ASML levert de beste machine ter wereld terwijl de klant pas bestelt als High NA per goede chip goedkoper uitpakt
In het kort
ASML rapporteerde op 15 juli €9,3 miljard kwartaalomzet, €2,9 miljard nettowinst en een brutomarge van 54 procent. De koers sloot op 25 september rond €1.534 op Euronext Amsterdam. De waardering vraagt meer dan extra machines: de nieuwe High-NA-systemen moeten klanten aantoonbaar lagere kosten per bruikbare chip geven. Dat lukt wanneer minder processtappen, hogere opbrengst en snellere productie samen de investering van honderden miljoenen euro’s rechtvaardigen.
Een chipfabriek koopt geen lithografiemachine omdat het apparaat technisch bijzonder is. Zij koopt capaciteit om patronen kleiner en nauwkeuriger op silicium te zetten, met zo weinig mogelijk defecten en tegen de laagste totale kosten. High NA is de volgende stap in extreme ultraviolet-lithografie. De hogere numerieke opening maakt fijnere patronen mogelijk, maar het systeem is duurder en stelt strengere eisen aan maskers, materialen en procesbeheersing.
Daarom draait het beleggingsverhaal niet om het aantal orders alleen. Een order wordt pas duurzame waarde wanneer de klant het systeem installeert, stabiel laat draaien en er economisch betere chips mee produceert. Voor Nederlandse beleggers is dat relevant omdat ASML in euro’s noteert, terwijl veel klanten in dollars, won en Taiwanese dollars rekenen. Vraag, valuta en investeringsdiscipline komen in dezelfde waardering samen.
Direct naar een onderdeel van dit artikel
High NA verdient zichzelf terug in de fabriek van de klant
De economische rekensom begint bij de totale investering. Naast de machine betaalt een klant voor installatie, infrastructuur, personeel en het aanpassen van processen. Daartegenover staan meer bruikbare wafers, minder meervoudige belichting en mogelijk een kortere productieroute. Hoe sneller die voordelen in goede chips veranderen, hoe sterker de bereidheid om meer systemen te bestellen.
Bij €380 miljoen investering, 120.000 extra goede wafers per jaar, €4.000 bijdrage per wafer en €30 miljoen extra jaarlijkse kosten komt de eenvoudige terugverdientijd onder één jaar uit. Dat is bewust een gevoeligheidsmodel, geen offerte van ASML of een prognose van een klant. Verlaag de waferwaarde of het aantal extra goede wafers en de terugverdientijd loopt snel op.
Het tegenargument is dat chipfabrikanten niet naar één machine kijken. High NA moet passen in een hele productielijn met depositie, etsen, meten en inspecteren. Een storing elders kan de economische waarde van de lithografiemachine beperken. Bovendien kan een klant een bestaand 0,33-NA-proces langer optimaliseren wanneer de overstap te duur of technisch te riskant is. ASML bezit een unieke technologie, maar de klant bepaalt wanneer die technologie genoeg rendement oplevert.
Minder processtappen kunnen de hogere aanschafprijs compenseren
Geavanceerde chips gebruiken soms meerdere belichtingen om één fijn patroon te maken. Iedere extra stap kost tijd, verbruikt materialen en kan nieuwe fouten introduceren. Als High NA hetzelfde patroon met minder stappen maakt, bespaart de klant dus meer dan alleen machine-uren. Het volledige proces wordt korter en de kans op uitval kan dalen.
De module maakt dat tastbaar. Bij één miljoen wafers per jaar, vier vermeden stappen en €200 per stap ontstaat €800 miljoen modelbesparing. Een extra opbrengst van 3 procent kan daar nog waarde aan toevoegen. De werkelijke uitkomst verschilt sterk per chipontwerp en fabriek. Toch verklaart dit waarom een extreem dure machine rationeel kan zijn: de prijs moet worden afgezet tegen de totale kosten van de productieroute, niet tegen één ouder apparaat.
De sterkste optimistische lezing is dat iedere nieuwe generatie meer kritieke lagen nodig heeft en ASML daardoor meer omzet per fabriek verdient. Het sterke tegenargument is dat klanten hun kapitaalbudget bewaken. Wanneer de vraag naar chips tegenvalt of een nieuwe node later opschaalt, kan een order naar achteren schuiven. Een groot orderboek vermindert zichtbaarheidrisico, maar verandert een bestelling nog niet in omzet of kas.
Het orderboek telt pas wanneer systemen worden geaccepteerd
ASML boekt systeemomzet niet bij een vrijblijvende interesse. Productie, verzending, installatie en acceptatie liggen over een lange periode verspreid. Daardoor kunnen boekingen, omzet en kasstromen in verschillende kwartalen bewegen. Ook vooruitbetalingen maken de kas eerder sterk zonder dat de volledige winst al is verdiend.
