Box 3 raakt kleine beleggers: waarom de top 1% vooral in Box 2 zit
- J. van den Poll
- 2 uur geleden
- 5 minuten om te lezen
In het kort:
Box 3 wordt vaak gepresenteerd als belasting op de rijken, maar raakt vooral spaarders en particuliere beleggers die hun vermogen privé opbouwen.
Volgens CBS had de top 1 procent in 2024 gemiddeld ongeveer €8,03 miljoen netto vermogen, maar veel van dat vermogen zit niet in Box 3.
De echt grote vermogens zitten vaak in Box 2 via aanmerkelijk belang, bv’s en holdings, waardoor een hogere Box 3-heffing vooral de kleinere belegger raakt.
Via Raisin profiteren spaarders tijdelijk van 2,85% rente per jaar op een vrij opneembare spaarrekening met Europees depositogarantiestelsel.
Politici spreken vaak over Box 3 alsof het dé manier is om de rijkste Nederlanders zwaarder te belasten. Dat klinkt op het eerste gezicht logisch, want Box 3 gaat over sparen en beleggen. Toch is dat beeld te simpel. In de praktijk raakt een hogere Box 3-heffing vooral particuliere spaarders, kleine beleggers en mensen die privé vermogen hebben opgebouwd.
De echt vermogende Nederlanders hebben hun vermogen vaak anders ingericht. Een groot deel van hun vermogen zit niet op een gewone spaarrekening of beleggingsrekening, maar in een onderneming, holding of bv. Dat vermogen valt vaak niet in Box 3, maar in Box 2. Daar zit precies de kern van het probleem.
Box 3 raakt vooral kleine beleggers en spaarders, terwijl de mega rijken hun vermogen grotendeels in Box 2 hebben zitten via aanmerkelijk belang, zoals ook blijkt uit de CBS-cijfers hieronder:
Wat is Box 3 eigenlijk?
Box 3 is de belastingbox voor vermogen uit sparen en beleggen. Het gaat bijvoorbeeld om spaargeld, aandelen, obligaties, ETF’s, cryptovermogen, een tweede woning en ander privévermogen. Wie boven het heffingsvrije vermogen uitkomt, krijgt met Box 3 te maken.
Daarmee raakt Box 3 al snel mensen die helemaal niet tot de superrijken behoren. Denk aan iemand die jarenlang heeft gespaard, een beleggingsportefeuille heeft opgebouwd of zelf vermogen opzijzet voor later. Ook mensen die extra vermogen willen opbouwen naast hun pensioen vallen vaak in deze categorie.
Juist daarom is de discussie over Box 3 zo gevoelig. De belasting wordt politiek vaak gepresenteerd als een heffing op grote rijkdom. In werkelijkheid komt de rekening ook terecht bij gewone particuliere beleggers en spaarders.
De top 1 procent heeft gemiddeld ruim 8 miljoen euro vermogen
Volgens de meest recente CBS-cijfers had de top 1 procent vermogende huishoudens in 2024 gemiddeld ongeveer 8,03 miljoen euro netto vermogen. Dat bedrag is exclusief pensioenvermogen, maar inclusief onder meer de eigen woning, hypotheekschuld, spaargeld, beleggingen, aanmerkelijk belang, ondernemingsvermogen en ander vastgoed.
Nederland telde op 1 januari 2024 ongeveer 8,37 miljoen particuliere huishoudens. De top 1 procent bestaat daarmee grofweg uit 83.700 huishoudens. Dat is een kleine groep met een zeer groot gemiddeld vermogen.
Toch zegt het gemiddelde vermogen niet alles. Minstens zo belangrijk is de vraag waar dat vermogen in zit. Juist daar ontstaat het verschil tussen de gewone belegger en de echt vermogende huishoudens.
De top 1% loopt steeds verder uit op de rest van Nederland:
De rijkste huishoudens zijn anders rijk
Bij gewone huishoudens bestaat vermogen vaak vooral uit de eigen woning, spaargeld en een beperkte beleggingsportefeuille. Bij de hoogste vermogensgroepen ziet de samenstelling er heel anders uit. Daar speelt aanmerkelijk belang een veel grotere rol.
Aanmerkelijk belang betekent meestal dat iemand een groot aandelenbelang heeft in een bv of holding. Fiscaal valt dit niet in Box 3, maar in Box 2. Dat maakt een groot verschil.
Een kleine belegger die via zijn broker aandelen, ETF’s of obligaties koopt, bouwt vermogen op in privé. Dat valt in Box 3. Een ondernemer of grootvermogende die aandelen bezit in een eigen bv of holding, valt met dat belang meestal in Box 2. Daardoor wordt een belangrijk deel van het vermogen van de rijkste huishoudens niet via Box 3 belast.
