Waarom het grootste pensioenfonds van Nederland keer op keer de mist ingaat

In het kort:

• ABP en vermogensbeheerder APG presteren ondermaats, met negatieve rendementen terwijl de markt stijgt.

• De focus op duurzaamheid en actief beheer heeft geleid tot gemiste kansen, onder andere in de AI-sector, en lagere opbrengsten dan benchmarks.

• Dit kan grote gevolgen hebben voor pensioenen, omdat lagere rendementen direct leiden tot minder vermogensgroei op lange termijn.

  
  

Voor miljoenen Nederlanders is het pensioen geen keuze, maar een zekerheid waar ze op vertrouwen. Wie werkt in het onderwijs, bij de overheid of in de zorg, bouwt vrijwel automatisch pensioen op bij ABP. Juist daarom is het opvallend en zorgwekkend dat dit fonds de afgelopen jaren steeds vaker ondermaats presteert.

Achter de schermen wordt het vermogen beheerd door APG, dat verantwoordelijk is voor honderden miljarden euro’s aan beleggingen. Toch laten recente cijfers zien dat het rendement achterblijft, en dat heeft directe gevolgen voor de uiteindelijke pensioenuitkeringen.

Negatieve rendementen terwijl de markt stijgt

In het afgelopen jaar boekte APG een negatief rendement van 1,6 procent. Dat komt neer op een verlies van bijna 10 miljard euro. Op zichzelf is een slecht jaar nog geen ramp, maar het probleem zit dieper.

Wanneer dit resultaat wordt afgezet tegen een eenvoudige benchmark, zoals een bescheiden spaarrente, wordt het contrast pijnlijk duidelijk. Zelfs een conservatieve strategie had miljarden meer kunnen opleveren. Dat maakt duidelijk dat het probleem niet alleen in de markt ligt, maar vooral in de gemaakte keuzes.

Dit is extra relevant omdat het grootste deel van een pensioen niet komt uit ingelegde premies, maar uit beleggingsrendement. Slechte prestaties raken dus direct de portemonnee van deelnemers.

Een stijgende dekkingsgraad die misleidt

Op het eerste gezicht lijkt het alsof het goed gaat. De dekkingsgraad van pensioenfondsen is namelijk gestegen. Maar die verbetering komt niet door sterke beleggingen.

De stijging wordt grotendeels veroorzaakt door hogere rentes. Hierdoor daalt de waarde van toekomstige verplichtingen, waardoor de financiële positie er beter uitziet op papier. In werkelijkheid maskeert dit een zwakke beleggingsprestatie.

Het effect is vergelijkbaar met een huishouden waarvan de schulden minder zwaar wegen door een rekenkundige aanpassing, terwijl het inkomen juist daalt. De onderliggende situatie verbetert dan niet, maar lijkt alleen beter.

Duurzaamheid boven rendement

Een belangrijk onderdeel van de strategie van ABP is de sterke focus op duurzaamheid. In de praktijk betekent dit dat het fonds afscheid heeft genomen van een groot aantal bedrijven die niet voldoen aan bepaalde criteria.

Hoewel duurzaamheid voor veel beleggers een belangrijk thema is, heeft deze keuze ook een duidelijke keerzijde. Door een groot deel van de markt uit te sluiten, wordt de kans kleiner om het gemiddelde rendement te behalen, laat staan te overtreffen.

Dit effect werd vooral zichtbaar tijdens de recente opmars van technologie- en AI-bedrijven. Veel van deze bedrijven vielen buiten de duurzame selectie, terwijl ze juist verantwoordelijk waren voor een groot deel van de beurswinsten.

Gemiste kansen in de AI-golf

De afgelopen jaren werden gedomineerd door een sterke groei in kunstmatige intelligentie. Bedrijven in deze sector zagen hun waarderingen snel stijgen en trokken enorme hoeveelheden kapitaal aan.

Juist op dat moment bleek dat ABP deze trend grotendeels heeft gemist. Terwijl de wereldwijde aandelenmarkt stevig rendement boekte, bleef het fonds duidelijk achter.