Bij een startorderboek van €38 miljard, €40 miljard leveringen en €42 miljard nieuwe orders eindigt het model op €40 miljard. De book-to-bill bedraagt dan 1,05 keer: nieuwe orders zijn iets groter dan de omzet uit leveringen. Een ratio boven één is gunstig, maar kwaliteit telt. High-NA-orders hebben andere marges, aanbetalingen en leveringsrisico’s dan service, upgrades of DUV-systemen.
Bij de cijfers over het tweede kwartaal verhoogde ASML de verwachting voor 2026 naar €43 tot €45 miljard omzet en 54 tot 56 procent brutomarge. Een deel van de sterke kwartaalmarge kwam volgens het bedrijf uit zeer winstgevende onderdelen binnen Installed Base Management. Dat is belangrijk, want een gunstige mix kan niet ieder kwartaal worden herhaald. Voor de structurele waarde moeten nieuwe systemen, service en upgrades samen een hoge marge dragen.
Een vierde controlepunt is de kascyclus. ASML ontvangt bij sommige orders vooruitbetalingen, betaalt leveranciers ruim vóór de levering en krijgt het restant wanneer een systeem is geïnstalleerd of geaccepteerd. Daardoor kan de operationele kasstroom in een kwartaal sterker of zwakker zijn dan de winst. Wie alleen naar nettowinst kijkt, mist dus een deel van het productierisico. Oplopende voorraden kunnen verstandig zijn voor toekomstige leveringen, maar leggen ook geld vast en vergroten het risico wanneer een planning verschuift. Gezonde groei laat uiteindelijk zowel hogere geaccepteerde omzet als sterke kasgeneratie zien.
€1.534 vraagt om een forse winst per aandeel in 2029
De reverse waardering rekent terug wat de huidige koers verlangt. Bij 9 procent jaarlijks koersrendement en een eindwaardering van 38 keer de winst is in september 2029 ongeveer €52,30 winst per aandeel nodig. Vergeleken met een eenvoudige winstbasis van €26,96 betekent dat ongeveer 24,8 procent jaarlijkse groei. De uitkomst wordt veel zwaarder wanneer de markt in 2029 minder dan 38 keer de winst wil betalen.
Een hoge multiple kan gerechtvaardigd zijn door ASML’s monopolieachtige positie, groei van AI-rekenkracht en een steeds grotere servicebasis. Zij is niet vanzelfsprekend. Exportbeperkingen, klantconcentratie, cyclische investeringen en de afhankelijkheid van een complexe toeleveringsketen blijven echte risico’s. Ook kan een deel van de toekomstige groei al in de koers verwerkt zijn.
De scenario’s combineren winst per aandeel en waardering voor 2027, 2028 en 2029. Bear veronderstelt langzamere acceptatie en lagere multiples. Midden gaat uit van sterke EUV-vraag, groeiende service en een geleidelijke High-NA-bijdrage. Gunstig vraagt snelle klantacceptatie, hoge bezetting en marges die ondanks de productmix stevig blijven.
In 2027 ligt de berekende band tussen ongeveer €980 en €1.920. Voor 2028 loopt zij van €1.023 tot €2.392 en voor 2029 van €1.020 tot €2.904. De band is breed omdat kleine verschillen in winstgroei en multiple elkaar versterken. Het middenpad van €1.428, €1.640 en €1.900 vraagt al veel uitvoering.
De beste machine moet ook de beste klanteneconomie leveren
ASML heeft iets wat vrijwel geen ander bedrijf bezit: essentiële technologie zonder direct alternatief op hetzelfde prestatieniveau. Dat geeft prijszettingsmacht en een lang groeipad. Toch bepaalt de klanteneconomie het tempo. Wanneer High NA per bruikbare wafer goedkoper wordt, kan de hogere aanschafprijs juist de rationele keuze zijn. Wanneer de opbrengst achterblijft of processen langer nodig hebben, schuift de vraag naar rechts.
Daarom zijn drie bewijzen doorslaggevend: stijgende productiviteit bij klanten, herhaalorders na de eerste installaties en een brutomarge die niet structureel verwatert door de nieuwe systeemmix. Het orderboek vertelt wat klanten van plan zijn; deze drie punten laten zien wat zij werkelijk verdienen.
Bij €1.534 betaalt de belegger voor een marktleider die zijn technologische voorsprong omzet in veel hogere winst per aandeel. Dat kan, maar de veiligheidsmarge is beperkt. High NA hoeft niet alleen technisch te werken. Het systeem moet de totale kosten van een geavanceerde chip aantoonbaar verlagen. Pas dan wordt de recordprijs van de machine een goede investering voor de klant en de hoge beursprijs beter verdedigbaar voor de aandeelhouder.
Die volgorde blijft beslissend voor het rendement.
Even tussendoor: als je dit interessant vindt, dit is precies wat we dagelijks doen om jou en andere beleggers te helpen. Word nu lid en krijg 50 procent korting met de code INSIDER.
Opmerkingen