RAM raakt op en dit kan AI in 2026 laten exploderen
- J. van den Poll
- 4 uur geleden
- 5 minuten om te lezen
In het kort:
In 2026 is er te weinig RAM, waardoor prijzen stijgen.
AI slokt het snelste geheugen op, waardoor anderen achteraan staan.
Europese winnaars zitten vooral in chipmachines en datacenterinfrastructuur zoals ASML, ASMI, BESI en Schneider Electric.
Werkgeheugen, meestal RAM genoemd, is een onmisbaar onderdeel van vrijwel elk elektronisch apparaat. Het zorgt ervoor dat een computer of server tijdelijk gegevens kan vasthouden terwijl er wordt gerekend. In 2026 ontstaat er echter een opvallend probleem. De wereldwijde vraag naar geheugen groeit sneller dan de industrie het kan leveren, waardoor er simpelweg te weinig beschikbaar is.
Die krapte hangt nauw samen met de opmars van kunstmatige intelligentie. Moderne AI systemen vragen niet alleen om krachtige rekenchips, maar ook om grote hoeveelheden snel geheugen. Fabrikanten van AI chips en grote cloudbedrijven staan daardoor vooraan in de rij bij geheugenleveranciers. De rest van de markt krijgt te maken met langere levertijden en hogere prijzen.
Geheugenprijzen schieten omhoog: TrendForce verwacht DRAM +55–60% en NAND +33–38% richting Q1 2026.
Waarom AI zoveel geheugen nodig heeft
AI modellen zijn de afgelopen jaren veel groter en zwaarder geworden. Ze moeten enorme hoeveelheden data tegelijk verwerken, zowel tijdens het trainen als tijdens het dagelijks gebruik. Dat betekent dat servers voortdurend data moeten ophalen en wegschrijven, en dat lukt alleen goed met voldoende snel werkgeheugen.
Daar komt bij dat veel AI hardware gebruikmaakt van high bandwidth memory, meestal HBM genoemd. Dit geheugen is ontworpen om extreem snel data aan te leveren aan de rekenchip. Het wordt gemaakt via een complex proces waarin meerdere lagen geheugen op elkaar worden gestapeld. Dat kost capaciteit en productietijd, waardoor er minder ruimte overblijft om de meer gangbare geheugentypes voor consumentenelektronica te produceren.
De prijsstijgingen zijn uitzonderlijk
Wanneer vraag en aanbod zo ver uit elkaar lopen, gaan prijzen omhoog. Dat gebeurt nu ook bij DRAM, een veelgebruikte vorm van werkgeheugen. Marktvolgers verwachten dat de gemiddelde prijzen in het begin van 2026 flink kunnen stijgen in vergelijking met het einde van 2025. Het opvallende is vooral de snelheid waarmee dit gebeurt. In korte tijd is geheugen van een relatief stabiel onderdeel veranderd in een knelpunt dat de hele keten beïnvloedt.
Voor consumenten wordt dit zichtbaar in de prijzen van upgrades en in de configuraties die fabrikanten aanbieden. Waar het vroeger vanzelfsprekend werd om elk jaar meer geheugen in laptops en desktops te stoppen, kan de industrie nu kiezen voor goedkopere basisconfiguraties. Wie meer werkgeheugen wil, betaalt dan sneller een hogere meerprijs.
Wat dit betekent voor pc’s, smartphones en andere apparaten
Geheugen vormt een aanzienlijk deel van de kostprijs van veel apparaten. Als dat onderdeel duurder wordt, staan fabrikanten voor een keuze. Ze kunnen de verkoopprijs verhogen, ze kunnen marge inleveren, of ze kunnen de specificaties aanpassen zodat er minder geheugen nodig is.
In de zakelijke markt is de druk vaak kleiner, omdat bedrijven gewend zijn om voor prestaties te betalen. In de consumentenmarkt is dat lastiger. Daar is de prijselasticiteit hoger en kunnen stijgende prijzen sneller leiden tot uitstel van aankopen. Dat kan betekenen dat vooral het middensegment van laptops en desktops het effect als eerste laat zien.
