Dit aandeel boekt de hoogste winst in vier jaar en het momentum draait duidelijk omhoog

Jelger Sparreboom
1 uur geleden
5 minuten om te lezen

In het kort

ExxonMobil boekte in het tweede kwartaal de hoogste kwartaalwinst in vier jaar.
De echte krapte zit momenteel bij raffinaderijen en brandstoffen.
Guyana en de Permian veranderen de kasstroom van het concern structureel.

ExxonMobil verdiende in het tweede kwartaal $14,5 miljard. De aangepaste winst kwam uit op $14,7 miljard en lag 67% hoger dan een kwartaal eerder. De operationele kasstroom bedroeg $23,6 miljard. Daarvan bleef $17,2 miljard vrije kasstroom over. Het concern produceerde tegelijk minder olie en gas dan in het eerste kwartaal, doordat ongeveer 500.000 vaten olie-equivalent per dag wegvielen in Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten. Buiten het Midden-Oosten lag de productie op het hoogste niveau in ruim twintig jaar.

Koers Exxonmobil Holdings Corp

Die cijfers laten zien hoe vreemd de oliemarkt momenteel werkt. Brent en WTI bepalen nog steeds hoeveel een vat ruwe olie oplevert, alleen eindigt het verhaal daar allang niet meer. Een vat Brent is grondstof. Benzine en diesel zijn eindproducten. Tussen die twee staat een raffinaderij, een stalen doolhof vol ovens en leidingen waar één storing de halve keten kan laten hoesten.

Bijna 10% van de wereldwijde raffinagecapaciteit was in het kwartaal feitelijk onbeschikbaar. De beperkte doorvaart rond de Straat van Hormuz haalde capaciteit uit de markt. Russische raffinaderijen kregen te maken met aanvallen en China hield brandstoffen binnen de eigen grenzen. Beschikbare raffinaderijen draaiden daardoor dicht tegen hun technische limiet. Exxons raffinaderijen aan de Amerikaanse Golfkust haalden een bezettingsgraad van 95%.

Dat verklaart waarom brandstofprijzen soms loskomen van de olieprijs. Een lagere Brentprijs helpt weinig wanneer raffinaderijen de beschikbare ruwe olie amper kunnen verwerken. Voorraden van benzine en middeldistillaten worden dan belangrijker. Middeldistillaten zijn producten als diesel en kerosine. Wanneer die tanks leeglopen, stijgt de marge tussen ruwe olie en het afgewerkte product. Raffinage wordt op zo’n moment de flessenhals van het energiesysteem.

Brent

ExxonMobil zit precies op die plek met een uitzonderlijk groot raffinagenetwerk. Het concern behoort wereldwijd tot de grootste raffinagebedrijven en heeft de afgelopen tien jaar zwakkere installaties afgestoten. In overgebleven raffinaderijen werd geld gestoken om zwaardere oliefracties om te zetten in producten met een hogere opbrengst. De wereldwijde doorvoer steeg in drie jaar met 11%. De productie van diesel en vliegtuigbrandstof steeg in diezelfde periode met 15%.

De financiële uitwerking daarvan is fors. Energy Products, waar raffinage onder valt, leverde $5,5 miljard winst op. Een jaar eerder was dat $1,4 miljard. Exxon produceerde zijn grootste hoeveelheid diesel sinds ten minste 2014. Het aandeel van Energy Products in de totale winst van de bedrijfsonderdelen liep in vijf jaar op van ongeveer 9% naar 23%.

Hier ligt ook het verschil tussen ExxonMobil en een pure olieproducent. Een schaliebedrijf voelt een hogere WTI-prijs vrijwel direct in de omzet. Exxon verdient ook aan transport en verwerking. Daarna volgen chemie en smeermiddelen. De ene schakel kan schade oplopen terwijl een andere schakel uitzonderlijk veel verdient. Dat gebeurde dit kwartaal letterlijk. Productie in het Midden-Oosten viel weg, terwijl raffinage en chemie profiteerden van schaarste.

Aardgas beweegt door een ander systeem. De prijs van gas wordt sterk bepaald door regionale pijpleidingen en LNG-capaciteit. Gas in West-Texas kan goedkoop zijn wanneer leidingen vol zitten, terwijl LNG in Azië duur blijft door een tekort aan schepen of terminals. Nieuwe gaspijpleidingen in de Permian halen een deel van die lokale blokkade weg. Producenten kunnen daardoor olieputten langer laten draaien, want het bijbehorende gas raakt eenvoudiger van het veld af. Exxon verwacht dat de extra afvoercapaciteit vooral olieproductie vrijspeelt. De extra gasstroom volgt mee uit dezelfde putten.

