De beurs doet iets wat pas één keer eerder gebeurde in 100 jaar

In het kort:

• De CAPE-ratio staat al drie maanden boven de 40, een niveau dat in ruim honderd jaar slechts één keer eerder werd bereikt: tijdens de dotcomzeepbel.

• Anders dan in 2000 worden de huidige hoge waarderingen gedragen door winstgevende techgiganten, maar binnen het AI-ecosysteem zijn er ook bedrijven die nog altijd miljarden verliezen.

• Voor beleggers is het belangrijker om te focussen op bedrijven met een duurzaam verdienmodel dan om te proberen de volgende beurscorrectie te voorspellen.

De zogenoemde CAPE ratio, een maatstaf voor de waardering van de aandelenmarkt, sloot nu drie maanden op rij boven de 40. In meer dan honderd jaar aan beursgeschiedenis is dit precies één keer eerder voorgekomen, namelijk tijdens de dotcom zeepbel. Die periode eindigde met een daling van de S&P 500 van bijna 50 procent, tussen maart 2000 en oktober 2002.

Wat de CAPE ratio precies meet

De CAPE ratio is in feite een gladgestreken versie van de gewone koers winst verhouding, waarbij de koers van een aandeel of de gehele markt wordt gedeeld door de winst per aandeel. Het verschil is dat de CAPE ratio de waarde van de S&P 500 deelt door het gemiddelde van de voor inflatie gecorrigeerde winsten over de afgelopen tien jaar.

Dat gemiddelde over tien jaar is hierbij cruciaal. Een enkel slecht jaar of juist een uitzonderlijk sterk kwartaal kan een gewone koers winst verhouding flink laten schommelen, maar door naar een periode van tien jaar te kijken, wordt deze ruis grotendeels weggefilterd.

Waarom drie maanden boven de 40 zoveel aandacht trekt

Dat de CAPE ratio zo hoog oploopt, is op zichzelf al opvallend, maar het feit dat dit nu drie maanden achter elkaar het geval is, maakt het extra veelzeggend. Het onderstreept hoe duur de markt op dit moment daadwerkelijk is, en maakt de vergelijking met 1999 des te treffender.

In die periode was de S&P 500 in vijf jaar tijd ongeveer verdrievoudigd, gedreven door het enthousiasme rond het internet, waarvan beleggers dachten dat het de wereld zou veranderen. Dat gebeurde uiteindelijk ook, maar niet voordat de bodem onder de markt wegviel. De markt liep destijds vooruit op de daadwerkelijke winstgevendheid van deze nieuwe technologie, en betaalde daar uiteindelijk de prijs voor.

Het idee dat een nieuwe technologie deze keer alles anders zou maken, zorgde ervoor dat beleggers de waarschuwingssignalen negeerden, en massaal instapten in bedrijven met absurde waarderingen, puur omdat hun naam eindigde op ".com".

Waarom deze keer daadwerkelijk anders lijkt

Hoewel de huidige situatie duidelijk doet denken aan die periode, is er ook een serieus argument dat het deze keer wezenlijk anders is. De hoge waarderingen tijdens de dotcom periode waren namelijk gebaseerd op bedrijven die in veel gevallen amper echte bedrijven waren, vaak zonder winst, en soms zelfs zonder noemenswaardige omzet.

De huidige markt wordt echter gedomineerd door techgiganten die enorme winsten maken. Microsoft, Nvidia, Alphabet en Amazon beschikken over de balansen en de winstcijfers om een groot deel van de huidige waardering te rechtvaardigen.

Als de winsten van deze bedrijven blijven groeien in een tempo dat ook maar enigszins vergelijkbaar is met de afgelopen jaren, is het goed voorstelbaar dat de CAPE ratio geleidelijk weer richting een normaler niveau zakt, zonder dat de aandelenkoersen daarvoor hoeven te corrigeren, zelfs als de groei van deze koersen wat afzwakt.

Wil je slimmer beleggen en direct vooroplopen? Als lid van De Belegger krijg je toegang tot deepdives, aandelentips, trainingen, premium content én live portfolio-inzicht, samen met een actieve community van beleggers.

Pak je kans! klik op de button, start direct en pak tijdelijk 50% korting met de code 'VOORSPRONG'.

Word lid!

Een verborgen zwakte in de AI beleggingscasus

Toch wordt hierbij een belangrijke zwakte binnen het AI ecosysteem over het hoofd gezien. Een groot deel van de huidige hausse steunt namelijk op de bedrijven die de meest geavanceerde AI modellen bouwen, zoals OpenAI en Anthropic, en deze bedrijven verliezen geld op een schaal die nog nooit eerder is vertoond.

Deze bedrijven laten weliswaar ook een ongekend snelle omzetgroei zien, maar de kosten stijgen minstens even hard mee. Dit is een fundamenteel probleem, dat tot op heden nog altijd niet is opgelost.

Wat vaak wordt vergeten in het debat, is dat een technologie tegelijkertijd echt revolutionair kan zijn, en fundamenteel de samenleving kan veranderen, terwijl het onderliggende bedrijfsmodel toch slecht blijkt te zijn. Denk bijvoorbeeld aan de luchtvaart. Weinig innovaties hebben de maatschappij zo ingrijpend veranderd, en toch staat de luchtvaartsector erom bekend dat het, op zijn zachtst gezegd, een lastige sector is om winstgevend in te opereren.

Warren Buffett vertelde zijn aandeelhouders ooit dat een verziende ondernemer zijn opvolgers een grote dienst had bewezen als hij de eerste vlucht van de gebroeders Wright had neergehaald.

Volgens Buffett is de luchtvaartsector namelijk een van de slechtste soorten bedrijven, omdat de sector snel groeit, veel kapitaal vereist om die groei te ondersteunen, en uiteindelijk weinig tot geen geld overhoudt. Volgens de schrijver van dit artikel zou AI, en dan specifiek het bouwen van de meest geavanceerde modellen, weleens een vergelijkbaar soort bedrijfsmodel kunnen blijken te zijn.

Wat dit betekent voor beleggers

In plaats van te proberen het juiste moment te vinden om uit de markt te stappen, doen beleggers er beter aan om hun portefeuille grondig te testen tegen verschillende scenario's, en zich af te vragen of zij daadwerkelijk geloven in de bedrijven die zij bezitten.

De vergelijking met de dotcom periode is dus niet zonder nuance. Waar de huidige grote techbedrijven zelf financieel gezond zijn en stevige winsten maken, hangt een belangrijk deel van de AI hausse alsnog af van bedrijven die vooralsnog vooral geld verliezen.

Voor beleggers is het daarom verstandig om goed te onderscheiden tussen bedrijven die AI daadwerkelijk winstgevend weten toe te passen, en bedrijven die vooral op de belofte van AI drijven, zonder dat dit al vertaald is in een houdbaar verdienmodel.