IMF slaat alarm: olie schiet omhoog, renteverhoging dreigt
- Kolivier Jager
- 15 mrt
- 5 minuten om te lezen
In het kort:
Toenemende spanningen in het Midden Oosten stuwen de olieprijs naar recordniveaus, wat de kans op nieuwe inflatiedruk in Europa vergroot.
Beleidsmakers waarschuwen dat een langdurig conflict het marktsentiment, de economische groei en de stabiliteit van financiële markten kan aantasten.
Binnen de Europese Centrale Bank groeit de verwachting dat de volgende renteaanpassing eerder een verhoging dan een verlaging zal zijn.
De wereldeconomie staat opnieuw onder druk door toenemende geopolitieke spanningen. De oorlog in Iran zorgt voor grote onzekerheid op financiële markten en op de energiemarkt. Volgens Kristalina Georgieva, directeur van het Internationaal Monetair Fonds, moeten overheden en centrale banken zich voorbereiden op moeilijke scenario’s.
Zij waarschuwt dat beleidsmakers rekening moeten houden met gebeurtenissen die eerder als onwaarschijnlijk werden gezien. In haar woorden moeten landen denken aan het ondenkbare en zich daarop voorbereiden. Dat betekent dat regeringen en centrale banken klaar moeten staan om snel te reageren wanneer economische omstandigheden plotseling veranderen.
De wereldeconomie heeft de afgelopen jaren al meerdere schokken meegemaakt. De coronapandemie, problemen in wereldwijde toeleveringsketens en eerdere geopolitieke conflicten hebben laten zien hoe kwetsbaar de internationale economie kan zijn. De oorlog in Iran voegt opnieuw een laag van onzekerheid toe. Volgens het IMF kunnen langdurige spanningen in het Midden Oosten grote gevolgen hebben voor economische groei, inflatie en het vertrouwen op financiële markten.
Kristalina Georgieva, directeur van het Internationaal Monetair Fonds.
Stijgende olieprijzen zorgen voor nieuwe inflatiedruk
Een van de eerste gevolgen van het conflict is zichtbaar op de energiemarkt. Kort na het uitbreken van de oorlog steeg de olieprijs sterk. Op een bepaald moment bereikte de prijs zelfs recordhoogtes. Hoewel de prijs later iets daalde, ligt deze nog steeds hoger dan voor het begin van het conflict.
Hogere olieprijzen werken door in veel delen van de economie. Bedrijven krijgen te maken met hogere transportkosten en duurdere energie. Uiteindelijk betalen ook consumenten meer, bijvoorbeeld aan de pomp of via hogere prijzen in winkels. Dit kan ervoor zorgen dat inflatie opnieuw stijgt. Inflatie betekent dat de algemene prijzen in een economie omhoog gaan. Centrale banken proberen inflatie juist te beperken, omdat hoge inflatie de koopkracht van consumenten aantast.
Een stijgende energieprijs kan dit proces bemoeilijken. Zelfs wanneer de olieprijs later weer daalt, kan de eerdere stijging nog lange tijd doorwerken in de prijzen van goederen en diensten. Voor beleidsmakers is dit een lastig probleem. Zij moeten een balans vinden tussen het bestrijden van inflatie en het beschermen van economische groei.
ECB overweegt opnieuw een renteverhoging
De ontwikkelingen op de energiemarkt hebben ook gevolgen voor het beleid van de Europese Centrale Bank. De afgelopen tijd dachten veel beleggers dat de ECB mogelijk de rente zou verlagen. Dat kwam doordat de inflatie langzaam begon te dalen en de economische groei in Europa relatief zwak bleef.
Door de nieuwe geopolitieke spanningen verandert dat beeld. Binnen de ECB groeit de verwachting dat een renteverhoging mogelijk noodzakelijk kan zijn. Madis Muller, beleidsmaker bij de Europese Centrale Bank en president van de Estse centrale bank, gaf aan dat de kans op een renteverhoging inmiddels groter is dan de kans op een verlaging. Volgens hem hebben de recente ontwikkelingen op de energiemarkt de inflatierisico’s duidelijk vergroot.
De rente is een belangrijk instrument van centrale banken. Wanneer de rente stijgt, worden leningen duurder. Dat kan de economie afremmen en zo helpen om inflatie te verlagen. Tegelijkertijd kan een hogere rente het voor bedrijven en consumenten moeilijker maken om geld te lenen. Voor de economie van de eurozone betekent dit dat de komende periode onzeker blijft. Centrale banken moeten beslissingen nemen in een omgeving waarin zowel inflatie als geopolitieke risico’s een rol spelen.
ECB hint op renteverhoging door stijgende inflatierisico’s.
