Fossiele brandstoffen onder druk: Santa Marta zet energiebedrijven en aandeelhouders op scherp

In het kort

• De top in Santa Marta van 24 tot en met 29 april 2026 is de eerste internationale conferentie die volledig draait om de afbouw van fossiele brandstoffen.

• Er worden waarschijnlijk geen bindende afspraken gemaakt, maar de conferentie verhoogt wel de druk op fossiele subsidies, publieke financiering en nationale afbouwplannen.

• Vooral olie- en gasproducenten, raffinaderijen, nutsbedrijven en energie-intensieve industrieën kunnen hierdoor geraakt worden, terwijl netbeheerders, hernieuwbare energiebedrijven en opslagspelers juist baat kunnen hebben.

De eerste internationale top die volledig in het teken staat van een wereld voorbij olie, gas en steenkool is deze week gestart in Santa Marta, Colombia. De conferentie wordt georganiseerd door Colombia en Nederland en brengt meer dan vijftig landen bijeen die sneller willen bewegen dan het formele VN-klimaatproces doorgaans toelaat.

Klimaat conferentie

Voor beleggers is dat relevant. Niet omdat deze bijeenkomst direct nieuwe wetgeving oplevert, maar omdat hier precies de thema’s op tafel liggen die de waardering van energiebedrijven de komende jaren mee gaan bepalen: fossiele subsidies, publieke financiering, energiezekerheid, nationale routekaarten en de snelheid van elektrificatie.

Een top voor landen die sneller willen

Santa Marta is nadrukkelijk geen vervanging van de jaarlijkse klimaattoppen, maar wel een poging om het vastgelopen debat over fossiele brandstoffen concreter te maken. Volgens de Nederlandse regering gaat het om de eerste internationale conferentie die volledig gewijd is aan de afbouw van fossiele brandstoffen. Het Europees Parlement omschrijft de bijeenkomst als een poging om een “coalition of the willing” te vormen, met een wetenschappelijk gestuurd proces en een rapport met concrete oplossingen.

Dat maakt deze top politiek belangrijker dan hij op het eerste gezicht lijkt. Op eerdere klimaattoppen werden wel ambities uitgesproken, maar de praktische uitwerking bleef vaag. Santa Marta is juist bedoeld om van algemene klimaatdoelen naar beleid te bewegen dat ook echt inwerkt op investeringen, vergunningen en financiering.

Welke bedrijven komen hierdoor onder druk?

De meest directe impact ligt bij bedrijven waarvan de winstgevendheid sterk afhangt van langdurige investeringen in olie, gas en steenkool. Denk in Europa aan grote geïntegreerde olie- en gasconcerns zoals Shell, BP, TotalEnergies, Eni en Equinor. Zolang de vraag naar fossiele energie hoog blijft, profiteren deze bedrijven nog van kasstromen en dividenden. Maar hoe sterker het beleid zich richt op afbouw van subsidies, strengere publieke financieringsregels en versnelde elektrificatie, hoe groter het transitierisico.

Voor aandeelhouders zit dat risico vooral in drie punten. Ten eerste kunnen nieuwe projecten moeilijker financierbaar worden. Ten tweede neemt de kans toe dat delen van reserves of infrastructuur economisch minder aantrekkelijk worden. Ten derde kan de waardering onder druk komen als beleggers een hogere politieke risicopremie gaan rekenen.

Ook raffinaderijen en petrochemische bedrijven kunnen geraakt worden, omdat hun marges deels steunen op een energiesysteem waarin fossiele brandstoffen nog lang dominant blijven. Daarnaast lopen nutsbedrijven met grote gas- of kolenportefeuilles risico als overheden sneller sturen op hernieuwbare opwek, opslag en netverzwaring.

Verder is er impact voor energie-intensieve sectoren zoals luchtvaart, scheepvaart, staal, cement en chemie. Niet omdat Santa Marta deze week direct hun kosten verhoogt, maar omdat de conferentie de politieke druk opvoert om fossiele voordelen af te bouwen. Voor aandeelhouders in zulke bedrijven betekent dat hogere kans op stijgende inputkosten, extra investeringen in verduurzaming en druk op marges tijdens de overgangsfase.

Wie kan juist profiteren?

De tegenhanger is minstens zo belangrijk. Bedrijven die geld verdienen aan elektrificatie, opslag, netwerken en hernieuwbare energie kunnen juist rugwind krijgen als Santa Marta navolging krijgt in beleid.

