De siliciumanode van GDI moet nog uit het lab komen
In het kort
GDI wil in Farmsum een demonstratiefabriek voor siliciumanodes realiseren. Dat is een stap richting industriële productie van een batterijonderdeel, geen bewijs dat een complete batterijfabriek al op grote schaal draait. Voor de economische waarde tellen vooral opbrengst per productierun, klantgoedkeuring en kapitaalbehoefte. Technische prestaties en een winstgevend productieproces moeten afzonderlijk worden aangetoond.
Een veelbelovend batterijmateriaal kan in het laboratorium indruk maken en op een productielijn toch te duur blijken. Niet alleen de prestaties van het beste proefexemplaar tellen. Een fabrikant moet grote aantallen met dezelfde kwaliteit maken, tegen kosten die een klant wil betalen. Juist die overgang verklaart het belang van een demonstratiefabriek.
Bits&Chips beschreef op 23 september de plannen van GDI voor Farmsum. De demonstratievoorziening wordt volgens die berichtgeving voor begin 2027 voorzien, met Haskoning betrokken bij de uitwerking. Het regionale ondernemersnetwerk Eemsdelta Kringen berichtte eveneens over de demoplant. De locatie moet helpen een productieproces verder te ontwikkelen en op te schalen.
Direct naar een onderdeel van dit artikel
Een anode is een onderdeel van de batterij
GDI werkt aan anodes op basis van silicium. Een anode is een van de elektroden in een batterijcel. De prestaties daarvan beïnvloeden de cel, maar de cel bevat ook andere materialen en onderdelen. Een verbetering van één component vertaalt zich daardoor niet automatisch één op één naar een goedkopere of lichtere complete batterij.
De eigen toelichting van technologiepartner AGC beschrijft samenwerking rond coatingtechnologie voor siliciumanodes. Dat is een primaire bron voor de betrokken technologie en samenwerking. Prestatieclaims van de partners blijven daarbij claims die onder specifieke testomstandigheden moeten worden beoordeeld.
Ook de datum en locatie van een capaciteitsdoel doen ertoe. In oudere communicatie van AGC staan plannen voor Lauenförde in Duitsland. Die eerder genoemde volumes zijn niet zonder meer de capaciteit van de nieuwe demonstratiefabriek in Groningen. Een ontwikkelingsprogramma kan meerdere locaties en fasen hebben, ieder met een eigen functie.
Voor een afnemer moet het complete pakket werken. Hogere capaciteit per cel kan aantrekkelijk zijn, maar de batterij moet ook gedurende het beoogde gebruik betrouwbaar blijven en binnen de gekozen productieketen passen. Een klant kan daarom langdurige tests verlangen voordat een materiaal onderdeel wordt van een commercieel ontwerp.
Een goede opbrengst per productierun kan meer waard zijn dan snelheid
Een demonstratiefabriek maakt zichtbaar hoeveel bruikbaar product uit een productieproces komt. Wanneer van honderd geproduceerde eenheden er zeventig voldoen, moeten de kosten van alle honderd uiteindelijk door die zeventig goede eenheden worden gedragen. Bij negentig goede eenheden wordt dezelfde kostensom over meer verkoopbaar product verdeeld.
In een eenvoudig voorbeeld met 100 euro kosten per gestarte eenheid dalen de kosten per bruikbare eenheid van ongeveer 143 euro bij 70 procent opbrengst naar 111 euro bij 90 procent. Dat is ruim 22 procent lager, zonder dat grondstoffen of personeel goedkoper zijn geworden. De rekentool laat deze relatie zien met fictieve bedragen.
Een sneller proces helpt alleen wanneer de kwaliteit meegaat. Als extra snelheid meer uitval of meer stilstand veroorzaakt, kan de opbrengst per uur tegenvallen. Ook onderhoud, omsteltijd en inspectie horen bij de werkelijke productiekosten. Een record in één proefserie is daarom minder overtuigend dan herhaalbare prestaties over langere runs.
Hetzelfde geldt voor de energiebehoefte. Een materiaal met aantrekkelijke eigenschappen kan kostbaar zijn om te maken. De economische vergelijking moet het volledige proces omvatten, inclusief gas, elektriciteit, machinegebruik en afgekeurde productie. Alleen vergelijken op de prijs van het basismateriaal geeft een onvolledig beeld.
