maanden lang een gegarandeerde rente van 2,85% p.j. krijgt, beschermd onder het Europese garantiestelsel. Je spaargeld blijft dagelijks opvraagbaar en je kunt vrij storten en opnemen. Na deze periode kun je via één Raisin-account verder sparen bij meer dan 50 Europese banken, met actuele variabele rentes tot 1,96% p.j., of kiezen voor spaardeposito’s met looptijden van één maand tot tien jaar en rentes tot 3,42% p.j.