De Permian is voor Exxon inmiddels een industriële machine. De productie bereikte 1,8 miljoen vaten olie-equivalent per dag. Het concern boorde in de eerste helft van het jaar 83 putten met horizontale secties van vier mijl. Langere putten bereiken meer gesteente vanaf één boorlocatie. Daardoor zijn minder boorplaatsen nodig en dalen de kosten per gewonnen vat. Sinds 2020 heeft Exxon ongeveer 1.200 producerende putten met horizontale secties van ten minste drie mijl. De eerstvolgende concurrent zat rond 400.

Guyana werkt op een andere schaal. De productie uit het gebied lag rond 900.000 vaten per dag. Exxon heeft daar een belang van 45% in het Stabroek-blok. Chevron bezit via Hess 30%. Het gebied bevat naar schatting ongeveer 11 miljard winbare vaten en groeit via drijvende productie-eenheden op zee.

Het interessante zit in het productiecontract. De ontwikkelingskosten worden eerst terugverdiend uit een groot deel van de productie. Daarna wordt een groter deel van de opbrengst verdeeld met Guyana. Exxon heeft inmiddels ongeveer $55 miljard aan investeringen en operationele kosten terugverdiend. Daardoor daalt het productieaandeel waarop het concern recht heeft. Tegelijk stroomt per resterend vat een groter deel naar vrije kasstroom. Het veld produceert dan minder boekhoudkundig volume voor Exxon, terwijl de economische opbrengst sterker wordt.

Dat is een belangrijk detail, want productievolumes kunnen bij oliebedrijven misleidend zijn. Een vat uit een duur diepzeeproject met hoge belastingen kan weinig opleveren. Een goedkoop vat uit Guyana kan jarenlang kasstroom leveren, zelfs bij een zwakkere Brentprijs. Exxon kreeg zijn geïnvesteerde kapitaal daar bijna twee jaar eerder terug dan gepland. De installaties draaiden boven 98% beschikbaarheid en produceerden ongeveer 100.000 vaten per dag boven de oorspronkelijke projectbasis.

Ook buiten upstream gebeurt iets dat snel over het hoofd wordt gezien. De winst van Chemical Products steeg naar $1,1 miljard. Specialty Products verdiende $956 miljoen en boekte een recordkwartaal. Schaarste aan geschikte grondstoffen duwde de marges voor basisoliën omhoog. Exxon kan in Singapore en Rotterdam synthetische basisoliën produceren uit een bredere groep ruwe oliën. Dat verkleint de afhankelijkheid van specifieke olie uit het Midden-Oosten.

De sector blijft ondertussen gevangen tussen drie markten die elkaar soms slecht verstaan. Brent vertelt wat internationale ruwe olie kost. WTI weerspiegelt vooral de Noord-Amerikaanse balans. Aardgas reageert op pijpleidingen en LNG. Raffinagemarges bewegen op voorraden en beschikbare installaties. ExxonMobil staat in elk van die markten met eigen activa. Dat maakt de winst gevoelig voor geopolitiek, al wordt de uitkomst door veel meer bepaald dan de dagelijkse olieprijs op een scherm.

Sinds 2019 heeft Exxon $16,3 miljard aan structurele kosten weggehaald. De jaarlijkse operationele kasuitgaven liggen volgens het concern ongeveer op het niveau van 2019, ondanks inflatie en een grotere productie. Een deel komt uit gecentraliseerde inkoop en onderhoud. Ook turnarounds van raffinaderijen werden korter. Bij recent onderhoud daalden de kosten met 30% en nam de duur met 60% af ten opzichte van de vorige cyclus.

EBIT marge

ExxonMobil gaf in het kwartaal $9,4 miljard terug via dividend en aandeleninkoop. De nettoschuld daalde met ruim $7 miljard. Dat geld kwam deels uit hoge prijzen, deels uit een raffinagemarkt die piepte alsof iemand een moersleutel in de tandwielen had gegooid. De diepere verandering zit onder dat lawaai. Guyana schuift van terugverdienen naar oogsten. De Permian krijgt langere putten en ruimere gasafvoer. Raffinage levert inmiddels een veel groter deel van de winst.