Telecomaandelen kelderen door Musk en zetten ook Ziggo onder druk
In het kort
SpaceX heeft nog geen landelijk Amerikaans mobiel netwerk op de grond gebouwd, maar de beurs rekent alvast af met de gevestigde aanbieders. T-Mobile US, AT&T en Verizon verloren op vrijdag 9 oktober samen tientallen miljarden dollars aan beurswaarde. De aangekondigde aankoop van 800 MHz-frequenties maakt een combinatie van satellieten en grondstations geloofwaardiger. Dat raakt ook Europa en het waarderingsverhaal van Ziggo, dat medio 2027 naar de Amsterdamse beurs wil.
“Very big deal”, schreef Elon Musk op X op 8 oktober. Dat is zijn verkooppraatje, maar de transactie geeft er inhoud aan. SpaceX wil niet alleen de laatste afgelegen kilometers verbinden. Met eigen frequenties voor gebruik op de grond kan het bedrijf ook dichter bij de klant komen, precies waar telecombedrijven hun abonnementsgeld verdienen.
Daar zit de ongemakkelijke vraag voor beleggers. Moet Musk alle bestaande netwerken vervangen om hun aandelen minder waard te maken? Nee. Een nieuwe aanbieder hoeft soms alleen de prijs te verlagen die bestaande spelers nog kunnen vragen. Het netwerk kan technisch uitstekend blijven, terwijl de aandeelhouder minder overhoudt.
De beursklap is groot maar het dividend telt ook mee
Omstreeks 19.00 uur Nederlandse tijd op 9 oktober noteerde T-Mobile US 148,92 dollar, AT&T 22,105 dollar en Verizon 41,155 dollar. Tegenover de ongecorrigeerde vorige slotkoersen betekent dat respectievelijk 13,1, 11,1 en 11,2 procent verlies. Dit zijn tussentijdse koersen, geen slotstanden. De eerder op de middag rondgaande verliezen van ongeveer 12,5, 10 en 9,6 procent horen bij een ander koersmoment en een andere referentiebasis.
Er speelt namelijk iets wat in de paniek gemakkelijk verdwijnt. Verizon gaat op 9 oktober ex-dividend voor 0,7075 dollar per aandeel. Bij AT&T bedraagt het aangekondigde kwartaaldividend 0,2775 dollar, met eveneens 9 oktober als ex-dividenddatum. Wie het aandeel vanaf die dag koopt, krijgt die uitkering niet. Een deel van de koersdaling hangt dus samen met het loskomen van dat dividendrecht.
Na aftrek van het dividend van de vergelijkingskoers resteert op hetzelfde meetmoment ongeveer 10,1 procent verlies voor AT&T en 9,8 procent voor Verizon. Voor T-Mobile blijft het 13,1 procent. Met de bijbehorende beurswaardes uit de koersgegevens en een gelijkblijvend aantal aandelen komt de gezamenlijke daling indicatief op 65 miljard dollar. Circa 5 miljard daarvan correspondeert met de dividendrechten van AT&T en Verizon. De resterende orde van grootte is 60 miljard. Dat is geen kasgeld dat uit deze ondernemingen verdwijnt, en evenmin een bewijs dat iedere dollar koersverlies uitsluitend door SpaceX komt.
Europa had al eerder op de dag gereageerd. In de ochtendwaarneming van 09.27 uur Nederlandse tijd daalde Deutsche Telekom ongeveer 7 procent, Vodafone 3,1 procent en Orange 2,6 procent. Deutsche Telekom heeft als grootaandeelhouder van T-Mobile US ook een directe Amerikaanse blootstelling. Bij Europese aanbieders zonder zo’n belang gaat het vooral om de vraag of beleggers hun toekomstige marges nog even zeker vinden. Amerikaanse frequenties geven SpaceX immers geen gebruiksrechten voor een Nederlands mobiel netwerk.
Musk koopt bereik en de mogelijkheid om op de grond te concurreren
Grain Management bevestigde op 8 oktober een definitieve overeenkomst over zijn landelijke Amerikaanse 800 MHz-portefeuille. Goedkeuring door de FCC en gebruikelijke afrondingsvoorwaarden zijn nog nodig. De gemelde koopsom van ongeveer 8 miljard dollar komt uit berichtgeving van The Wall Street Journal; Grain maakte zelf geen bedrag bekend. Het gaat dus om een aangekondigde transactie, niet om een bewezen werkend netwerk.
Volgens de door Via Satellite weergegeven toelichting van SpaceX omvat de portefeuille maximaal 14 MHz gekoppelde frequentieruimte in de 800 MHz-band. Die twee getallen betekenen iets anders. 800 MHz zegt waar het signaal in het radiospectrum zit; 14 MHz gaat over de beschikbare ruimte. Laagband helpt bij bereik en het doordringen van obstakels. Het maakt die hoeveelheid frequentieruimte niet onbeperkt.
