VS en Israël vallen Iran aan: Trump spreekt van grote operatie
- Redactie
- 2 uur geleden
- 6 minuten om te lezen
In het kort:
De Verenigde Staten zijn volgens de Amerikaanse president begonnen met “major combat operations” in Iran, terwijl Israël vrijwel gelijktijdig aanvallen op Teheran meldde.
Doelen die in de berichtgeving worden genoemd lopen uiteen van ministeries in zuidelijk Teheran tot locaties rond defensie, inlichtingendiensten en het Iraanse atoomapparaat, terwijl Iran zelf nog geen volledige officiële regeringsreactie gaf.
De situatie vergroot de geopolitieke onzekerheid in een olierijke regio, met extra aandacht voor mogelijke verstoring rond de Straat van Hormuz waar volgens de bron ongeveer 20 procent van de wereldwijde olie doorheen gaat.
Wat er is gebeurd
In de vroege uren van zaterdag 28 februari 2026 kwamen er in korte tijd meerdere signalen naar buiten dat het conflict rond Iran, Israël en de Verenigde Staten een nieuwe, directe fase is ingegaan. De Amerikaanse president Donald Trump verklaarde dat het Amerikaanse leger “major combat operations” in Iran is begonnen. In zijn 8 minuten durende boodschap op Truth Social koppelde Trump dat aan veiligheid:
“Our objective is to defend the American people by eliminating imminent threats from the Iranian regime, a vicious group of very hard, terrible people,”
Trump over de aanval van de VS en Israël op Iran:
Kort hiervoor werd bekend dat Amerikaanse strijdkrachten Iran hebben aangevallen, zowel vanuit de lucht als vanaf zee. In Teheran waren explosies te horen. Iraanse staatsmedia meldden later dat er een ontploffing had plaatsgevonden, maar noemden geen directe oorzaak. Een Iraanse functionaris zei dat meerdere ministeries in het zuiden van de hoofdstad doelwit waren. Tegelijkertijd berichtte persbureau Associated Press dat Israël overdag een aanval uitvoerde op Teheran. Boven het centrum was een rookwolk te zien. Wat het precieze doel van die aanval was, bleef op dat moment onduidelijk.
De timing is gevoelig omdat er nog diplomatiek overleg liep. Donderdag vond in Zwitserland een derde gespreksronde plaats om de impasse rond het Iraanse nucleaire programma te doorbreken. Kort na een onderhandelingsronde in Genève volgden opnieuw aanvallen. De gesprekken werden daardoor weer abrupt onderbroken. Onderhandelingen aan tafel en militair geweld op de achtergrond vormen samen het decor van deze nieuwe escalatie.
Wat Washington zegt, nucleair programma, raketten en “Operation Midnight Hammer”
De Amerikaanse uitleg draait om twee onderwerpen die volgens Washington met elkaar samenhangen, het nucleaire programma en de ontwikkeling van raketten. President Trump stelde dat Iran ondanks de onderhandelingen doorging met het streven naar kernwapens. Hij verwees naar een eerdere aanval in juni en zei: “in operation midnight hammer last June, we obliterated the regime’s nuclear program at Fordow nets. And Isfahan.” Volgens hem hebben de Verenigde Staten Iran daarna gewaarschuwd om het nucleaire programma niet opnieuw op te starten. Ook zei hij dat Washington herhaaldelijk heeft geprobeerd een akkoord te sluiten, maar dat “Iran refused.”
In dezelfde verklaring koppelde hij het nucleaire dossier direct aan het raketprogramma. Volgens Trump probeert Iran het nucleaire programma opnieuw op te bouwen en werkt het verder aan langeafstandsraketten. Die raketten zouden volgens hem bondgenoten in Europa en Amerikaanse troepen in het buitenland kunnen bedreigen en “could soon reach the American homeland.”
In de aanloop naar de gesprekken in Zwitserland maakte Washington al duidelijk dat het ballistische raketprogramma een belangrijk punt is in de onderhandelingen. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio noemde de Iraanse weigering om hierover te praten een “big, big problem.” Iran gaf aan wel te willen spreken over het nucleaire programma, maar herhaalde meerdere keren dat het raketprogramma geen onderdeel van de gesprekken is.
Over de uitvoering van de huidige operatie gaf de Amerikaanse regering weinig details. Een woordvoerder van het Pentagon bevestigde dat er vragen waren binnengekomen, maar gaf geen verdere uitleg. Ook kwam er geen directe reactie van het Amerikaanse leger op de Israëlische aanval op Teheran. Washington legt vooral de nadruk op de politieke rechtvaardiging, terwijl concrete militaire details grotendeels ontbreken.
Wat Israël zegt en doet, “to remove threats” en waarschuwingen voor raketten
Ook Israël verdedigde de aanval als een noodzakelijke veiligheidsmaatregel. De Israëlische minister van Defensie, Israel Katz, zei dat de actie bedoeld was “to remove threats.” Hij gaf geen nadere informatie over specifieke doelwitten of de duur van de operatie.
Tegelijkertijd gingen in Israël de sirenes af. Het leger meldde dat er een “proactive alert” was afgegeven om de bevolking voor te bereiden op de mogelijkheid dat raketten richting Israël zouden worden afgevuurd. Daarmee liet Israël zien rekening te houden met een snelle tegenreactie van Iran of van bondgenoten van Iran.
