Escalatie in Midden-Oosten zet financiële markten wereldwijd lager
- Kevin S
- 2 uur geleden
- 4 minuten om te lezen
In het kort:
Oplopende spanningen rond Iran zorgen voor forse verliezen op Europese beurzen zoals de AEX, DAX en STOXX 600, terwijl beleggers vrezen voor een nieuwe energiecrisis.
De sterk gestegen olie- en gasprijzen bedreigen de inflatiedoelstelling van 2 procent van de Europese Centrale Bank en zetten ook het rentebeleid van de Federal Reserve onder druk.
Obligaties en goud bieden weinig bescherming, terwijl de Amerikaanse dollar profiteert van de onzekerheid en beleggers zich schrap zetten voor aanhoudende volatiliteit.
De financiële markten staan stevig onder druk door de oplopende spanningen in het Midden-Oosten. Beleggers vrezen dat de strijd rond Iran langer zal aanhouden en kan uitmonden in een nieuwe energiecrisis. Waar de reactie eerder nog relatief beheerst was, is de onrust nu breed zichtbaar op aandelenmarkten, obligatiemarkten en grondstoffenmarkten.
De zorgen draaien vooral om de impact van stijgende energieprijzen op inflatie, economische groei en het beleid van centrale banken. Vooral Europa lijkt kwetsbaar.
Aandelenbeurzen stevig in het rood
Op het Damrak verloor de AEX ruim 2 procent en zakte richting 990 punten. Elders in Europa waren de verliezen nog groter. De Duitse DAX leverde bijna 4 procent in, terwijl ook de Italiaanse en Spaanse beurzen fors terrein prijsgeven. De brede Europese graadmeter Stoxx 600 daalde ruim 3 procent.
Beleggers vrezen dat een langdurige verstoring van de energievoorziening de economische groei in Europa verder onder druk zet. Banken en verzekeraars behoren tot de grootste dalers, omdat zij gevoelig zijn voor verslechterende groeiverwachtingen en oplopende kredietrisico’s.
Volgens marktstrategen was de eerste reactie op het conflict nog relatief mild. Inmiddels lijkt het besef in te dalen dat de verstoringen in de regio rond de Perzische Golf serieuze gevolgen kunnen hebben voor de wereldwijde energiemarkt.
Olie en gas fors omhoog
De olieprijs is opgelopen tot bijna 84 dollar per vat. Dat is ongeveer 37 procent hoger dan aan het begin van dit jaar. De Europese gasprijs is zelfs bijna verdubbeld. De oorzaak ligt in verstoringen van de scheepvaart door de Straat van Hormuz en problemen bij raffinaderijen en exportfaciliteiten in de regio.
Voor Europa is dat extra pijnlijk. De Europese economie is sterk afhankelijk van energie-import. Een langdurig hogere olieprijs vertaalt zich vrijwel direct in hogere inflatie en hogere kosten voor bedrijven. Dat drukt op de winstmarges en remt de consumptie.
Economen wijzen erop dat een structureel 20 dollar hogere olieprijs de wereldwijde inflatie met bijna 1 procentpunt kan verhogen. Voor energie-importerende regio’s zoals Europa kan het effect nog sterker zijn.
Inflatiedoel van 2 procent opnieuw onder druk
De Europese inflatie is de afgelopen periode juist teruggelopen richting de doelstelling van 2 procent van de Europese Centrale Bank. Een nieuwe energieprijsschok kan dat proces abrupt verstoren.
Sommige economen houden al rekening met een scenario waarin de inflatie opnieuw oploopt richting 4 procent. Dat zou betekenen dat de centrale bank minder ruimte krijgt om de rente te verlagen. Sterker nog, bij een olieprijs boven de 100 dollar per vat kan de druk toenemen om het monetaire beleid opnieuw te verkrappen.
Ook in de Verenigde Staten is de situatie precair. De inflatie ligt daar nog boven de doelstelling van 2 procent van de Federal Reserve. Zolang energieprijzen daalden, nam de inflatiedruk af. Nu dat beeld kantelt, kan de Amerikaanse centrale bank langer vasthouden aan een hogere rente. Dat remt de economische groei.
Voor beleggers betekent dit dat het scenario van snel dalende rentes en opluchting op de markten minder waarschijnlijk wordt.
Opvallende bewegingen bij obligaties en goud
Opmerkelijk is dat staatsobligaties niet profiteren van hun traditionele rol als veilige haven. Normaal gesproken zoeken beleggers bij geopolitieke spanningen hun toevlucht tot staatsleningen, waardoor de koersen stijgen en de rentes dalen.
Nu zien we het tegenovergestelde. De rentes lopen op, wat betekent dat de koersen dalen. Beleggers houden er rekening mee dat hogere inflatie leidt tot hogere kapitaalmarktrentes. Overheden moeten mogelijk tegen hogere kosten lenen.
Ook goud, doorgaans een veilige haven in tijden van crisis, stond onder druk. Dat wijst erop dat beleggers vooral liquiditeit zoeken en hun risico’s breed afbouwen.
Dollar profiteert van onzekerheid
Een duidelijke winnaar is de Amerikaanse dollar. De munt steeg stevig ten opzichte van de euro. Waar de wisselkoers eerder rond 1,18 dollar per euro lag, is die teruggevallen richting 1,16.
Voor valutamarkten is een beweging van ongeveer 2 procent in korte tijd aanzienlijk. De sterkere dollar maakt olie, die in dollars wordt verhandeld, relatief duurder voor Europese afnemers. Tegelijkertijd biedt de dollar beleggers een tijdelijke veilige haven.
Het patroon doet denken aan 2022, toen na de inval van Rusland in Oekraïne vrijwel alle beleggingscategorieën onder druk stonden, met uitzondering van grondstoffen.
Wat betekent dit voor beleggers
Voor beleggers is dit een fase waarin emoties snel kunnen oplopen. De kernvraag is hoe lang de energieprijsschok aanhoudt. Een conflict van enkele weken kan de schade beperken. Een langdurige verstoring met olieprijzen boven de 100 dollar per vat verandert het economische speelveld ingrijpend.
Belangrijk is om te beseffen dat markten vaak vooruitlopen op economische ontwikkelingen. Een deel van de negatieve scenario’s kan inmiddels al in de koersen verwerkt zijn. Tegelijkertijd blijft de onzekerheid groot zolang er geen duidelijkheid is over de duur en omvang van het conflict.
Spreiding over regio’s, sectoren en beleggingscategorieën blijft essentieel. Energieproducenten en grondstoffen kunnen in dit klimaat relatief beter presteren, terwijl energie-intensieve sectoren kwetsbaar blijven.
De komende weken zullen vooral in het teken staan van energieprijzen, inflatiecijfers en signalen van centrale banken. Die combinatie bepaalt of deze correctie uitgroeit tot een bredere economische terugslag of dat het bij een tijdelijke schok blijft.