SpaceX zegt dat de meeste bestaande mobiele apparaten deze band ondersteunen. Dat verlaagt een mogelijke overstapdrempel. Toch is een ondersteunde frequentie nog geen garantie dat ieder toestel direct op iedere toekomstige dienst werkt. Netwerkinrichting, software, toegelaten gebruik en commerciële beschikbaarheid moeten ook kloppen. Vooral binnenshuis is de combinatie met grondstations belangrijk. De aankondiging beschrijft een gemengd netwerk, geen wondermiddel waarmee een satelliet ieder betonblok doorboort.
De schaal van de ambitie groeit ondertussen. Op 6 oktober gaf de FCC toestemming voor een systeem van 15.000 satellieten voor directe verbindingen met apparaten. Dat is toestemming voor een constellatie, geen telling van al operationele satellieten.
Ook het prijskaartje bouwt voort op eerdere stappen. In september 2025 kondigde EchoStar een spectrumovereenkomst van ongeveer 17 miljard dollar aan, deels in geld en deels in SpaceX-aandelen. In november kwam daar 2,6 miljard dollar aan extra frequenties tegenover aandelen bij. Samen is dat circa 19,6 miljard. Dat bedrag, de nieuwe Grain-deal en toekomstige bouwkosten zijn verschillende posten. Een grote verzameling vergunningen moet nog worden omgezet in een rendabel netwerk.
De telecomtop heeft een technisch punt en een commercieel probleem
Verizon-topman Dan Schulman wees op 13 mei bij MoffettNathanson op “densification and orbital physics”. Zijn punt: op de grond kun je meer kleine cellen plaatsen en frequenties lokaal opnieuw gebruiken. Een satelliet moet zijn beschikbare capaciteit over een groter gebied verdelen. Zeker waar veel mensen tegelijk veel data gebruiken, blijft dat verschil relevant.
John Stankey sprak op 22 juli bij de kwartaalcijfers van AT&T over het zelf afhandelen van 98 procent van het verkeer en het aanvullen van de resterende 2 procent via partners. Hij beschreef de strategie van AT&T met vaste en mobiele netwerken. Dat was geen berekende bovengrens voor het marktaandeel van SpaceX. Beide uitspraken dateren bovendien van vóór de nieuwe Grain-overeenkomst.
Het sterkste verweer van de telecombedrijven is dus serieus. Een landkaart vol dekking bewijst niet dat iedereen in een druk appartementencomplex tegelijk kan streamen. SpaceX moet investeren, lanceren, onderhouden en klanten ondersteunen. Een goede dienst in dunbevolkt gebied kan bestaan naast sterke mobiele en vaste netwerken in steden.
Maar daarmee is de beleggersvraag niet opgelost. Wie een bruikbaar goedkoper alternatief krijgt, kan bij zijn bestaande aanbieder korting vragen. En wie satellietdekking combineert met grondstations, omzeilt een deel van het bezwaar tegen satellieten alléén. De economische bedreiging komt uit de combinatie van technieken en tarieven, niet uit het winnen van een debat over natuurkunde.
Een kleine prijsverlaging kan een groot stuk winst wegsnijden
Neem een nadrukkelijk fictieve operator met 100 miljard dollar jaaromzet en 80 miljard kosten. De operationele jaarwinst is dan 20 miljard, vóór rente en belasting. Bij 3 procent lagere prijzen, hetzelfde aantal klanten en dezelfde kosten wordt de omzet 100 × 0,97 = 97 miljard. De winst daalt naar 17 miljard. Een bescheiden tariefverlaging kost zo 3 ÷ 20 = 15 procent van de operationele winst. Dit is geen berekening van de nettowinst van AT&T, Verizon of Ziggo.
Voor de klant werkt dezelfde concurrentie de andere kant op. Een rekenvoorbeeld met een consumentenabonnement van 50 euro per maand inclusief btw levert bij 3 procent korting 1,50 euro maandbesparing en 18 euro per jaar op. Bij een gelijkblijvend btw-tarief daalt ook de omzet exclusief btw met 3 procent. Besparingen, extra klanten en verschillen in bundels ontbreken in dit eenvoudige model.
Een consument met een duur abonnement en weinig bijzonder dataverbruik kan daardoor eerder profiteren dan een zakelijke klant die gegarandeerde capaciteit nodig heeft. Aandeelhouders van aanbieders dragen het margerisico. Verhuurders van geschikte mastlocaties kunnen juist een extra huurder krijgen wanneer SpaceX infrastructuur op de grond zoekt. Meer concurrentie kan dus waarde verplaatsen binnen de sector.
Voor Ziggo draait de dreiging voorlopig om de beurswaardering
Ziggo Group brengt volgens de aankondiging van Liberty Global van 15 september de belangen in VodafoneZiggo en Telenet samen. Stephen van Rooyen leidt de groep. Liberty mikt op een afsplitsing met een notering aan Euronext Amsterdam medio 2027. Dat is een voorgenomen notering, niet automatisch een klassieke beursgang waarbij nieuw geld wordt opgehaald.
De nieuwe Amerikaanse deal verandert de Nederlandse concurrentie niet van de ene dag op de andere. Nederland is dichter bevolkt dan grote delen van de Verenigde Staten en heeft uitgebreide vaste en mobiele netwerken. Een lage frequentie in Amerika verhuist bovendien niet met een satelliet mee naar een Nederlandse vergunning. Een snelle, rechtstreekse omzetklap voor Ziggo volgt dus niet uit deze transactie.
