IEA waarschuwt voor grootste energiecrisis ooit sinds de oliecrisis van 1973
- J. van den Poll
- 3 uur geleden
- 3 minuten om te lezen
In het kort:
IEA waarschuwt voor een nieuwe mondiale energiecrisis door verstoringen in de Straat van Hormuz.
Overheden en burgers moeten energie besparen om prijsstijgingen en schade te beperken.
De situatie doet denken aan de oliecrisis van 1973, toen ook de beurs hard werd geraakt.
De waarschuwing van het Internationaal Energieagentschap (IEA) over een ongekende verstoring van de oliemarkt zet niet alleen de energiewereld op scherp, maar wakkert ook de vrees aan voor economische schade en onrust op de beurzen. Door de vrijwel stilgevallen doorvaart via de Straat van Hormuz dreigt een nieuwe mondiale energiecrisis, met oplopende brandstofprijzen en groeiende druk op overheden om in te grijpen.
Volgens het IEA is sprake van de grootste verstoring ooit op de wereldwijde oliemarkt. De organisatie roept burgers op om zuiniger om te gaan met brandstof, bijvoorbeeld door vaker thuis te werken, met het openbaar vervoer te reizen en minder auto te rijden. Overheden zouden daarnaast snelheidslimieten moeten verlagen en alternatieven voor fossiele brandstoffen moeten stimuleren.
De directe aanleiding is de oorlog in het Midden-Oosten, die de energiemarkten in korte tijd ontregeld heeft. Vooral de blokkades rond de Straat van Hormuz baren zorgen. Die zeeroute is van groot belang voor het mondiale olietransport. Als olie daar nauwelijks nog doorheen kan, raken markten snel verstoord en lopen prijzen wereldwijd op.
De gevolgen zijn inmiddels zichtbaar aan de pomp. Benzine- en dieselprijzen zijn fors gestegen en naderen recordniveaus. Hoewel er voorlopig geen acute fysieke tekorten worden verwacht in Nederland, groeit de vrees dat een langdurige verstoring de inflatie opnieuw kan aanjagen en de economische groei kan afremmen.
Ook de gas prijzen zijn al flink opgelopen in de EU.
Herinnering aan 1973
De situatie roept herinneringen op aan de oliecrisis van 1973, een van de bekendste energiecrises uit de moderne economische geschiedenis. Ook toen lag de oorsprong in een conflict in het Midden-Oosten. Na het uitbreken van de Jom Kipoeroorlog beperkten olieproducerende Arabische landen hun leveringen aan westerse landen. Het gevolg was een scherpe stijging van de olieprijs, brandstofschaarste en ingrijpende maatregelen zoals autoloze zondagen.
Die crisis trof niet alleen huishoudens en bedrijven, maar ook de financiële markten. Hogere energiekosten joegen de inflatie op, terwijl economische groei juist wegviel. Dat zorgde voor een giftige combinatie van onzekerheid, lagere bedrijfswinsten en dalende koopkracht. Aandelenbeurzen kregen zware klappen, omdat beleggers rekening hielden met recessie en langdurig hogere kosten voor bedrijven.
Oliecrisis 1973:
Waarom energiecrises zo gevaarlijk zijn voor beurzen
Energie is een basisvoorwaarde voor vrijwel alle economische activiteit. Wanneer olie- en gasprijzen plots sterk stijgen, nemen de kosten toe voor transport, industrie en consumenten. Bedrijven zien hun marges onder druk komen, terwijl huishoudens meer geld kwijt zijn aan energie en brandstof en dus minder kunnen besteden aan andere zaken. Dat remt de economie af.
Beleggers reageren daar doorgaans snel op. Vooral sectoren die sterk afhankelijk zijn van energie, zoals industrie, transport en chemie, zijn kwetsbaar. Maar ook de bredere beurs kan onder druk komen te staan als investeerders vrezen voor een recessie, hardnekkige inflatie en hogere rente.
Belangrijke verschillen met vroeger
Toch is de huidige situatie niet volledig vergelijkbaar met die van 1973. Veel landen beschikken inmiddels over strategische olievoorraden en internationale coördinatie is sterker. Juist daarvoor werd het IEA destijds opgericht. Ook is de energiemix vandaag breder dan vijftig jaar geleden, met een grotere rol voor hernieuwbare energie en elektrificatie.
Dat maakt economieën in sommige opzichten weerbaarder, maar niet immuun. Een langdurige ontregeling van de olieaanvoer via een cruciale route als Hormuz kan nog altijd wereldwijd doorwerken in prijzen, productie en vertrouwen op de financiële markten.
Spanningen nemen toe
De waarschuwing van het IEA laat zien dat energie opnieuw een geopolitiek wapen is geworden. Zolang er geen snelle oplossing komt voor de verstoring in het Midden-Oosten, blijft de kans bestaan dat de economische gevolgen zich verdiepen. Dan kan een energiecrisis, net als in de jaren zeventig, uitgroeien tot meer dan alleen een probleem aan de pomp: een schokgolf door de hele economie, met ook de beurzen als kwetsbaar eindstation.
Advertorial
In een periode waarin energieprijzen snel kunnen oplopen en geopolitieke spanningen direct doorwerken in de economie, kijken veel huishoudens kritischer naar hun financiële buffer. Juist dan krijgt de vraag waar je tijdelijk vermogen veilig en flexibel kunt parkeren meer aandacht, zeker nu rente opnieuw een zichtbare factor is in financiële keuzes.
Raisin RenteBoost is een tijdelijke actie waarbij je op een vrij opneembare spaarrekening de eerste 3 maanden lang een gegarandeerde rente van 2,85% p.j. krijgt. Je spaargeld blijft dagelijks opvraagbaar en je kunt vrij storten en opnemen. Na deze periode kun je via één Raisin-account verder sparen bij meer dan 50 Europese banken, met actuele variabele rentes tot 1,92% p.j. of kiezen voor spaardeposito’s met looptijden van één maand tot tien jaar en rentes tot 3,25% p.j.
