Box 3: banken kiezen voor gemak, de burger betaalt de rekening
- J. van den Poll
- 5 dagen geleden
- 4 minuten om te lezen
In het kort:
De steun van banken voor een vermogensaanwasbelasting draait vooral om uitvoerbaarheid, niet om de vraag of belasting op papieren winst eerlijk is voor beleggers.
Bij vermogensaanwas kan een belegger belasting betalen over een koerswinst die nog niet is gerealiseerd, terwijl er geen geld is vrijgekomen en de winst later weer kan verdwijnen.
Van Lanschot Kempen en ABN AMRO laten zien dat er binnen de financiële sector ook kritiek en zorgen zijn over draagvlak, verliesverrekening en het belasten van rendement dat feitelijk nooit is ontvangen.
Via Raisin profiteren spaarders tijdelijk van 2,85% rente per jaar op een vrij opneembare spaarrekening met Europees depositogarantiestelsel.
Banken steunen via de Nederlandse Vereniging van Banken de richting van het nieuwe box 3-stelsel. Zij zien een vermogensaanwasbelasting in principe als de meest uitvoerbare route. Daarmee kiezen banken vooral voor praktische uitvoerbaarheid, maar uitvoerbaarheid is niet hetzelfde als rechtvaardigheid.
Voor beleggers blijft één fundamenteel bezwaar overeind: belasting op papieren winst is geen eerlijke belasting op werkelijk beschikbaar rendement.
Bij een vermogensaanwasbelasting wordt jaarlijks belasting geheven over de waardestijging van vermogen. Een aandelenportefeuille, ETF-portefeuille of beleggingsfonds kan dus belast worden omdat de waarde op 31 december hoger is dan een jaar eerder, ook als de belegger niets heeft verkocht.
De fiscus kan dan belasting heffen over rendement dat nog niet is gerealiseerd en dus ook niet op de bankrekening staat. De belegger moet betalen over winst die alleen op papier bestaat.
Dat is precies waar de spanning zit. Voor banken en de Belastingdienst is een jaarlijks systeem administratief aantrekkelijker dan een vermogenswinstbelasting. Bij een vermogenswinstbelasting moet namelijk per belegging worden bijgehouden wat de aankoopprijs was, wanneer er is verkocht en welke winst daadwerkelijk is behaald. Dat vraagt om complexe systemen, zeker bij fusies, splitsingen, portefeuilleoverdrachten, buitenlandse brokers en beleggingsproducten met meerdere onderliggende waarden.
Maar uitvoerbaarheid voor banken is niet hetzelfde als rechtvaardigheid voor beleggers. Een belegger kan belasting moeten betalen over een tijdelijke koersstijging die later weer verdampt. Zeker voor langetermijnbeleggers is dat problematisch. Zij beleggen vaak niet om jaarlijks winst te nemen, maar om vermogen op te bouwen voor pensioen, financiële vrijheid of toekomstige doelen. Een belasting op ongerealiseerde winst kan hen dwingen beleggingen te verkopen om de belasting te kunnen betalen.
Ook Van Lanschot Kempen is kritisch op de huidige invulling van box 3. Tijdens de Eerste Kamer-deskundigenbijeenkomst over box 3 op 19 mei 2026 was Hanneke Kroonenberg, hoofd Kenniscentrum, namens Van Lanschot Kempen aanwezig. De boodschap was niet dat elke vorm van box 3 onwenselijk is, maar wel dat het perfecte box 3-stelsel niet bestaat en dat het maatschappelijke draagvlak groter lijkt bij een vermogenswinstbelasting dan bij een vermogensaanwasbelasting.
Die nuance is belangrijk. Van Lanschot Kempen erkent dat een volledige vermogenswinstbelasting complex kan zijn. In stukken van de Eerste Kamer wordt ook aangehaald dat zo’n systeem ertoe kan leiden dat veel vermogende belastingplichtigen jaarlijks uitstel voor aangifte moeten aanvragen. Toch ziet Van Lanschot Kempen duidelijke nadelen bij de vermogensaanwasbelasting. Als het kabinet toch voor die route kiest, pleit de bank voor verzachtende maatregelen, zoals een lager tarief, een hoger heffingsvrij resultaat en achterwaartse verliesverrekening.
