Braziliaanse aandelen schieten omhoog na winst Flávio Bolsonaro
In het kort
Braziliaanse aandelen reageren uitbundig op de voorsprong van Flávio Bolsonaro in de eerste verkiezingsronde. Op maandag 5 oktober stond de Ibovespa-future 7,7 procent hoger, terwijl het Amerikaanse Braziliëfonds EWZ eerder in de voorbeurshandel 12,5 procent won. Ook bankaandelen, Petrobras en de Braziliaanse real kregen een flinke impuls. Beleggers betalen meer voor de kans op begrotingsdiscipline en minder politieke bemoeienis, maar Bolsonaro moet de beslissende ronde nog winnen.
Bij de door het Braziliaanse kiesgerecht TSE gemelde telling van 99,99 procent behaalde Bolsonaro 47,03 procent van de geldige stemmen, tegen 45,16 procent voor president Luiz Inácio Lula da Silva. De tweede ronde volgt op 25 oktober. Het gaat om Flávio, de senator en zoon van voormalig president Jair Bolsonaro. De verrassing zit voor beleggers in zijn sterkere uitgangspositie, niet in een al afgeronde machtsoverdracht.
De koersreacties hieronder zijn momentopnamen van de vroege handel op 5 oktober. Tijden staan in Nederlandse zomertijd, met waar nodig de Braziliaanse tijd erbij. Futures, Amerikaanse voorbeurskoersen en valuta vertellen ieder een ander deel van het verhaal; het zijn geen slotstanden van de gewone Braziliaanse aandelenmarkt.
Direct naar een onderdeel van dit artikel
Hoe hard de Braziliaanse beursbarometers omhoogschieten
De oktoberfuture op de Ibovespa noteerde om 14.15 uur Nederlandse tijd, 09.15 uur in Brasília, op 208.955 punten: een stijging van 7,7 procent. Dat is een termijncontract op de index. Het laat zien wat handelaren verwachten en betalen, maar de procentuele verandering is niet automatisch gelijk aan die van de aandelenindex zelf.
Het iShares MSCI Brazil ETF, met ticker EWZ, stond volgens UOL rond 14.00 uur Nederlandse tijd 12,5 procent hoger in de Amerikaanse voorbeurshandel. De dollar daalde bij de Braziliaanse opening ongeveer 4,3 procent naar 4,99 real. De real werd dus sterker. Een Amerikaans fonds kan tegelijk profiteren van hogere Braziliaanse aandelenkoersen en een gunstiger valutaomrekening.
Bij de individuele aandelen rapporteerde InfoMoney in het ochtendoverzicht voorbeurswinsten van 11,47 procent voor Itaú, 9,93 procent voor Petrobras en 6,10 procent voor Vale. Bradesco won meer dan 12 procent. Dit betreft de Amerikaanse aandelenbewijzen, de zogenoemde ADR’s. De vermelde standen zijn niet noodzakelijk op exact dezelfde seconde vastgesteld en kunnen in de dunne voorbeurshandel snel veranderen.
EWZ wordt geregeld de Braziliaanse beurs in dollars genoemd, maar volgt volgens fondsbeheerder iShares de MSCI Brazil 25/50-index, niet de Ibovespa. De B3 beschrijft de Ibovespa als haar brede, in real berekende aandelenbarometer. Verschillen in samenstelling, valuta en handelsuren verklaren waarom beide niet hetzelfde percentage hoeven te laten zien. Een buitenlandse ETF die dubbelcijferig stijgt, bewijst dus niet dat de volledige lokale beurs even hard omhooggaat.
De markt koopt de hoop op minder begrotingsrisico
Bolsonaro presenteert zich aan beleggers met plannen voor strengere uitgavenbeheersing, privatiseringen en lagere belastingen, schrijft Reuters. Die agenda helpt verklaren waarom financiële markten enthousiast reageren. Het zijn voornemens van een kandidaat. Een verkiezingsbelofte is nog geen aangenomen begroting en een verkiezingsvoorsprong nog geen regeringsmacht.
