Is AST SpaceMobile na de klap van Musk al uitgeteld?
In het kort
AST SpaceMobile verliest op vrijdag 9 oktober bijna 15 procent doordat SpaceX met een spectrumdeal zijn mobiele ambities kracht bijzet. Dat is een serieuze concurrentiedreiging, maar AST raakt daarmee niet al zijn frequenties kwijt. Telecombedrijven kunnen bovendien méér belang krijgen bij een onafhankelijke satellietpartner. Voor aandeelhouders blijft de lastigste vraag hoeveel omzet er uiteindelijk per aandeel overblijft na de aanleg en financiering van het netwerk.
Bij de telecombedrijven draait de schrik om een mogelijke nieuwe uitdager. Bij AST SpaceMobile gaat het om een concurrent die dezelfde toekomst belooft: gewone telefoons rechtstreeks met satellieten verbinden. Het aandeel ASTS noteerde op 9 oktober om 19.38 uur Nederlandse tijd 48,455 dollar, tegenover een voorgaand slot van 56,93 dollar. Dat is een intradayverlies van 14,9 procent, geen slotstand.
Een daling van die omvang nodigt uit tot twee makkelijke conclusies: het verhaal is voorbij, of het aandeel is ineens een koopje. Beide slaan een stap over. Een technisch bruikbaar netwerk kan nog steeds een slechte belegging zijn wanneer de bouw duurder wordt, de inkomsten later komen of nieuwe aandelen het belang van bestaande beleggers verdunnen. Precies daar moet de aandacht nu naartoe.
Direct naar een onderdeel van dit artikel
SpaceX koopt een voorsprong maar wist AST niet van de kaart
Grain Management meldde op 8 oktober een definitieve overeenkomst voor de verkoop van zijn landelijke Amerikaanse 800 MHz-portefeuille aan SpaceX. De frequenties kunnen zowel grondnetwerken als verbindingen vanuit de ruimte ondersteunen. De transactie moet nog langs toezichthouders, waaronder de FCC. De genoemde prijs van 8 miljard dollar komt uit berichtgeving op basis van een ingewijde; Grain publiceerde zelf geen koopsom.
Het strategische voordeel is duidelijk. Met eigen spectrum hoeft SpaceX voor dat deel van zijn dienstverlening minder op de frequenties van andere operators te leunen. Het kan zijn satellieten, lanceringen en toegang tot mobiele frequenties combineren. Voor AST betekent dat een grotere concurrent die meer onderdelen van de keten zelf beheerst.
Maar 800 MHz is niet de enige route naar een telefoon. AST verwees in zijn eigen aankondiging over Ligado al naar een bestaand Amerikaans plan met 850 MHz via telecompartners. Daarnaast zijn er afspraken voor andere frequentiebanden. De Ligado-overeenkomst voorziet in toegang tot maximaal 45 MHz aan spectrum, onder voorwaarden en met vereiste goedkeuringen. Een afspraak over toekomstig gebruik is dus evenmin hetzelfde als een volledig vrij inzetbare, eigen vergunning.
Ook de belofte van beter bereik verdient precisie. Lage frequenties hebben gunstige propagatie-eigenschappen: een signaal ondervindt doorgaans minder verlies door obstakels dan bij hogere frequenties. Dat maakt een directe satellietverbinding binnenshuis nog niet vanzelfsprekend. De afstand, antenne, beschikbare bandbreedte, zendkracht van de telefoon en het aantal gelijktijdige gebruikers blijven meetellen. Spectrum is een noodzakelijk ingrediënt, geen compleet mobiel netwerk.
De angst van telecombedrijven kan juist AST helpen
Hier zit de omgekeerde economische vraag. Wat als SpaceX zo sterk wordt dat AT&T, Verizon en andere operators juist minder afhankelijk van Musk willen zijn? AST biedt hun een andere verhouding: de operator houdt de klantrelatie, AST levert de verbinding vanuit de ruimte. Naarmate Starlink meer als mogelijke concurrent wordt gezien, kan zo’n partner aantrekkelijker worden. Dat is een onderhandelingsvoordeel, geen gegarandeerde order.
Een concreet bewijs van voortgang kwam op 5 oktober. TELUS meldde een eerste geslaagde integratietest tussen zijn netwerk en AST voor verbindingen met gewone, geschikte smartphones. De Canadese operator sprak over beschikbaarheid binnen het daaropvolgende jaar. Een geslaagde test bewijst dat systemen samenwerken; hij bewijst nog geen continu bereik, massale betaalde afname of winstgevende capaciteit.
AST zet daarvoor zeer grote antennes in. Die helpen om het zwakke signaal van een telefoon op te vangen en capaciteit op gebieden te richten. Maar de commerciële proef komt pas bij veel gelijktijdige gebruikers. Aanvullend bereik in dunbevolkte gebieden kan waardevol zijn, terwijl dezelfde hoeveelheid satellietcapaciteit in een drukke stad weinig verandert aan de noodzaak van grondmasten.
