Meer machines bouwen mag ASML geen marge kosten
In het kort
ASML wil zijn productiecapaciteit voor Low-NA EUV en DUV immersion in 2027 met ongeveer 30% verhogen. Voor 2028 onderzoekt het bedrijf nog eens 30% extra. De stap past bij de sterke vraag naar geavanceerde chips, maar brengt ook risico mee: leveranciers, personeel en fabrieken moeten sneller opschalen zonder dat kwaliteit, levertijd of brutomarge verslechteren.
Bij de kwartaalcijfers van 15 juli meldde ASML €9,3 miljard omzet, 54,0% brutomarge en €2,9 miljard nettowinst. De omzet uit Installed Base Management, onderhoud en upgrades van bestaande machines, kwam op €2,76 miljard. Voor heel 2026 verwacht ASML €43 miljard tot €45 miljard omzet en 54% tot 56% brutomarge.
De koers van het gewone aandeel op Euronext Amsterdam stond op 2 oktober rond €1.653. Dat is hoog ten opzichte van de huidige winst, maar de markt kijkt vooruit naar meer EUV-systemen, DUV immersion en upgrades. De waardering vraagt daarom niet alleen volle orderboeken, maar ook een beheerste industriële opschaling.
Direct naar een onderdeel van dit artikel
Capaciteit is meer dan een extra assemblagelijn
ASML bouwt de meest complexe productiemachines ter wereld. Een EUV-systeem bevat onderdelen van honderden gespecialiseerde leveranciers, met Zeiss als onmisbare partner voor optica. Extra capaciteit vraagt investeringen in schone kamers, testapparatuur, gekwalificeerd personeel en voorraden met lange levertijden. Wanneer één kritieke module achterblijft, kan een vrijwel complete machine niet worden geleverd.
De 2026-capaciteit bedraagt volgens ASML ongeveer 65 Low-NA EUV-systemen en circa 130 DUV immersion-systemen. Een verhoging van 30% brengt de theoretische 2027-capaciteit richting 85 EUV- en 169 DUV-machines. Dat zijn geen omzetprognoses. Werkelijke levering hangt af van klantplannen, beschikbaarheid van onderdelen en acceptatie.
De gemiddelde verkoopprijs verschilt sterk per systeem. Een High-NA EUV-machine kost veel meer dan een DUV-systeem, terwijl upgrades en opties ook aan bestaande machines kunnen worden toegevoegd. Daarom is het gevaarlijk om één gemiddelde prijs op alle capaciteit te plakken. De interactieve berekening is een gevoeligheidsmodel, geen boekingsvoorspelling.
Het positieve argument is de onderhandelingsmacht van ASML. Voor geavanceerde EUV-lithografie bestaat geen volwaardig alternatief. Klanten die nieuwe chipgeneraties willen produceren, moeten jaren vooruit plannen. Dat geeft ASML zicht op vraag en maakt het mogelijk investeringen met klanten en leveranciers af te stemmen.
Toch maakt marktmacht een productieramp niet goedkoop. Versnelde groei kan tijdelijk dubbele kosten opleveren: een nieuwe lijn wordt opgebouwd terwijl de oude lijn blijft draaien, personeel wordt opgeleid voordat het volledige productievolume arriveert en leveranciers vragen garanties voor hun eigen investeringen. Als klanten orders doorschuiven, blijft ASML met hogere vaste kosten en voorraad zitten.
Waarom marge de beste controle is
De brutomarge van 54% lag boven de eerdere verwachting. ASML verwacht voor het derde kwartaal 55% tot 57%. Dat is bemoedigend, omdat meer omzet uit onderhoud en upgrades, gunstige productmix en efficiëntie de aanloopkosten compenseren. De marge is tegelijk de beste vroege waarschuwing voor problemen bij opschaling.
Bij €50 miljard jaaromzet is één procentpunt brutomarge €500 miljoen brutowinst. Een tijdelijke margedaling van 55% naar 52% kost dan ongeveer €1,5 miljard, nog vóór R&D en verkoopkosten. Hogere capaciteit voegt dus alleen waarde toe wanneer benutting en prijsdiscipline sterk genoeg zijn.
ASML investeert bovendien zwaar in R&D. Voor het derde kwartaal verwacht het bedrijf ongeveer €1,2 miljard onderzoekskosten. Die uitgaven houden de technologische voorsprong in stand en ondersteunen volgende generaties EUV, DUV en metrologie. Ze zijn economisch noodzakelijk, maar drukken de winst die uit extra brutomarge overblijft.
Wat moet €1.653 waarmaken?
De basiswinst van het tweede kwartaal bedroeg €7,59 per aandeel. Vier keer dat bedrag geeft een eenvoudige run-rate van €30,36, maar ASML heeft seizoensmatige omzet en acceptatiemomenten. De jaarwinst kan dus hoger of lager uitvallen. Bij €1.653 staat de koers op ruim 54 keer die kwartaalrun-rate.
Voor 8% jaarlijks rendement en een eindwaardering van 32 keer winst moet ASML in 2029 ongeveer €64,90 winst per aandeel verdienen. Dat is meer dan een verdubbeling van de Q2-run-rate in drie jaar. Het vraagt een combinatie van hogere volumes, een rijke systeemmix, groei van upgrades en margeverbetering.
De rekensom telt aandeleninkoop niet apart als winst. ASML kocht in het tweede kwartaal voor circa €1,1 miljard eigen aandelen in. Inkoop kan de winst per aandeel verhogen, maar alleen als de onderneming niet te veel betaalt en de operationele winst de kasuitstroom draagt. Nettokas wordt evenmin dubbel bovenop de winstmultiple gezet.
Exportbeperkingen blijven een belangrijk tegenargument. Extra capaciteit heeft minder waarde wanneer systemen niet naar geplande klanten mogen worden geleverd. Vooral DUV kan gevoelig zijn voor wijzigingen in vergunningen voor China. Tegelijk groeit de vraag van grote foundries en geheugenproducenten door AI. De capaciteit geeft ASML flexibiliteit, maar geen garantie dat ieder systeem op het gewenste moment omzet wordt.
Drie mogelijke koerspaden
In het bearscenario schuiven klanten fabrieksinvesteringen door, blijft nieuwe capaciteit onderbenut en daalt de brutomarge. Dan zijn €1.350 eind 2027, €1.280 eind 2028 en €1.250 eind 2029 mogelijk. In het middenscenario wordt de 2027-capaciteit grotendeels benut en groeit de winst per aandeel ongeveer 15% per jaar. Dat geeft €1.820, €2.050 en €2.280.
In het gunstige scenario vullen AI-gerelateerde investeringen zowel Low-NA EUV als DUV, versnellen upgrades en stijgt de marge richting 58%. Dan komen €2.100, €2.600 en €3.200 in beeld. Het zijn scenario's, geen koersdoelen, en de gekozen eindmultiple heeft grote invloed.
ASML heeft de vraag en technologie om groter te worden. De moeilijkste stap is industrieel: tientallen procenten meer capaciteit door een kwetsbare keten krijgen zonder miljarden aan margedruk. Bij €1.653 betaalt de belegger nu al voor veel van die uitvoering. Iedere nieuwe machine moet daarom niet alleen gebouwd worden, maar op tijd worden geaccepteerd en winstgevend draaien.
Opmerkingen