De economische gedachte erachter is goed te volgen. Als beleggers minder vrezen voor oplopende tekorten, hoeven zij minder vergoeding te verlangen voor het risico van Braziliaanse bezittingen. Lagere financieringskosten kunnen vervolgens ruimte geven aan bedrijven die willen investeren. Bij banken kan een gezondere economie kredietverliezen beperken; bij winkels en bouwbedrijven kan betaalbaarder krediet de vraag ondersteunen. Dat zijn mogelijke gevolgen, geen resultaten die maandag al in de bedrijfswinsten zitten.
Voor Petrobras speelt bovendien de verhouding tussen staat en aandeelhouder. Wie minder politieke sturing verwacht, kan bereid zijn meer voor toekomstige kasstromen te betalen. Bij Vale blijft daarnaast de internationale vraag naar grondstoffen doorslaggevend. Een verkiezingsuitslag verandert de Chinese staalvraag of de olieprijs niet op commando. Zelfs tijdens dezelfde Braziliaanse rally blijven bedrijven dus heel verschillende beleggingen.
De aantrekkelijkste kant van een geloofwaardige hervormingsagenda is dat ondernemingen beter vooruit kunnen plannen. Minder onvoorspelbare ingrepen en houdbare overheidsfinanciën kunnen investeringen ondersteunen. Maar belastingverlagingen zonder dekking kunnen het tekort juist vergroten. De beurs beloont vandaag de verwachting van beter beleid; de rekening van onuitvoerbare beloften komt pas later.
Aandelenwinst en een sterkere real versterken elkaar
Een rekenvoorbeeld maakt duidelijk waarom een buitenlandse belegger zo’n grote sprong kan zien. Neem een fictieve Braziliaanse aandelenmand die in real 8 procent stijgt. Tegelijk daalt de dollar van een aangenomen 5,20 naar 4,99 real. Een dollarbelegging van 10.000 dollar koopt eerst 52.000 real. Na de aandelenstijging zijn die aandelen 56.160 real waard; gedeeld door 4,99 wordt dat 11.254,51 dollar. Het totale bruto rendement is 12,55 procent.
Daarvan komt 8 procentpunt rechtstreeks uit de aandelenbeweging; de extra bijdrage volgt uit de sterkere real en het samengestelde effect. Dit is een illustratie, geen reconstructie van EWZ. De mand, wisselkoers en het meetmoment verschillen. Het gaat om een eenmalige vermogensverandering, niet om een maand- of jaarrendement. Dividend, transactiekosten, fondskosten en belastingen zijn buiten beschouwing gelaten.
Een Nederlandse belegger moet vervolgens ook naar de euro kijken. Een Amerikaanse notering maakt een Braziliaanse onderneming niet tot een onderneming zonder realrisico. Bij een gelijkblijvende euro-dollarkoers zou hetzelfde procentuele dollarresultaat ook in euro’s gelden; bij een stijgende euro blijft minder over. De valutawind kan bovendien draaien. Wie de winst in EWZ nogmaals verhoogt met de stijging van de real, telt een effect dubbel dat al in de dollarkoers van het fonds kan zitten.
Na de koerssprong verdient ook de waardering een nieuwe blik
iShares vermeldde voor EWZ op 2 oktober een koers-winstverhouding van 11,33. Dat was vóór de reactie op de verkiezingsuitslag. Financiële bedrijven vertegenwoordigden toen 36,14 procent van het fonds, energie 16,59 procent. Het is daarmee geen gelijkmatig gespreide doorsnede van de Braziliaanse economie. Wie op het land inzet, krijgt een forse blootstelling aan enkele bedrijfstakken.
Een lage koers-winstverhouding alleen maakt aandelen nog niet goedkoop. De kwaliteit en houdbaarheid van de winst tellen mee. Bovendien stijgt de waardering als aandelen duurder worden zonder hogere winst. Bij een veronderstelde lokale koersstijging van 8 procent zou een verhouding van 11,33, bij ongewijzigde winst, oplopen tot ongeveer 12,24: 11,33 maal 1,08. Alleen valutaomrekening verhoogt die verhouding niet automatisch, omdat koers en winst dan in dezelfde munt moeten worden omgerekend.