De sterkste tegenwerping tegen het optimisme over partners is eenvoudig: operators kopen prestaties, niet onafhankelijkheid tegen iedere prijs. Als SpaceX eerder betrouwbare capaciteit tegen lagere kosten levert, kan dat zwaarder wegen. AST besteedt zijn lanceringen uit en gebruikt daarbij ook SpaceX. Er is geen bewijs dat die lanceerdiensten door de spectrumdeal worden geblokkeerd. Wel illustreert het hoe verschillend de uitgangsposities zijn.
De kas is stevig maar het netwerk blijft duur
De kwartaalstukken over juni laten zowel vooruitgang als kwetsbaarheid zien. De omzet bedroeg 31,52 miljoen dollar en kwam uit onder meer grondapparatuur en overheidsmijlpalen. Dat is iets anders dan terugkerende inkomsten van mobiele abonnees. Het gerapporteerde verlies van 0,77 dollar per aandeel bevatte bovendien een grote niet-contante afschrijving op een verloren satelliet. Dat verlies rechtstreeks gelijkstellen aan de kasuitstroom zou misleidend zijn.
Het kasstroomoverzicht geeft een bruikbaarder beeld. In de eerste zes maanden vloeide netto 145,212 miljoen dollar uit de bedrijfsvoering en 979,723 miljoen uit investeringen. Samen is dat 1.124,935 miljoen dollar: gemiddeld 187,489 miljoen per maand. Dit zijn netto kasstromen binnen die categorieën, vóór financiering, geen brutokostenbegroting en geen voorspelling voor de volgende maanden. Investeringen en mijlpalen verlopen onregelmatig.
Per eind juni stond er 2,29 miljard dollar aan vrij beschikbare liquide middelen op de balans. Het hogere bedrag van ruim 3,7 miljard dollar dat de onderneming pro forma noemde, omvatte ook geblokkeerd geld en financiering uit juli. Zo’n totaal is niet hetzelfde als een actuele bankrekening waaruit iedere rekening kan worden betaald. Nieuwe schuld helpt de bouw financieren, maar is geen omzet.
AST stelde in zijn kwartaalverslag dat productie en lancering van ongeveer 90 satellieten volledig gefinancierd waren. Dat is een wezenlijk tegenwicht tegen het beeld van een bedrijf dat onmiddellijk zonder geld zit. Het is geen toezegging dat alle toekomstige exploitatie en uitbreiding tot winstgevendheid gedekt zijn. De toenmalige planning mikte op ongeveer 45 BlueBirds begin 2027, afhankelijk van lanceringen. Productie, lancering en commerciële inzet blijven afzonderlijke stappen.
Verder loopt er een beleggersprocedure waarin onder meer de informatieverstrekking over financiering en concurrentie wordt betwist. Dat zijn beschuldigingen van eisers, geen vastgestelde feiten. Meerdere advocatenkantoren die dezelfde zaak onder de aandacht brengen, bewijzen ook niet dat er meerdere rechterlijke oordelen liggen. Voor de beleggingsanalyse wegen controleerbare kasstromen zwaarder dan wervende procesberichten.
Een lagere koers kan toekomstige financiering duurder maken
Een bedrijf met een nog onvoltooid netwerk profiteert niet van een kelderende aandelenkoers. Stel, puur als rekenvoorbeeld, dat AST 1 miljard dollar bruto met nieuwe aandelen wil ophalen. Bij 56,93 dollar zijn daarvoor 17,57 miljoen aandelen nodig. Bij afgerond 48,46 dollar worden dat 20,64 miljoen aandelen. Dezelfde kasopbrengst vraagt dan ongeveer 17,5 procent méér nieuwe stukken. Emissiekosten zijn buiten beschouwing gelaten.
Bij een aangenomen bestaande basis van 390 miljoen aandelen stijgt het totaal in dat tweede voorbeeld naar 410,64 miljoen. De oude aandeelhouders houden samen 390 gedeeld door 410,64, ofwel ongeveer 95 procent. Hun procentuele eigendom daalt dus met circa 5 procent. Daar staat wel een miljard aan nieuw geld tegenover. Verwatering is daarom niet automatisch waardevernietiging; beslissend is wat het bedrijf met dat geld verdient.
Bij AST vraagt zelfs het huidige aantal aandelen om oplettendheid. De aandelenstructuur telt naast circa 299,8 miljoen beursgenoteerde A-aandelen ook onderliggende belangen in AST LLC die één op één in A-aandelen kunnen worden omgezet. Inclusief die economische belangen kom je op ongeveer 389,2 miljoen aandelen-equivalenten. De bijbehorende B- en C-aandelen hebben zelf geen afzonderlijk economisch belang. Ze nogmaals optellen zou dubbel tellen.