Box 3 is dus geen algemene belasting op rijkdom
De politieke boodschap is vaak dat een hogere Box 3-belasting bedoeld is om vermogen zwaarder te belasten. Maar Box 3 is geen algemene belasting op alle soorten vermogen. Het is vooral een belasting op privévermogen uit sparen en beleggen.
Dat betekent dat spaargeld, beursbeleggingen in privé, ETF’s, obligaties en een tweede woning wel in beeld komen. Een groot aandelenbelang in een eigen bv komt daar meestal niet terecht. Precies daarom raakt Box 3 niet automatisch de allerrijksten.
Voor de particuliere belegger is dat moeilijk uit te leggen. Iemand die privé 150.000 of 300.000 euro heeft opgebouwd in spaargeld en beleggingen, krijgt met Box 3 te maken. Tegelijkertijd kan een veel groter vermogen via ondernemingsstructuren grotendeels buiten Box 3 vallen.
De CBS-cijfers laten het verschil duidelijk zien
De cijfers van het CBS laten zien dat de top 1 procent gemiddeld ruim 8 miljoen euro netto vermogen heeft. Maar de samenstelling van dat vermogen verschilt sterk van die van de doorsnee Nederlander.
Bij de hoogste vermogensgroepen neemt het aandeel van aanmerkelijk belang duidelijk toe. Ook ondernemingsvermogen speelt daar een grote rol. Dat past bij het beeld dat veel grote vermogens niet ontstaan via een gewone beleggingsrekening, maar via bedrijven, holdings en eigendomsstructuren.
Het CBS meldde eerder ook dat 56 procent van het totale vermogen in handen was van de rijkste 10 procent huishoudens. Daarnaast zijn zelfstandigen sterk vertegenwoordigd in de hoogste vermogensgroepen. Van de top 1 procent is ongeveer de helft zelfstandige en ongeveer een derde gepensioneerd.
Dat onderstreept dat de top van de vermogensverdeling anders is opgebouwd dan de middenklasse. De gewone belegger heeft vaak vermogen in privé. De echt vermogende Nederlander heeft vaak een groot deel van het vermogen in een onderneming of holding.
Kleine beleggers betalen de rekening
Wie Box 3 verhoogt, moet eerlijk zijn over wie daardoor geraakt wordt. Dat zijn niet alleen miljonairs met grote vermogens. Het zijn ook mensen die zelf pensioen opbouwen, jarenlang sparen of maandelijks beleggen in aandelen en ETF’s.
Voor veel particulieren voelt Box 3 daarom niet als een belasting op extreme rijkdom. Het voelt als een belasting op verstandig financieel gedrag. Mensen die zuinig leven, vermogen opbouwen en hun geld laten renderen, worden direct geraakt.
Dat geldt zeker voor beleggers die geen toegang hebben tot complexe fiscale structuren. Zij beleggen gewoon in privé. Hun vermogen is zichtbaar, eenvoudig te belasten en valt daardoor sneller binnen het bereik van Box 3.
Conclusie
Box 3 raakt vooral kleine beleggers, spaarders en mensen die privé vermogen hebben opgebouwd. De CBS-cijfers laten zien dat de top 1 procent in Nederland gemiddeld ongeveer 8,03 miljoen euro netto vermogen heeft, maar dat vermogen zit lang niet altijd in Box 3.
Bij de rijkste huishoudens speelt aanmerkelijk belang een veel grotere rol. Dat vermogen valt vaak in Box 2, bijvoorbeeld via een bv of holding. Daardoor wordt een groot deel van het vermogen van de echte top niet geraakt door een hogere Box 3-heffing.
Wie Box 3 steeds verder verhoogt, raakt dus niet automatisch de mega rijken. De rekening komt juist vaak terecht bij de gewone belegger en spaarder die netjes vermogen opbouwt in privé. Dat is de realiteit die politici niet mogen negeren.
Advertorial
De discussie over Box 3 laat zien hoe belangrijk de inrichting van privévermogen is voor spaarders en beleggers. Wie vermogen tijdelijk buiten de beurs wil aanhouden, kijkt daarom niet alleen naar belastingregels, maar ook naar flexibiliteit, veiligheid en de actuele spaarrente.
Raisin RenteBoost is een tijdelijke actie waarbij je op een vrij opneembare Duitse spaarrekening de eerste 3 maanden lang een gegarandeerde rente van 2,85% p.j. krijgt, beschermd onder het Europese garantiestelsel. Je spaargeld blijft dagelijks opvraagbaar en je kunt vrij storten en opnemen. Na deze periode kun je via één Raisin-account verder sparen bij meer dan 50 Europese banken, met actuele variabele rentes tot 1,96% p.j., of kiezen voor spaardeposito’s met looptijden van één maand tot tien jaar en rentes tot 3,42% p.j.