Onzekerheid kan ook financiële markten beïnvloeden
Naast inflatie vormt ook het vertrouwen van investeerders een belangrijk risico. Financiële markten reageren vaak sterk op geopolitieke gebeurtenissen, vooral wanneer de duur van een conflict onduidelijk is.
Wanneer een oorlog lang duurt, kan dit het vertrouwen van beleggers aantasten. In zulke situaties kiezen investeerders vaak voor veiligere beleggingen, zoals staatsobligaties of goud. Aandelenmarkten kunnen daardoor onder druk komen te staan. Volgens het Internationaal Monetair Fonds kan langdurige onzekerheid ook invloed hebben op investeringsbeslissingen van bedrijven. Ondernemingen stellen investeringen soms uit wanneer zij niet weten hoe energieprijzen of economische omstandigheden zich zullen ontwikkelen.
Minder investeringen kunnen op langere termijn leiden tot een lagere economische groei. Investeringen zijn namelijk belangrijk voor innovatie, productiviteit en uitbreiding van bedrijven. Daarbij speelt ook mee dat het Midden Oosten een belangrijke regio is voor internationale handel en energievoorziening. Verstoring van handelsroutes of olieproductie kan daardoor grote gevolgen hebben voor de wereldhandel.
Consumenten passen hun gedrag aan door onzekerheid
Geopolitieke spanningen hebben niet alleen invloed op financiële markten en bedrijven. Ook consumenten reageren op onzekerheid in de wereld. Dat is bijvoorbeeld zichtbaar in de reisbranche. Nederlandse reisorganisaties merken dat mensen hun vakantieplannen aanpassen door de oorlog in Iran. Volgens brancheorganisatie ANVR vielen de boekingen kort na het uitbreken van het conflict tijdelijk stil.
Veel mensen wachten eerst af voordat zij een reis boeken wanneer er plotseling grote onzekerheid ontstaat. Dat is volgens reisorganisaties een begrijpelijke reactie. Bestemmingen in het Midden Oosten worden momenteel vrijwel niet geboekt. Opvallend is dat ook sommige bestemmingen in Azië minder populair zijn geworden, ondanks dat daar geen direct conflict plaatsvindt.
Tegelijkertijd zien reisorganisaties dat andere bestemmingen juist populairder worden. Veel Nederlanders kiezen vaker voor vakanties dichter bij huis, bijvoorbeeld binnen Europa. Daarnaast groeit de belangstelling voor bestemmingen zoals Curaçao en Kaapverdië.
Deze verschuiving laat zien hoe snel consumentengedrag kan veranderen wanneer de geopolitieke situatie onzeker wordt.
Oorlog zorgt voor reis onzekerheid, boekingen vallen stil.
Energie en geopolitiek blijven bepalend voor de economie
De huidige ontwikkelingen laten opnieuw zien hoe sterk geopolitiek en energie met elkaar verbonden zijn. Ondanks de groei van duurzame energiebronnen blijft olie een belangrijke rol spelen in de wereldeconomie. Wanneer een conflict uitbreekt in een regio die belangrijk is voor olieproductie, reageren markten vrijwel direct. De prijs van energie kan snel stijgen doordat beleggers vrezen voor verstoringen in de productie of het transport van olie.
Voor overheden en centrale banken betekent dit dat geopolitieke risico’s steeds belangrijker worden bij economische analyses. Economische voorspellingen moeten tegenwoordig niet alleen rekening houden met groei en inflatie, maar ook met mogelijke politieke spanningen. Volgens internationale instellingen zoals het Internationaal Monetair Fonds is het daarom belangrijk dat landen hun economie weerbaarder maken. Dat kan bijvoorbeeld door energiebronnen te diversifiëren, strategische reserves op te bouwen en internationale samenwerking te versterken.
In een wereld waarin geopolitieke spanningen regelmatig terugkeren, moeten beleidsmakers voortdurend voorbereid zijn op plotselinge veranderingen die de economie kunnen beïnvloeden.
Advertorial
Ook voor particuliere beleggers onderstrepen zulke geopolitieke spanningen hoe belangrijk kostenbeheersing en efficiënte toegang tot internationale markten zijn. In een periode waarin inflatie, rente en energieprijzen sterk kunnen schommelen, kan de keuze van broker een merkbaar verschil maken voor het uiteindelijke rendement.
MEXEM werd door Brokerskiezen.nl uitgeroepen tot beste allround broker van 2025. Beleggers handelen er internationaal met valutakosten van slechts 0,005%, tegenover ongeveer 0,25% bij brokers als DEGIRO en SAXO Bank, een verschil dat voor veel beleggers kan oplopen tot honderden tot duizenden euro’s per jaar. Daarmee geldt MEXEM voor veel beleggers als de meest complete keuze voor wie lage kosten en internationale spreiding belangrijk vindt.