Draai de vraag daarom om. Welke winstgroei is nodig om vanaf een afgeronde waardering van 12,24 nog jaarlijks 10 procent koersrendement te halen, als de waardering over drie jaar terugvalt naar 11,33? De benodigde jaarlijkse winstgroei is ongeveer 12,87 procent. De berekening is de derdemachtswortel van 1,10 tot de derde macht maal 12,24 gedeeld door 11,33, min één. Zonder dividend en valutaverandering vraagt een aantrekkelijk rendement dus ook een overtuigende winstontwikkeling.
Drie routes van verkiezingshoop naar bedrijfswinst
Om de afhankelijkheden te zien, zetten we de fictieve aandelenmand eind 2026 op 100, met een aangenomen koers-winstverhouding van 12,24. De peildatum is 5 oktober 2026; het startpunt is een modelaanname, geen koersvoorspelling voor december. De uitkomst in euro’s is 100 maal de cumulatieve winstgroei, maal de nieuwe waardering gedeeld door 12,24, maal de verandering van de eurowaarde van de real. Dividend, kosten en belastingen blijven buiten beeld.
In het basisscenario worden hervormingen gedeeltelijk uitgevoerd. De winst groeit jaarlijks 6 procent, de waardering loopt in 2027, 2028 en 2029 op naar 12,5, 12,75 en 13, terwijl de real tegenover de euro gelijk blijft. In het gunstige scenario volgen overtuigender uitvoering en jaarlijks 10 procent winstgroei. De waardering gaat naar 13, 14 en 15; de eurowaarde van de real ligt respectievelijk 3, 6 en 10 procent boven het beginpunt.
In het tegenvallende scenario lopen politieke verwachtingen vast en verzwakt de economie. De winst daalt ieder jaar 5 procent, de waardering zakt naar 11, 10 en 9, en de real verliest cumulatief 5, 10 en 15 procent tegenover de euro. Die combinatie is zwaarder dan alleen een tegenvallende verkiezingsuitslag. De scenario’s laten zien welke economische voorwaarden bij de uitkomst horen; zij geven geen kansen of actuele koersdoelen voor EWZ.
De basisroute eindigt op index 126,5, het gunstige pad op 179,4 en het tegenvallende pad op 53,6. Vanaf het fictieve beginpunt betekent dat respectievelijk 26,5 procent winst, 79,4 procent winst en 46,4 procent verlies over drie jaar. De brede spreiding komt doordat winst, waardering en valuta elkaar versterken. Geen van die drie staat met de uitslag van één verkiezingsronde vast.
De eerste beursreactie is overtuigend maar nog geen eindafrekening
De sterkste tegenwerping tegen het enthousiasme is de snelheid ervan. Een flinke koerssprong kan al veel toekomstige verbetering inprijzen voordat één maatregel is uitgevoerd. Ook kan Lula de tweede ronde winnen, kan een nieuw kabinet moeite krijgen met uitvoering of kunnen grondstoffenprijzen de winst van grote beursbedrijven drukken. Dat maakt de eerste reactie niet onlogisch. Het betekent wel dat de volgende koper een andere prijs betaalt dan de belegger die vrijdag al aandelen bezat.
Lees ook Beleggers verlaten Frankrijk en de rente maakt de rekening groter, over de invloed van begrotingsvertrouwen op financiële markten.
Omslag: officieel portret van Flávio Bolsonaro uit 2019. Archieffoto: Agência Senado, via Wikimedia Commons. Hergebruik met bronvermelding volgens de gebruiksvoorwaarden van Agência Senado.
Ons oordeel: de rally laat zien hoeveel waarde beleggers hechten aan geloofwaardige overheidsfinanciën en ruimte voor bedrijven. Maar de beurs heeft vooruitgelopen op beleid dat nog moet worden waargemaakt. De volgende doorslaggevende informatie komt uit de tweede verkiezingsronde, de economische plannen en uiteindelijk de bedrijfswinsten. Een concrete, uitvoerbare begrotingsaanpak zou de herwaardering ondersteunen. Nieuwe ongedekte uitgaven of politieke ingrepen in bedrijven zouden precies de reden ondermijnen waarom beleggers vandaag enthousiast zijn.
Opmerkingen