De beurs kan wel eerder veranderen dan het klantenbestand. Beleggers vergelijken een nieuwe notering met bestaande telecombedrijven. Als zij meer concurrentie verwachten, kunnen ze voor dezelfde operationele winst een lager bedrag willen betalen. Dat maakt het verhaal richting de beurs lastiger, ook zonder dat al één Nederlandse klant naar Starlink Mobile is overgestapt. Er is geen bevestiging dat de geplande notering hierdoor is uitgesteld.
De schuldpositie wordt dan belangrijk. Liberty kondigde op 8 september de verkoop van Nederlandse mastactiva voor 669 miljoen euro aan. De opbrengst is bedoeld voor schuldafbouw binnen Ziggo Group; afronding vereist nog goedkeuringen en medezeggenschapsconsultatie. De koper krijgt daarbij wel activa en toekomstige inkomsten. Verkopen en schuld aflossen is dus niet hetzelfde als gratis waarde creëren.
De hefboom is eenvoudig zichtbaar in een fictief telecombedrijf. Stel de jaarlijkse EBITDA, het bedrijfsresultaat vóór rente, belasting en afschrijvingen, op 2 miljard euro. Bij zeven keer EBITDA is de ondernemingswaarde 14 miljard. Trek 9 miljard nettoschuld af en er resteert 5 miljard aandelenwaarde. Zakt de waardering naar zes keer EBITDA, dan wordt dat 12 min 9 = 3 miljard. De ondernemingswaarde daalt 14,3 procent, maar de aandelenwaarde 40 procent. Dit zijn uitsluitend voorbeeldbedragen, geen waardering van Ziggo.
Draai de vraag nu om. Hoeveel schuld moet hetzelfde bedrijf aflossen om bij zes keer EBITDA toch 5 miljard aandelenwaarde over te houden? De maximaal passende nettoschuld is 6 × 2 − 5 = 7 miljard euro. Er moet dus 2 miljard af van de veronderstelde 9 miljard. Die rekensom laat zien waarom een lagere beursmultiple niet eenvoudig met een geruststellende presentatie is weg te poetsen.
Drie scenario’s laten zien welk bewijs nu telt
Voor 2027, 2028 en 2029 helpt een samenhangende gevoeligheidsanalyse van hetzelfde fictieve bedrijf. De uitgangspunten op 9 oktober 2026 zijn 2 miljard euro EBITDA en 9 miljard nettoschuld. De formule luidt: aandelenwaarde = 2 × (1 + jaarlijkse EBITDA-groei) tot de macht het aantal jaren × waarderingsmultiple − 9. De uitkomst is in miljarden euro. Schuld blijft voor de vergelijking constant; dividend, investeringen, leasecorrecties en veranderingen in werkkapitaal zijn niet apart doorgerekend. EBITDA is bovendien geen vrije kasstroom.
In het basisscenario vullen satellieten bestaande netwerken vooral aan. Met constante EBITDA en zeven keer EBITDA blijft de aandelenwaarde in alle drie jaren 5 miljard euro. In het drukscenario leidt scherpere concurrentie tot jaarlijks 3 procent EBITDA-krimp en daalt de multiple naar zes. Dan volgen ongeveer 2,64 miljard in 2027, 2,29 miljard in 2028 en 1,95 miljard in 2029.
Het gunstige alternatief veronderstelt dat betere bundels, efficiëntere netwerken en beheersbare concurrentie jaarlijks 3 procent EBITDA-groei mogelijk maken. Beleggers betalen acht keer EBITDA. De uitkomsten worden dan 7,48, 7,97 en 8,48 miljard euro. Dat zijn geen voorspellingen of kansen, maar de gevolgen van expliciete aannames. Extra schulden voor investeringen zouden de aandelenwaarde drukken; echte schuldafbouw zou haar verhogen.
Mijn oordeel: de schrik is begrijpelijk, de conclusie dat bestaande telecomnetwerken waardeloos worden is veel te groot. Musk hoeft de natuurkunde niet te verslaan om abonnementen goedkoper te maken. Voor aandeelhouders is de combinatie van prijsdruk, nieuwe investeringen en schuld daarom belangrijker dan het aantal indrukwekkende satellieten op een plaatje.
Een brede koopkans zou overtuigender worden als gevestigde aanbieders hun opbrengst per klant en vrije kasstroom vasthouden nadat SpaceX concrete tarieven, capaciteit en een uitrolschema bekendmaakt. Het omgekeerde bewijs zou mij terughoudender maken: betrouwbare verbindingen binnenshuis tegen duidelijk lagere prijzen, stijgend klantverloop bij de bestaande spelers en extra netwerkkosten. Voor Ziggo moet het beursverhaal straks vooral laten zien hoeveel geld na investeringen en rente overblijft en hoeveel schuld daadwerkelijk verdwijnt. Dáár wordt bepaald of de nieuwe concurrent alleen de beurskoers opschudt of ook het verdienmodel.
Opmerkingen