Dit verschil is niet klein. In sommige gevallen liep het fonds miljarden mis doordat het onvoldoende blootstelling had aan de grootste groeiers in de markt. Daarmee wordt duidelijk dat overtuigingen en strategieën niet altijd aansluiten bij wat de markt daadwerkelijk beloont.

Actief beheer levert minder op dan passief beleggen

Een ander opvallend punt is het verschil tussen actief en passief beheer. Een deel van het vermogen wordt passief belegd en volgt simpelweg de markt. Dit deel presteerde redelijk, maar nog steeds onder de benchmark.

Het actieve deel, waar juist extra rendement wordt nagestreefd, presteerde nog slechter. In plaats van de markt te verslaan, bleef deze portefeuille structureel achter. Over meerdere jaren liep het verschil op tot enkele procentpunten per jaar.

Op lange termijn heeft dit enorme gevolgen. Zelfs een klein jaarlijks verschil in rendement kan leiden tot een aanzienlijk lager pensioen. In extreme gevallen kan het uiteindelijke pensioen tientallen procenten lager uitvallen.

De lange termijn als dekmantel

Ondanks deze resultaten blijft APG vasthouden aan het idee dat de strategie op de lange termijn zal uitbetalen. Vertrouwen in de toekomst wordt vaak gebruikt als verklaring voor tegenvallende prestaties.

Op zichzelf is een lange termijnvisie logisch bij pensioenbeleggen. Maar wanneer slechte resultaten zich opstapelen, wordt dit argument minder overtuigend. Voor deelnemers voelt het alsof slechte prestaties worden goedgepraat in plaats van opgelost.

Tegelijkertijd groeit de frustratie over de prioriteiten binnen de organisatie. Terwijl rendement achterblijft, krijgt duurzaamheid een steeds prominentere rol in rapportages en communicatie.

Wat betekent dit voor pensioenopbouw

De situatie bij ABP laat zien hoe belangrijk beleggingskeuzes zijn voor het uiteindelijke pensioen. Kleine verschillen in rendement kunnen op lange termijn grote gevolgen hebben.

Voor deelnemers betekent dit dat hun toekomstige inkomen afhankelijk is van beslissingen waar ze zelf weinig invloed op hebben. Dat maakt transparantie en prestaties des te belangrijker.

De kern van het probleem lijkt te liggen in de combinatie van ideologische keuzes, tegenvallend actief beheer en het missen van belangrijke markttrends. Zolang deze factoren niet veranderen, blijft de kans groot dat het fonds opnieuw achterblijft.

Een structureel probleem, geen incident

Wat deze situatie extra opvallend maakt, is dat het geen eenmalige misstap is. De tegenvallende prestaties lijken eerder onderdeel van een bredere trend.

Dat roept de vraag op of het huidige beleid nog wel aansluit bij het doel van een pensioenfonds. Uiteindelijk draait het om één ding: het veiligstellen en laten groeien van het vermogen van deelnemers.

Zolang dat doel niet centraal staat in elke beleggingsbeslissing, blijft het risico bestaan dat het grootste pensioenfonds van Nederland opnieuw de mist ingaat.

Lees ook: Michael Burry ziet een enorme kans in deze software-aandelen

Advertorial

Voor beleggers die minder afhankelijk willen zijn van pensioenfondsen en hun beleggingskeuzes, kan het interessant zijn om zelf aanvullende inkomstenbronnen op te bouwen. Vastgoed wordt daarbij vaak gezien als een stabiel alternatief, met relatief voorspelbare kasstromen en minder gevoeligheid voor marktvolatiliteit.

Het SynVest Dutch RealEstate Fund belegt in Nederlands vastgoed met een focus op supermarkten en zorgcentra, sectoren die ook in economisch onzekere tijden veerkrachtig blijven. Het fonds realiseerde de afgelopen jaren een gemiddeld rendement van 8,6% per jaar, waarvan 6% maandelijks wordt uitgekeerd, wat zorgt voor een consistente en aantrekkelijke cashflow.

Vraag nu de gratis brochure aan en ontdek vrijblijvend of dit vastgoedfonds past bij jouw beleggingsdoelen.