Nikon opent aanval op ASML, maar niet waar beleggers denken

In het kort:

• Nikon wil ASML niet rechtstreeks aanvallen in EUV, maar zoekt groei in goedkopere DUV-machines, ArF immersion, digital lithography en advanced packaging.

• ASML blijft voorlopig dominant in EUV en High-NA EUV, maar krijgt aan de randen van de markt wel meer concurrentiedruk van partijen zoals Nikon en Huawei.

• Voor beleggers is dit geen reden tot paniek, maar wel een signaal dat steeds meer bedrijven en landen proberen minder afhankelijk te worden van ASML.

Nikon wil weer belangrijker worden in de markt voor chipmachines. De Japanse onderneming, die bij veel mensen vooral bekend is van camera’s, heeft ook een lange geschiedenis in lithografie. Dat is de technologie waarmee chipstructuren op wafers worden geprojecteerd.

Topman Yasuhiro Ohmura wil met goedkopere chipmachines marktaandeel winnen. Daarbij wil Nikon minder afhankelijk worden van grote orders van Intel. Dat klinkt op het eerste gezicht als slecht nieuws voor ASML, maar de werkelijkheid ligt genuanceerder.

Nikon lijkt namelijk niet rechtstreeks de aanval te openen op ASML’s belangrijkste technologie: EUV. Het bedrijf richt zich vooral op DUV-machines, ArF immersion-systemen, advanced packaging en aanvullende alignmenttechnologie.

Bron: Nikkei Asia

Nikon kiest voor goedkopere machines

Nikon heeft zijn lithografieactiviteiten nooit volledig verlaten. Het bedrijf verkoopt nog altijd machines voor chipproductie, waaronder ArF immersion-scanners en systemen voor packaging. In het nieuwe middellangetermijnplan voor 2026 tot en met 2030 noemt Nikon ArF immersion en digital lithography expliciet als belangrijke groeigebieden.

Dat is logisch. De chipindustrie draait niet alleen om de allerkleinste en meest geavanceerde chips. Er is ook veel vraag naar machines voor volwassen chipnodes, powerchips, sensoren, geheugentoepassingen en geavanceerde verpakkingstechnieken.

Voor veel van die toepassingen is geen peperdure EUV-machine nodig. Chipfabrikanten zoeken daar vooral naar een goede combinatie van precisie, productiesnelheid, betrouwbaarheid en prijs. Juist daar kan Nikon met goedkopere machines aantrekkelijk zijn.

Waar Nikon sterk op inzet

Nikon’s huidige aanbod laat goed zien waar het bedrijf kansen ziet. De NSR-S636E is een ArF immersion-scanner met een resolutie tot 38 nanometer en een productiesnelheid van minstens 280 wafers per uur. Daarmee richt Nikon zich niet op de allerkleinste chipstructuren, maar wel op belangrijke lagen en toepassingen binnen bestaande chipproductie.

Daarnaast werkt Nikon aan de Litho Booster. Dat is een alignmentstation dat wafers vóór belichting nauwkeurig meet. Interessant is dat Nikon aangeeft dat deze technologie ook waarde kan toevoegen in fabrieken waar machines van andere leveranciers staan.

Ook heeft Nikon de DSP-100 voor advanced packaging. Dat segment groeit sterk door de opkomst van AI-chips, chiplets en high-bandwidth memory. Bij zulke toepassingen wordt niet alleen de chip zelf belangrijker, maar ook de manier waarop meerdere chips met elkaar worden verbonden en verpakt.

Bron: Nikon

Minder afhankelijk van Intel

Een belangrijk doel van Nikon is het verkleinen van de afhankelijkheid van Intel. Historisch leverde Nikon veel ArF-machines aan Intel. Dat zorgde voor grote orders, maar maakte de lithografietak ook kwetsbaar.

Als Intel investeringen uitstelt of fabplannen vertraagt, voelt Nikon dat direct. Daarom wil het bedrijf zijn klantenbestand verbreden. Dat kan onder meer gebeuren in Japan, Azië, de Verenigde Staten en markten waar volwassen chipnodes worden uitgebreid.

Denk daarbij aan autochips, industriële halfgeleiders, beeldsensoren, powerchips en packagingcapaciteit. Dit zijn misschien minder opvallende markten dan AI-GPU’s, maar ze blijven belangrijk voor de wereldwijde chipketen.

Advanced packaging wordt steeds belangrijker

Het interessantste deel van Nikon’s strategie ligt mogelijk in advanced packaging. Door AI, chiplets en high-bandwidth memory verschuift een deel van de technologische uitdaging naar de manier waarop chips worden verpakt en verbonden.

Daarvoor zijn andere soorten lithografiesystemen nodig dan voor de allerkleinste chipstructuren. Ze hoeven niet hetzelfde niveau als EUV te halen, maar moeten wel nauwkeurig, schaalbaar en kostenefficiënt zijn.

Nikon’s DSP-100 is gericht op back-end lithography en ondersteunt grotere substraten. Dat past bij de richting waarin advanced packaging zich ontwikkelt. Voor beleggers is dit relevant, omdat packaging steeds vaker een knelpunt wordt in de AI-keten.

Wat betekent dit voor ASML?

Nikon vormt geen directe bedreiging voor ASML’s kernpositie. De waarde van ASML zit vooral in EUV, High-NA EUV, service-inkomsten en het beheer van de grote installed base. Daar heeft Nikon op dit moment geen vergelijkbaar antwoord op.

Toch is de ontwikkeling niet onbelangrijk. ASML verdient ook geld met DUV-systemen en andere activiteiten buiten EUV. Als Nikon met goedkopere machines klanten weet te winnen in volwassen nodes of advanced packaging, kan dat in specifieke segmenten druk zetten op prijzen en marktaandeel.

Het risico is dus niet dat Nikon ASML verslaat. Het risico is eerder dat Nikon selectief orders kan winnen in delen van de markt waar ASML minder onaantastbaar is.

Lees meer: Dit aandeel stond op mijn verkooplijst, maar deze cijfers veranderen alles

Conclusie voor beleggers

Nikon’s plannen klinken ambitieus, maar ze moeten in perspectief worden geplaatst. Het bedrijf probeert niet om ASML van de EUV-troon te stoten. Nikon zoekt groei in goedkopere lithografie, ArF immersion, digital lithography en advanced packaging.

Voor Nikon is dit een kans om een oude kernactiviteit opnieuw sterker te maken. Voor ASML is het vooral een signaal dat de concurrentie in de bredere lithografiemarkt levend blijft.

ASML blijft voorlopig de dominante speler in EUV. Dat is nog altijd de belangrijkste reden waarom het bedrijf zo’n sterke positie in de chipindustrie heeft. Nikon kan ASML aan de randen van de markt uitdagen, maar niet in het centrum van ASML’s machtspositie.