De spanningen waren al langer zichtbaar. De Verenigde Staten hadden eerder extra gevechtsvliegtuigen en oorlogsschepen naar de regio gestuurd om druk uit te oefenen op Iran in verband met het nucleaire dossier. De huidige aanval past in die bredere strategie waarin militaire druk en diplomatie elkaar afwisselen.
Wat Iran en regionale spelers melden, geen volledige regeringsreactie en waarschuwingen
Op het moment van de eerste berichten was er nog geen uitgebreide officiële verklaring van de Iraanse regering. Via staatsmedia werd wel gemeld dat president Masoud Pezeshkian “safe and sound” is.
Er kwamen ook meldingen van aanvallen in andere steden, zoals Qom en Isfahan. Er werd gesproken over mogelijke aanvallen op een belangrijk vliegveld en op een district waar het presidentiële paleis staat. Er was geen bevestiging dat hooggeplaatste functionarissen zijn omgekomen. Wel waren er berichten over gewonden die naar ziekenhuizen zijn gebracht. Het ministerie van Volksgezondheid liet weten dat ziekenhuizen in verhoogde staat van paraatheid zijn en dat ambulances zijn ingezet.
Uit het Iraanse parlement klonk een duidelijke waarschuwing. Ebrahim Azizi, hoofd van de nationale veiligheidscommissie, was duidelijk in zijn bericht: “Now you have started down a path which end is no longer in your control.” Daarmee maakt Teheran duidelijk dat het tegenmaatregelen overweegt.
Eerder dit jaar, in februari, liet Iran in een brief aan VN secretaris generaal Antonio Guterres weten dat het “decisively” zou reageren op militaire agressie. Die eerdere waarschuwing krijgt nu extra betekenis.
Ook in andere landen in de regio neemt de spanning toe. In Libanon was in de dagen voor de aanval al sprake van een oplopende situatie. Israël voerde daar luchtaanvallen uit in de Bekaa regio, die volgens Israël gelinkt is aan Hezbollah. Hezbollah geldt als een belangrijke bondgenoot van Iran. In Libanon leeft de vrees dat het land in het conflict wordt meegesleept, wat het risico op uitbreiding naar meerdere fronten vergroot.
Effect op de wereld, olieprijs, Straat van Hormuz en geopolitieke onzekerheid
De directe gevolgen zijn vooral zichtbaar op de energiemarkt. De olieprijs is gestegen tot het hoogste niveau in zes maanden. Dat komt door zorgen over mogelijke verstoringen in het aanbod in een toch al krappe markt. Handelaren houden niet alleen rekening met feitelijke schade, maar ook met het risico op verdere escalatie. Vooral wanneer belangrijke infrastructuur of transportroutes worden geraakt, kan dat grote gevolgen hebben.
De WTI olie prijs heeft een stijgende lijn ingezet:
Iran is een van de oprichters van OPEC en een belangrijke olieproducent. Het land ligt bovendien aan de Straat van Hormuz, een zeestraat waar ongeveer 20 procent van de wereldwijde olie doorheen gaat. Daardoor is de regio extra gevoelig voor geopolitieke spanningen. Niet alleen schade aan Iraanse olieproductie, maar ook dreiging rond de doorgang zelf kan leiden tot hogere verzekeringskosten, duurdere transporten en onzekerheid over leveringen. Dat werkt door in de prijzen van olie en brandstoffen en uiteindelijk ook in de inflatie wereldwijd.
De recente geschiedenis laat zien dat aanvallen en vergeldingsacties elkaar snel kunnen opvolgen. Vorig jaar voerden de Verenigde Staten aanvallen uit op drie Iraanse nucleaire installaties. Daarna voerde Iran een vergeldingsaanval uit op een Amerikaanse luchtbasis in Qatar. Die aanval zou beperkte schade hebben veroorzaakt en geen slachtoffers hebben geëist, maar liet wel zien dat Iran bereid is regionaal terug te slaan.
De recente uitspraken uit Washington wijzen erop dat de inzet breder kan zijn dan alleen het nucleaire programma. Trump zei: “We are going to destroy their missiles and raze their missile industry to the ground. We are going to annihilate their navy,” gevolgd door de belofte dat Iran “will never have a nuclear weapon.” Zo’n brede doelstelling vergroot het risico op verdere escalatie, omdat meerdere militaire en strategische terreinen worden geraakt.
Voor Europa voegde Trump eraan toe dat langeafstandsraketten volgens hem ook “our very good friends and allies in Europe” kunnen bedreigen. Daarmee krijgt het conflict niet alleen een regionale, maar ook een trans Atlantische dimensie.
De belangrijkste vraag voor de wereldeconomie is nu hoe lang de onzekerheid aanhoudt. Het gaat niet alleen om de hoeveelheid olie die eventueel uit de markt verdwijnt, maar ook om de extra risicopremie die in de prijs wordt verwerkt. Als aanvallen zich uitbreiden naar energie infrastructuur, havens, pijpleidingen of scheepvaartroutes, kan de markt sterk reageren. Als het geweld beperkt blijft en diplomatieke contacten worden hervat, kan de spanning weer afnemen.
De komende dagen en weken zullen draaien om actie en reactie. Zolang ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie door een smalle zeestraat in een conflictgebied stroomt, is alleen al de dreiging van verstoring genoeg om olieprijzen en inflatieverwachtingen wereldwijd in beweging te brengen, ook als de fysieke toevoer niet direct wordt geraakt.