De geheugenmuur als nieuwe beperking
Binnen de AI wereld wordt al langer gesproken over de zogeheten geheugenmuur. Daarmee bedoelt men dat rekenchips wel sneller worden, maar dat het aanleveren van data niet in hetzelfde tempo meegroeit. Een krachtige GPU kan daardoor soms niet op volle snelheid draaien, omdat hij moet wachten tot de volgende data binnenkomen.
Meer en sneller geheugen helpt om grotere modellen te draaien en om meer gebruikers tegelijk te bedienen. Het helpt ook om toepassingen mogelijk te maken met langere context, waarbij een model meer informatie kan vasthouden tijdens een gesprek of taak. Juist omdat die voordelen zo groot zijn, blijven AI spelers agressief inkopen, ook als de prijs stijgt.
Voorbeeld Memory Wall:
Wie profiteert in Europa
Europa heeft nauwelijks grote producenten van DRAM of HBM, maar het continent speelt wel een sleutelrol in de toeleveringsketen. Bedrijven die machines, materialen en productietechnologie leveren aan chipfabrieken kunnen profiteren wanneer geheugenmakers uitbreiden en investeren in nieuwe capaciteit.
In Nederland zijn ASML, ASM International en BE Semiconductor Industries vaak het eerstgenoemde trio. Zij leveren apparatuur en technologie die cruciaal is voor het maken en verpakken van steeds complexere chips. Vooral geavanceerde verpakkingsmethoden worden belangrijker, omdat HBM juist draait om stapelen en verbinden van geheugenlagen op een zeer nauwkeurige manier.
In Duitsland komt daar SUSS MicroTec bij, dat eveneens actief is in processen rond bonding en packaging. Ook materialen en gassen worden belangrijker wanneer fabrieken opschalen. Merck levert gespecialiseerde materialen voor chipproductie, en bedrijven als Air Liquide en Linde zijn sterk in industriële gassen en supply voor high tech productieomgevingen.
SUSS MicroTec steeg afgelopen 30 dagen al rond de 20%.
Datacenters als tweede golf
Naast de chipketen zelf is er nog een tweede gebied dat kan meebewegen met deze trend. Als AI servers groter worden en zwaardere configuraties vragen, stijgt ook de behoefte aan stroomvoorziening, koeling en datacenterinfrastructuur. Dat speelt Europese spelers zoals Schneider Electric in de kaart, omdat zij oplossingen bieden voor energie, koeling en het beheren van datacenters op schaal.
Zelfs wanneer geheugen een knelpunt blijft, zal de bouw van AI capaciteit op veel plaatsen doorgaan. De industrie zoekt dan naar manieren om efficiënter met geheugen om te gaan, terwijl de uitbreiding van datacenters en de modernisering van infrastructuur doorgaan.
Vooruitblik op de rest van 2026
Het bijbouwen van geheugencapaciteit kost jaren, niet maanden. Dat betekent dat 2026 waarschijnlijk vooral een jaar blijft waarin toewijzing en contracten bepalen wie toegang krijgt tot voldoende geheugen. Grote AI klanten en cloudbedrijven hebben daarbij een duidelijke voorsprong.
Voor de markt als geheel is het belangrijkste inzicht dat AI niet alleen een vraaggolf naar rekenkracht veroorzaakt. Het zorgt ook voor een structurele verschuiving in de waarde van geheugen en in de prioriteiten van de halfgeleiderindustrie. Wie aan de juiste kant van die keten zit, kan daarvan profiteren, terwijl andere sectoren vooral moeten omgaan met hogere kosten en minder voorspelbare leveringen.
Ook bij dit soort structurele krapte geldt dat het uiteindelijke rendement niet alleen wordt bepaald door de trend zelf, maar ook door de kosten waarmee je erop inspeelt. Wie via internationale aandelen en toeleveranciers meebeweegt met de AI- en geheugencyclus, doet er daarom goed aan handels- en vooral valutakosten laag te houden, omdat die bij frequente transacties en herallocaties hard kunnen doorwerken.
MEXEM is door Brokerskiezen.nl uitgeroepen tot beste allround broker van 2025. Beleggers betalen er 0,005% valutakosten, tegenover 0,25% bij DEGIRO en SAXO Bank, een verschil dat voor de gemiddelde belegger kan oplopen tot honderden tot duizenden euro’s per jaar. Daarmee geldt MEXEM voor veel beleggers als de meest complete keuze voor wie lage kosten en internationale spreiding belangrijk vindt.