Tegen 48,46 dollar impliceert die basis een waarde van circa 18,9 miljard dollar voor alle economische aandelenbelangen. Dat is een benadering met het gerapporteerde aantal van augustus, geen volledig verwaterde actuele telling. Opties, beloningen en converteerbare leningen kunnen het toekomstige aantal veranderen. Een koers is pas betekenisvol als duidelijk is over hoeveel uiteindelijke aandelen de onderneming wordt verdeeld.
Hoeveel omzet moet AST voor deze koers verdienen
Draai de waardering om. Neem voor eind 2029 als eigen aannames 450 miljoen aandelen, 1 miljard dollar nettoschuld en een ondernemingswaarde van acht keer de jaaromzet. Nettoschuld is rentedragende schuld minus beschikbare kasmiddelen. Om dan een koers van 48,46 dollar te dragen, is de benodigde jaaromzet: (48,46 × 450 miljoen + 1 miljard) gedeeld door 8. De uitkomst is ongeveer 2,85 miljard dollar.
Dat is geen koersdoel. Acht keer omzet is al een stevige waardering die vooruitloopt op aantrekkelijke toekomstige marges. Het model veronderstelt bovendien een bepaalde schuldpositie en verwatering, zonder alle financieringsstromen tot 2029 uit te werken. Het toont hoeveel bedrijfsactiviteit bij een stel aannames moet passen bij de prijs die beleggers betalen.
Stel vervolgens dat die omzet helemaal uit consumentenverbindingen komt en AST gemiddeld 2,50 dollar per betalende gebruiker per maand ontvangt. Dat is 30 dollar per jaar, na het aandeel van de operator maar vóór AST’s eigen kosten en belastingen. Dan zijn gemiddeld ongeveer 95 miljoen betalende gebruikers nodig voor 2,85 miljard omzet. Overheidscontracten en andere omzet zouden dat aantal verlagen. Een operator met miljoenen klanten heeft dus niet automatisch miljoenen AST-abonnees.
Voor afgelegen regio’s, reizigers en noodcommunicatie kan extra bereik veel waard zijn. Voor iemand die vrijwel altijd wifi of een goede mobiele verbinding heeft, kan de betalingsbereidheid gering zijn. Bundelt een operator satellietdekking gratis in een abonnement, dan hangt AST’s opbrengst af van het wholesalecontract, niet van het aantal telefoons met een geschikt modem. Dat verschil bepaalt uiteindelijk de marge.
Drie routes naar 2029 en het bewijs dat nu nodig is
Onderstaande scenario’s zijn eigen rekenvoorbeelden met peildatum 9 oktober 2026. Ze tonen nominale waarden aan het einde van 2027, 2028 en 2029 en zijn niet naar vandaag teruggerekend. De formule is telkens: (jaaromzet × omzetmultiple − nettoschuld) gedeeld door het aantal aandelen. De multiple is de veronderstelde ondernemingswaarde per dollar jaaromzet. Geen van de scenario’s krijgt een verzonnen waarschijnlijkheid.
In het basisscenario groeit de jaaromzet van 0,5 via 1,2 naar 2,5 miljard dollar. Bij acht keer omzet, telkens 1 miljard nettoschuld en respectievelijk 400, 430 en 450 miljoen aandelen volgt een rekenwaarde van 7,50, 20,00 en 42,22 dollar. Zelfs forse omzetgroei eindigt zo in 2029 onder de genoemde beurskoers. Dat onderstreept hoeveel vooruitgang de huidige prijs al verlangt.
Bij vertraging en prijsdruk rekenen we met 0,4, 0,8 en 1,3 miljard dollar omzet, vijf keer omzet, 1,5 miljard nettoschuld en 420, 470 en 500 miljoen aandelen. Meer financiering en minder waardering versterken elkaar: de uitkomsten zijn 1,19, 5,32 en 10 dollar. In het gunstige scenario loopt de omzet op tot 0,8, 2 en 4 miljard. Bij twaalf keer omzet, geen nettoschuld en 400, 420 en 440 miljoen aandelen ontstaat 24,00, 57,14 en 109,09 dollar. Dat vereist snelle uitrol, goede verkoop en gunstige financiering tegelijk.
Mijn oordeel is dat SpaceX AST niet buitenspel heeft gezet, maar wel de lat hoger legt. De partnerstrategie wordt mogelijk aantrekkelijker, terwijl het moeilijker kan worden om die kans winstgevend te benutten. Een daling van bijna 15 procent alleen is daarom geen overtuigend koopargument. Een belangrijk nieuw bewijs zou zijn dat AST aantoonbaar continu bruikbare capaciteit levert, operators daarvoor structureel betalen en de opbrengsten sneller groeien dan het aantal aandelen. Dan verandert een groot technisch verhaal in een beter onderbouwde belegging.
Omslag: Elon Musk na de eerste Falcon Heavy-lancering op 6 februari 2018. Archieffoto van Daniel Oberhaus, via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Onbewerkt gebruikt.
Opmerkingen