Dan gaat het om verschillende groepen. Ten eerste nutsbedrijven en ontwikkelaars van hernieuwbare energie die al sterk inzetten op wind, zon en flexibele stroomsystemen, zoals Iberdrola, Enel en in mindere mate spelers met een grote offshore- of netwerkpositie. Ten tweede netbeheerders en infrastructuurspelers, omdat een snellere energietransitie vraagt om forse investeringen in stroomnetten, verbindingen en balanceringscapaciteit. Ten derde bedrijven in batterijopslag, laadinfrastructuur, warmtepompen, elektrificatie van industrie en energie-efficiëntie.

De onderliggende trend is al zichtbaar. De IEA meldde in World Energy Investment 2025 dat wereldwijd in 2025 ongeveer 2,2 biljoen dollar naar schone energie gaat, tegenover 1,1 biljoen dollar naar olie, gas en steenkool. Met andere woorden: de kapitaalmarkt is al aan het schuiven, en Santa Marta kan dat proces verder legitimeren.

Subsidies en publieke financiering worden een sleuteldossier

Voor aandeelhouders is vooral het debat over subsidies van belang. Het IMF berekende in zijn update van december 2025 dat expliciete fossiele subsidies in 2024 wereldwijd uitkwamen op 725 miljard dollar, terwijl de bredere impliciete subsidies oplopen tot 6,7 biljoen dollar. IISD meldde deze week bovendien dat publieke steun voor fossiele brandstoffen in 2024 nog altijd veel hoger lag dan steun voor schone energie.

Global investment in clean energy

bron: IEA

Dat betekent dat een groot deel van de winstgevendheid in de fossiele keten niet alleen samenhangt met marktprijzen, maar ook met beleidskeuzes. Zodra overheden die steun beginnen af te bouwen, verandert het winstprofiel van producenten, raffinaderijen en grootverbruikers. Voor aandeelhouders is dat geen theoretisch verhaal meer, maar een concreet waarderingsrisico.

Energiezekerheid versnelt de discussie

De oorlog rond Iran en de spanning op de energiemarkten geven de top extra lading. Hoge prijzen voor olie en gas maken duidelijk hoe kwetsbaar economieën blijven zolang ze sterk afhankelijk zijn van fossiele import. Dat is precies waarom Santa Marta politiek momentum krijgt: energiezekerheid en klimaatbeleid komen hier steeds meer samen.

De IEA liet in Global Energy Review 2026 zien dat zonne-energie in 2025 voor het eerst de grootste bijdrage leverde aan de groei van de mondiale energievraag. Tegelijk groeide de vraag naar olie, gas en steenkool nog wel door, zij het trager. Voor beleggers betekent dat dat beide werkelijkheden tegelijk bestaan: fossiele bedrijven genereren nog cash, maar de richting van beleid en investeringen schuift steeds duidelijker.

Lees ook: Luchtvaartaandelen onder druk: brandstof wordt de doorslaggevende factor in 2026

Wat moeten aandeelhouders hieruit meenemen?

Voor aandeelhouders draait Santa Marta uiteindelijk om één vraag: in welk type energiesysteem verdient een bedrijf over vijf tot tien jaar nog zijn geld? Bedrijven die sterk leunen op nieuwe fossiele projecten, subsidies of langlopende fossiele infrastructuur worden gevoeliger voor beleidswijzigingen. Bedrijven die juist profiteren van elektrificatie, netuitbouw en hernieuwbare capaciteit krijgen een sterker structureel verhaal.

De top in Santa Marta verandert vandaag waarschijnlijk nog geen winst per aandeel. Maar hij verschuift wel het kader waarin beleggers energiebedrijven beoordelen. En precies daar begint vaak de herwaardering.

Advertorial

De verschuiving van kapitaalstromen richting voorspelbare en minder beleidsgevoelige sectoren maakt spreiding steeds belangrijker voor beleggers. Vastgoed met stabiele huurinkomsten kan daarbij dienen als anker, los van de volatiliteit die energie- en grondstoffenmarkten kenmerkt.

Het SynVest Dutch RealEstate Fund investeert in Nederlands vastgoed zoals supermarkten en zorgcentra, met een brede huurdersbasis en een gemiddeld rendement van 8,2% per jaar, waarvan 6,3% maandelijks wordt uitgekeerd. In april geldt een maandactie waarbij beleggers bij een minimale deelname van € 10.000 één maand extra uitkering ontvangen bovenop het reguliere rendement.

Vraag vrijblijvend de gratis brochure aan voor meer informatie over het fonds en de beleggingsstrategie.