Een besparing op één onderdeel wordt verdund in de hele cel
Neem een fictieve batterijcel waarvan 20 procent van de kosten samenhangt met een bepaald onderdeel. Wordt dat onderdeel 25 procent goedkoper, terwijl alles verder gelijk blijft, dan dalen de totale celkosten 5 procent. De headline van 25 procent kostenbesparing beschrijft dan slechts een deel van het product.
Andersom kan een duurder onderdeel toch waarde hebben wanneer de klant elders bespaart of meer prestaties krijgt. Een lichtere toepassing kan bijvoorbeeld een andere economische afweging toelaten dan een toepassing waarin uitsluitend de laagste aanschafprijs telt. Welke meerprijs acceptabel is, hangt af van het eindproduct en de volledige gebruikskosten.
Voor een nieuwe producent betekent dit dat een overtuigend technisch voordeel gekoppeld moet worden aan een betalingsbereidheid. De klant moet niet alleen zeggen dat het materiaal interessant is. Er moet uiteindelijk een prijs uitkomen die zowel het voordeel voor de klant als de kosten en investeringen van de leverancier draagt.
Dat maakt klantkwalificatie zo belangrijk. Een demonstratievoorziening kan product voor tests leveren en het proces verbeteren. Een commerciële afnameverplichting is een volgende stap. De kans op een grote markt mag niet worden verward met reeds vastgelegde omzet uit die markt.
De investering moet worden terugverdiend met verkoopbaar materiaal
De omgekeerde berekening begint bij een fictieve investering van 10 miljoen euro en een gewenst operationeel rendement van 10 procent. Dat vraagt jaarlijks 1 miljoen euro operationele winst. Bij een operationele marge van 15 procent is ongeveer 6,7 miljoen euro omzet nodig. Bij een marge van 8 procent wordt dat 12,5 miljoen euro.
Deze bedragen zijn geen begroting of waardering van GDI. Ze laten zien waarom materiaalkosten, verkoopprijs en bezetting samen de financierbaarheid bepalen. Een lagere marge kan met grotere volumes worden gecompenseerd, maar voor die volumes zijn vaak opnieuw machines en werkkapitaal nodig.
Tijdens de opschaling kan daarom een volgende financieringsronde nodig zijn voordat de onderneming structureel geld verdient. Voor bestaande aandeelhouders is dan niet alleen de uiteindelijke bedrijfswaarde belangrijk, maar ook welk eigendomspercentage zij behouden. Extra kapitaal maakt groei mogelijk en kan tegelijk het belang per bestaande aandeelhouder verdunnen.
Er bestaat bovendien een verschil tussen technisch risico en financieringsrisico. Een ontwikkelingsstap kan slagen terwijl het bedrijf te weinig geld heeft om de volgende stap te betalen. Omgekeerd kan veel financiering een productieprobleem niet vanzelf oplossen. Een realistisch plan koppelt nieuwe uitgaven aan meetbare technische en commerciële mijlpalen.
Drie jaarpaden tonen hoeveel ruimte de kas biedt
Voor een fictieve producent beginnen we met 12 miljoen euro beschikbare kasmiddelen. Het ongunstige pad gebruikt jaarlijks 5, 5 en 4 miljoen euro. Het basispad gebruikt eerst 4 en vervolgens 3 miljoen, waarna in jaar drie 1 miljoen binnenkomt. Het gunstige pad gebruikt eerst 3 miljoen en levert daarna 1 en 4 miljoen op.
De kasstand na drie jaar wordt dan respectievelijk min 2, plus 6 en plus 14 miljoen euro. Een negatieve kasstand betekent in dit model een financieringstekort. In werkelijkheid kan een onderneming niet onbeperkt doorgaan met negatieve kasmiddelen: zij moet geld aantrekken, uitgaven verlagen of activiteiten stoppen. De tool is een scenario voor financieringsruimte en geen prognose voor GDI.
Voor Groningen kan een geslaagde ontwikkeling kennis, werk en nieuwe industriële activiteit opleveren. Voor financiers wordt het verhaal overtuigender wanneer de demonstratiefabriek consequent bruikbaar product levert, klanten dat product kwalificeren en de kosten richting een houdbare marge bewegen. De aangekondigde locatie is een betekenisvolle stap in dat traject. De waarde moet vervolgens ontstaan uit de prestaties van het proces en de contracten die daarop volgen.
Opmerkingen