Ook ABN AMRO wijst op forse knelpunten. In Financial Focus schrijft de bank over het hybride box 3-stelsel dat noodzaak lijkt te regeren over het ideaal. Daarbij worden onder meer verliesverrekening, doorschuifregelingen bij life-events en de vastgoedbijtelling genoemd als probleemgebieden. Vooral de kritiek op verliesverrekening raakt de kern: bij een vermogensaanwasbelasting kan belasting worden geheven over waardeveranderingen die economisch geen opbrengst zijn en over rendement dat feitelijk nooit is gerealiseerd.
Nieuwe box 3 vreet rendement op:
Daarmee wordt duidelijk dat de steun van banken voor vermogensaanwas niet moet worden gelezen als brede goedkeuring van belasting op papieren winst. De NVB kijkt vooral naar wat technisch en administratief haalbaar is. Van Lanschot Kempen en ABN AMRO laten juist zien dat er binnen de financiële sector grote zorgen bestaan over draagvlak, rechtvaardigheid en praktische uitwerking.
Voor beleggers is de conclusie helder. Een nieuw box 3-stelsel moet niet alleen uitvoerbaar zijn voor banken en Belastingdienst, maar ook eerlijk voor de mensen die de belasting betalen. Werkelijk rendement belasten klinkt logisch, maar alleen als dat rendement ook echt beschikbaar is. Papieren winst is geen inkomen. Zolang een belegger niet verkoopt, is er geen gerealiseerde opbrengst. Een stelsel dat daar onvoldoende rekening mee houdt, lost het oude box 3-probleem niet op, maar vervangt het door een nieuw probleem.
Raisin RenteBoost is een tijdelijke actie gestart waarbij je op een vrij opneembare Duitse spaarrekening de eerste 3 maanden lang een gegarandeerde rente van 2,85% p.j. krijgt, beschermd onder het Europese garantiestelsel. Je spaargeld blijft dagelijks opvraagbaar en je kunt vrij storten en opnemen. Na deze periode kun je via één Raisin-account verder sparen bij meer dan 50 Europese banken, met actuele variabele rentes tot 1,96% p.j., of kiezen voor spaardeposito’s met looptijden van één maand tot tien jaar en rentes tot 3,42% p.j.
FAQ over box 3 en vermogensaanwasbelasting
Steunen banken de vermogensaanwasbelasting?
De Nederlandse Vereniging van Banken steunt de vermogensaanwasbelasting vooral omdat die uitvoerbaarder is dan een vermogenswinstbelasting. Dat betekent niet dat alle banken zonder kritiek achter belasting op papieren winst staan.
Wat vindt Van Lanschot Kempen van het nieuwe box 3-stelsel?
Van Lanschot Kempen is kritisch op de huidige uitwerking. De bank stelt dat het maatschappelijke draagvlak groter lijkt bij een vermogenswinstbelasting dan bij een vermogensaanwasbelasting en pleit bij vermogensaanwas voor verzachtende maatregelen.
Waarom is belasting op papieren winst problematisch?
Papieren winst is geen gerealiseerd inkomen. Een belegger kan belasting moeten betalen over een koersstijging zonder iets te hebben verkocht. Als de waarde later daalt, was het rendement feitelijk nooit beschikbaar.
Wat zegt ABN AMRO over box 3?
ABN AMRO wijst op knelpunten bij het hybride box 3-stelsel, zoals verliesverrekening, doorschuifregelingen en vastgoedbijtelling. De kritiek raakt vooral het risico dat belasting wordt geheven over rendement dat economisch niet echt is gerealiseerd.
Wat is eerlijker: vermogensaanwas of vermogenswinst?
Voor veel beleggers voelt een vermogenswinstbelasting eerlijker, omdat belasting pas wordt betaald bij verkoop en dus bij gerealiseerde winst. Het nadeel is dat dit systeem administratief complexer is.
